"Zeer nuttige zitting" over mogelijke betrokkenheid Belgische F-16's burgerslachtoffers Mosoel

Defensieminister Steven Vandeput.
BELGA Defensieminister Steven Vandeput.
Groen-Kamerlid Wouter De Vriendt is tevreden dat Defensieminister Steven Vandeput (N-VA) vandaag achter gesloten deuren "ruime en gedetailleerde informatie" heeft gegeven over het militaire incident in het Iraakse Mosoel, waar op 17 maart tientallen burgerslachtoffers vielen. Het blijft echter wachten op de resultaten van internationaal onderzoek om te weten of Belgische F-16's aan de basis lagen.

"De finale vraag - 'waren we erbij, waren het onze bommen? ' - die kan ik vandaag niet beantwoorden", herhaalde Vandeput na de bijeenkomst van de Kamercommissie die de Belgische militaire missies in het buitenland opvolgt. Achter gesloten deuren en samen met enkele topmilitairen had hij net "alle beschikbare informatie" gegeven over de noodlottige 17de maart.

Vuile oorlog

Voorlopig staat niet vast of en hoeveel slachtoffers gevallen zijn door de luchtaanvallen van de internationale coalitie. Ook terreurgroep IS zou aan de basis kunnen liggen van de explosies, aldus de minister. "Het is heel belangrijk om te onthouden dat IS een terreurorganisatie is die menselijke schilden inzet."

Ook generaal-majoor Frederik Vansina, het hoofd van de Belgische luchtcomponent, beklemtoonde dat het om "een zeer vuile oorlog" gaat tegen een terreurgroep "die misdaden tegen de mensheid begaat, zoals de inzet van menselijke schilden". "Soms zijn de feiten niet wat ze op het eerste zicht lijken", aldus de generaal. "De coalitie heeft, bijgestaan door de Iraakse autoriteiten, de exacte locatie geïdentificeerd waar de lichamen aangetroffen zijn. Maar er wordt nog onderzocht of die slachtoffers gevallen zijn door toedoen van de coalitie of van IS."

"Het is heel belangrijk om te onthouden dat IS een terreurorganisatie is die menselijke schilden inzet"

Defensieminister Steven Vandeput

Schade "wel erg aanzienlijk"

Welingelichte bronnen merken in dat verband op dat de schade die werd vastgesteld "wel erg aanzienlijk" was. "Als je de beelden bekijkt, kan je je afvragen of die impact eigenlijk wel veroorzaakt kan worden door de Belgische GBU-38-bommen."

Al bestaat natuurlijk net zo goed de mogelijkheid dat bijvoorbeeld IS-munitie door de luchtaanvallen tot ontploffing werd gebracht. Ook de ngo Airwars - die de luchtaanvallen van de internationale coalitie van nabij opvolgt - merkt op dat mogelijk onbedoeld een autobom of een brandstofwagen geraakt werd.

Voorlopig is het dus wachten op de resultaten van het onderzoek. De internationale coalitie onder leiding van de VS heeft eerder al burgerslachtoffers toegegeven, dus minstens die openheid wordt wel verwacht. Het is echter niet de gewoonte dat de coalitie ook vrijgeeft welk land de vliegtuigen uitstuurde die het bombardement in kwestie uitvoerden.

"Als je de beelden bekijkt, kan je je afvragen of die impact eigenlijk wel veroorzaakt kan worden door de Belgische GBU-38-bommen"

"In alle openheid"

Groen-Kamerlid Wouter De Vriendt was het enige oppositielid in de Kamercommissie die de Belgische militaire operaties opvolgt, op commissievoorzitter Francis Delpérée (cdH) na. De Vriendt sprak na afloop van een "zeer nuttige zitting". "We hebben heel veel informatie en details gekregen, in alle openheid."

Gerustgesteld is De Vriendt nog niet. Daarvoor is het wachten op de resultaten van het internationaal onderzoek, zegt ook hij. Verwacht wordt dat dit in de komende weken rond zal zijn. Voor het groene Kamerlid bleek wel duidelijk "dat de Belgische luchtmacht steeds zeer voorzichtig te werk gaat".

"Maar je moet wel rekenschap afleggen", benadrukt De Vriendt. Hij vindt dus dat minister Vandeput veel proactiever en transparanter moet communiceren. "Je moet niet wachten tot het lekt en dan nog krampachtig proberen zo weinig mogelijk te zeggen. Dat creëert een flou artistique die in de kaart speelt van terreurgroep IS en diens propagandamachine."

Wouter De Vriendt.
BELGA Wouter De Vriendt.

"Je moet niet wachten tot het lekt en dan nog krampachtig proberen zo weinig mogelijk te zeggen. Dat creëert een flou artistique die in de kaart speelt van terreurgroep IS en diens propagandamachine"

Groen-Kamerlid Wouter De Vriendt

Bewust vrij beperkte communicatie

Minister Vandeput communiceert naar eigen zeggen bewust "vrij beperkt" over de militaire operaties, "met het oog op onze eigen veiligheid en om loyaal te blijven ten aanzien van onze partners in de internationale coalitie".

Bovendien zou het volgens de N-VA'er "de wereld op zijn kop" zijn om nog voor de onderzoeken rond zijn al te verkondigen dat Belgische F-16's mogelijk betrokken zouden kunnen zijn.

"Ofwel kiezen we dat ik vaker algemeenheden verkondig, ofwel geef ik de verkozenen des volks achter gesloten deuren alle informatie, volgens de regels die we hier hebben afgesproken", zo reageerde Vandeput op de eisen om meer openheid. "Op zijn minst maandelijks sta ik de opvolgingscommissie te woord."

Generaal-majoor Frederik Vansina en minister Vandeput bij een Belgische F-16 in Jordanië twee weken geleden.
BELGA Generaal-majoor Frederik Vansina en minister Vandeput bij een Belgische F-16 in Jordanië twee weken geleden.

Waar is sp.a?

Vandeput toonde zich dan ook allerminst opgezet met de forse kritiek uit sp.a-hoek. "Ik betreur dat zij die het hardst schreeuwen om transparantie, het niet nodig vinden om hier te komen luisteren wanneer alle informatie gegeven wordt", klonk het nog. Het sp.a-lid en ondervoorzitter van de opvolgingscommissie, Alain Top, liet wel van zich horen in de media, maar verblijft momenteel in het buitenland.

Sp.a-voorzitter John Crombez noemde de sneer van de minister intussen "zielig en kinderachtig". Hij wijst erop dat de vergadering slechts kort voordien was aangekondigd en dat een vervanger sturen in de opvolgingscommissie niet mogelijk is.

De defensieminister riep oppositie en media tot slot op om wat terughoudendheid aan de dag te leggen. "Dat was ook mijn openingszin zonet in de commissie. Ik vraag respect voor onze mensen die daar actief zijn, die vrouw en kind achterlaten om in onze naam opdrachten te gaan uitvoeren met het oog op onze veiligheid en die van de mensen daar", aldus nog Vandeput. "Uiteraard wil ik geen burgerslachtoffers en onze piloten evenmin. We doen er dan ook alles aan om die te vermijden."

"Ik betreur dat zij die het hardst schreeuwen om transparantie, het niet nodig vinden om hier te komen luisteren wanneer alle informatie gegeven wordt"

Defensieminister Steven Vandeput