100 dagen na verkiezingen begint tijd te dringen: “We staan voor zwaarste saneringen in 25 jaar”

Alexander De Croo.
Photo News Alexander De Croo.
Na 100 dagen staat de federale regeringsvorming amper twee rondetafelgesprekken ver, terwijl in de begroting een steeds dieper gat gaapt: tegen het einde van deze legislatuur loopt het tekort op tot 13,2 miljard euro. "Welke partijen ook aan het roer komen, ze staan voor de zwaarste saneringsoperatie sinds Dehaene I als ze een structureel evenwicht willen."

Paars-geel (PS en N-VA) of alsnog paars-groen (zonder N-VA) ? Dat zijn de beperkte opties voor een federale regering en beiden liggen bijzonder moeilijk. De federale informateurs Reynders en Vande Lanotte zetten nog steeds in op het eerste scenario. Maar met de boutade van oud-premier Jean-Luc Dehaene (CD&V) - 'Sire, geef me 100 dagen' - geraken we er tegenwoordig niet meer. In 100 dagen waren er twee rondetafelgesprekken met alle partijen - behalve cdH, die voor de oppositiebanken kiest, en Ecolo, die niet wil besturen met N-VA. Daardoor staat Groen ook bijna op de stoep, aangezien voorzitter Almaci haar partij aan Ecolo vastklikt. Op basis van welk project de informateurs de andere partijen trachten te verzoenen, is niet duidelijk. Op 9 september gaan de twee naar de koning en leggen ze een 'verfijnde preformatienota' op tafel.

Prioriteit nummer één? De ontspoorde begroting, mogen we hopen. De nieuwe vooruitzichten van het Monitoringcomité, de topambtenaren die waken over de begroting, moeten rood tot geel zorgen baren. Tegen 2020 heeft onze begroting een structureel tekort van 10 miljard euro, om tegen 2024 op een tekort van 13,2 miljard euro te landen.

Vergrijzing

"Ter illustratie: dat komt overeen met het volledige overheidsbudget voor defensie, openbare orde en veiligheid", zegt Bart Van Craeynest, hoofdeconoom van VOKA. "Al gaan die vooruitzichten uit van een ongewijzigd regeringsbeleid. En dat is zeer onwaarschijnlijk", werpt begrotingsminister Sophie Wilmès (MR) op. Hoe dan ook: een begroting in evenwicht tegen 2021, zoals de regering-Michel aan Europa beloofde, is intussen onhaalbaar. "Zelfs een evenwicht tegen 2024 is vrij ambitieus. Ik zal niet verrast zijn als ze dat doel ook loslaten", vertelt Van Craeynest.

Zowel Wilmès als vicepremier Alexander De Croo (Open Vld) grijpt de cijfers aan om snel een regering te vormen. "Het budget beheersen blijft één van de belangrijkste uitdagingen, onder meer door de kost van de vergrijzing die jaar na jaar stijgt. Door de vroegtijdige val van de regering is 2019 op begrotingsvlak een verloren jaar geweest. Start men de komende weken niet, dan zal ook 2020 dat zijn. Alles wat men nu niet doet, zal men later dubbel moeten doen", aldus De Croo. Anders gezegd: dan moet de regering nog dieper snijden of nog zwaarder belasten om de rode cijfers op te krikken. De put is zo diep dat we volgens Van Craeynest voor de zwaarste saneringsinspanning sinds Dehaene I begin jaren 90 staan.

Net dat maakt een regeringsvorming moeilijk. Ten eerste omdat een begroting altijd uit ideologische keuzes bestaat. De socialisten zien heil in een vermogenstaks, liberalen huiveren voor nieuwe belastingen.

Jobs, jobs, jobs

"Het is altijd gemakkelijker om een akkoord te bereiken als de cijfers rooskleurig zijn, maar dat is niet het geval. En dus moeten we allemaal onze verantwoordelijkheid opnemen", aldus Wilmès. "De minst pijnlijke maatregel is ervoor zorgen dat meer mensen aan het werk zijn", zegt Bart Van Craeynest. "Hoe meer mensen werken, hoe meer mensen bijdragen en hoe minder uitkeringen de overheid moet uitschrijven." Daar zijn de jobs, jobs, jobs weer van Charles Michel. Maar de economische vooruitzichten ogen intussen minder mooi. "In één legislatuur pluk je niet altijd meteen de vruchten. En dat is een pijnpunt, want politici denken vooral aan de volgende verkiezingen."

Beloftes

Ten tweede is er door de diepe put weinig ruimte voor verkiezingsbeloftes. Een minimumpensioen van 1.500 euro? Met pensioen op 65? Het zorgt ervoor dat weinig partijen staan te trappelen om federaal te besturen. "Ik wens politici de durf toe om moeilijke beslissingen te nemen en die goed uit te leggen", zegt Van Craeynest. "Maar we moeten niét alleen naar de politici kijken, ook naar het middenveld. Uitspraken (van het ACV, red.) zoals 'de verhoogde pensioenleeftijd is de druppel erbij in een emmer die overloopt van absolute horror' beïnvloeden de daadkracht van politici. En nét dat hebben we meer dan ooit nodig."




301 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Henri Bosmans

    De zwaarste saneringen in 25 jaar dankzij het wanbeleid van de vorige regering. Dat ze de putten maar vullen met hun eigen centen.

  • tony bessems

    Hoe gaan ze dat oplossen? Besparen in de zorg, de zwakkeren, mensen met een handicap? Of op de werkende mens, bovenop de al hoge belastingen. Het maakt niet uit, we zijn altijd de dupe, het geld komt hoe dan ook van de werkende mens. Wij doen onze plicht, aan ons kan het niet liggen. Dus, moet het probleem bij de politiek liggen, misschien moeten ze eens kijken wat een puinhoop ze er van gemaakt hebben de laatste jaren, en het lijkt niet te stoppen. Vol overgave blijven ze dezelfde fouten maken

  • Julien DEMEULEMEESTER

    Dat ze eens beginnen met de ministers en dergelijke een beetje minder te betalen. Ook de inkomens en pensioenen, hoger dan 5000 Euro bruto plafonneren. De migratie serieus aan bande leggen. Dat alles zou al een stap zijn in de goede richting.

  • FRANS CORNELIS

    Het bergaf gegaan van het moment dat Verhofstad aan het bewind is gekomen ,als men alles bijeen optelt wat deze heeft verkocht het is om van te walgen , en nu doet deze partij nog steeds hetzelfde ,uitdelen aan de verkeerde maar halen bij de werkende mens.Verkocht en laten bouwen om het dan terug te huren(voor veel geld) aan en bij vrienden beleggers.

  • lucien Noreilde

    Europa en hun maatregelen maakt het onmogelijk om op een elegante manier te saneren zonder dat de onschuldige bevolking zwaar te treffen , Griekenland heeft Duitsland gesmaakt onbegrijpelijk dat de rest hun nog achterna loopt