Aan Bourgeois en Demotte om de regeringsvorming recht te trekken. Of om gewoon wat extra tijd te winnen?

Geert Bourgeois (N-VA) en Rudy Demotte (PS) beginnen vandaag aan hun nieuwe opdracht die ze van koning Filip kregen.
Photo News Geert Bourgeois (N-VA) en Rudy Demotte (PS) beginnen vandaag aan hun nieuwe opdracht die ze van koning Filip kregen.
Met de aanstelling van Geert Bourgeois (N-VA) en Rudy Demotte (PS) als preformateurs gaat de federale regeringsvorming een nieuwe fase in. De twee moeten bij hun respectievelijke partijen onderzoeken of die samen in een regering willen stappen. Kunnen de twee slagen? 

“Het olijke duo”, werden de koninklijke bemiddelaars Danny Pieters (N-VA) en André Flahaut (PS) in de nazomer van 2010 een beetje betuttelend genoemd, toen ze de arena werden ingestuurd om de vastgelopen regeringsvorming vlot te trekken. Tijd rekken om de gemoederen te bedaren was het enige wat de twee konden realiseren, uiteindelijk zou het nog altijd meer dan een jaar duren vooraleer de regering-Di Rupo gevormd kon worden.

Een nieuw ‘olijk duo’ wil niemand preformateurs Bourgeois en Demotte vandaag noemen - daarvoor is hun staat van dienst te groot - maar toch vallen er wel wat parallellen te trekken, vinden politicoloog Dave Sinardet (VUB) en Nicolas Bouteca (UGent). Net als Pieters en Flahaut krijgen de twee preformateurs een maand de tijd om duidelijkheid te scheppen in de formatie, en net als hun voorgangers lijkt hun opdracht er vooral een voor de schijn te zijn.

‘Has-beens’

“Bourgeois en Demotte zijn, met alle respect voor hun parcours en ervaring, twee politieke has-beens die op een zijspoor zijn gezet”, zegt Sinardet. “Daar zijn twee ideale manieren voor: ofwel stuur je een politicus naar Europa - wat met Bourgeois is gebeurd - ofwel maak je hem parlementsvoorzitter - wat met Demotte is gebeurd. Twee mooie eervolle functies, maar het mag duidelijk zijn dat zowel de N-VA als de PS er nog niet klaar voor zijn hun echte toppers in stelling te brengen.”

Dat denkt ook Bouteca. “De echte machthebbers zijn De Wever, Magnette en Di Rupo. Pas als zij aan tafel komen, kunnen er knopen worden doorgehakt. Dat gaan niet Bourgeois en Demotte doen: zij vormen de tweede linie, zij het met een zekere verdienste, die nog wat toertjes mogen gaan draaien.”

Dave Sinardet.
Photo News Dave Sinardet.

“Partijbelangen nog altijd belangrijker”

Zowel Sinardet als Bouteca storen zich aan de schijnbare onverschilligheid die er heerst op het federale vlak. “Vier maanden na de verkiezingen is het nog altijd te vroeg voor formateurs”, aldus Sinardet. “En nog altijd primeren partijbelangen voor het algemeen belang. De PS zit tussen twee voorzitters in: Di Rupo is weg en Magnette zal pas volgende maand verkozen zijn. Het klinkt cynisch maar zo kan je altijd wel ergens op wachten.”

Ook Bouteca verbaast zich over het gemak waarmee de stilstand aanvaard wordt. “Er is veel minder druk dan bij vorige regeringsvormingen. Bij de publieke opinie lijken nog maar weinig burgers zich er iets van aan te trekken en legt iedereen zich erbij neer, maar ook externe druk - denk aan de brexit of de begroting die naar Europa moet - lijken nog maar weinigen te deren.”

Het kan natuurlijk dat er achter de schermen onderhandeld zal worden tussen de echte toppers, en dan vormen Bourgeois en Demotte een welgekomen afleiding. “Zowel N-VA als PS hebben het zich heel lang niet kunnen veroorloven publiekelijk te zeggen dat ze met elkaar onderhandelen, hoewel er achter de schermen wel al voorzichtig gesproken is. Ook nu blijft het lastig die stap te zetten”, weet Sinardet.

Vertrouwen

De sleutel voor de regeringsvorming ligt nog altijd bij de vraag of N-VA en PS elkaar vertrouwen. Inhoudelijk kan er veel, denkt Sinardet, zoals ook al bleek uit een vergelijking van de partijprogramma's door deze krant. “Een sociaal-economisch wat linkser, en qua veiligheid en migratie wat rechtser beleid kan de basis zijn voor een compromis. Vlaams Belang heeft gewonnen met een sociale campagne, de N-VA zou de PS op dat vlak tegemoet kunnen komen, bijvoorbeeld met een minimumpensioen van 1.500 euro.”

“De PS kan tegelijkertijd wel meestappen in een streng migratie- en veiligheidsbeleid. De grote breuk bij Asiel en Migratie is bijvoorbeeld al onder Maggie De Block (Open Vld) gerealiseerd in de regering-Di Rupo. Theo Francken (N-VA) heeft fundamenteel geen ander beleid gevoerd dan zijn voorgangster. Zijn stijl en communicatie is een andere kwestie: die ligt veel moeilijker bij de PS.”

Ook communautair ziet Sinardet mogelijkheden. N-VA heeft al verschillende keren laten verstaan dat ze accepteert dat er geen tweederdemeerderheid is, “maar creatieve pistes zijn mogelijk”.

Nicolas Bouteca.
rv Nicolas Bouteca.

Springen of niet?

Maar voor elk compromis moet er politieke wil zijn en daar zit het probleem. Beide politicologen zien de N-VA worstelen met de vraag of de partij moet springen of niet. Bouteca: “Intern is de partij verdeeld of ze moet meedoen of niet. Sommigen vinden van wel en zien kansen in een samenwerking en een kleine staatshervorming met het credo ‘Nemen wat je kan’ in het achterhoofd. Anderen zien dan weer meer heil in federale oppositie tegen een linkse regering zonder Vlaamse meerderheid om zo ook de rechterflank af te dekken. Het is dan nu een beproefde techniek van De Wever om tijd te rekken zolang de partij niet op één lijn zit.” 

“Ze zijn er duidelijk nog niet uit of ze een soort Vlaams Belang-light moeten worden dan wel een CVP-achtige bestuurspartij”, vult Sinardet aan. “Bovendien blijft ook de ‘default option' van een Vlaams-nationale partij verleidelijk: de situatie op een crisis laten uitdraaien om aan te kunnen tonen dat de Belgische constructie niet werkt. Tegelijkertijd is dan weer de vraag of een Vlaamse vechtregering tegen een federale regering zonder N-VA wel gaat werken? De verkiezingen hebben aangetoond dat de burger het gekibbel beu is.”

Maar ook de PS is intern verdeeld: willen ze het proberen met de N-VA, of wachten ze af tot paars-groen opnieuw op tafel komt? In beide coalities is de Parti Socialiste onmisbaar, en met de groenen erbij zou de partij sowieso in een voor haar meer natuurlijke coalitie zitten. “Ook daar zullen de geesten moeten rijpen.”

Afwachten dus of de toertjes die Bourgeois en Demotte nu een maand mogen draaien, opheldering zullen brengen. “Het vertrouwen moet groeien”, zegt Sinardet. “De N-VA denkt dat de PS paars-groen wil, de PS denkt dat de N-VA niet met hen wil. Uiteindelijk denkt de ene partij dat de andere aan het zwartepieten is, en kom je in een selffulfilling prophecy. Die moet doorbroken worden.”




55 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Fouad Faris

    Nva geert bourgeois is de man achter het doek de regisseur die heel discreet alle touwtjes in handen heeft. De macht van stilte en machtslust rust op zijn schouders. Geert Bourgeois is de baas van de vlaamse nationalisten.

  • danny janssens

    lijkt mij een prima voorstel Marcel Willems

  • vanaeken jokke

    Danny Janssens het was Elio die de boel 500 dagen blokkeerde want hij moest open vld en cd&v losweken van NVA.Niks verdraaien linkse correcte rakker.En toen dat gebeurd was namen ze 10 dagen verlof om te bekomen van hun zware werk dat de PS geleverd had.

  • vanaeken jokke

    Dan was er al 2 maanden een regering Luc Van Bogaert als het NVA om de postjes te doen was.Dan had NVA gewoon moeten doen wat de trado partijen al 40 jaar doen Ja knikken op alles wat de PS vraagt.Hopelijk nieuwe verkiezingen de trado partijen aan de zijlijn VB en NVA met voorsprong de grootste dan zal het confederalisme zijn of niks meer voor de PS.

  • Marc Baeyens

    De PS zal zijn broek moeten afsteken na al die leugenachtige verklaringen over N-VA. Tenzij natuurlijk dat de trado-partijen in de Vlaamse regering dit doen voor de PS.