"Verloven en uitgangsvergunningen strenger maken, heeft omgekeerd effect"

Thinkstock
In een opiniebijdrage in De Standaard vraagt Kristel Beyens, hoogleraar penologie aan de vakgroep Criminologie van de VUB, om het penitentiar verlof en de uitgangsvergunningen voor gedetineerden te behouden en niet te snel in vraag te stellen. Die zijn belangrijk voor de reïntegratie van gedetineerden. Het systeem strenger maken, zal een omgekeerd effect hebben en minder veiligheid bieden aan de samenleving.

Naar aanleiding van de dodelijke schietpartij in Luik start het debat over het penitentiair verlof en de uitgangsvergunningen. De schutter was tijdelijk vrij uit de gevangenis met penitentair verlof. "De toekenning van beide strafuitvoeringsmodaliteiten is geen automatisme, maar het resultaat van een beslissingsproces waar verschillende mensen bij betrokken zijn", vat hoogleraar Beyens aan.

Exacte cijfers zijn er niet, maar eerder onderzoek van andere wetenschappers gaf een laag mislukkingspercentage (3 procent) aan van de penitentiaire verloven in de jaren '90. Dat kan gaan van te laat terugkeren tot het plegen van nieuwe feiten, maar dat aantal is zeer laag, klinkt het.

Minder veiligheid

"Elk nieuw misdrijf is er een te veel, en al zeker als er doden vallen. Maar het is belangrijk om de uitgaansvergunning en het penitentiair verlof te behouden of niet te snel in vraag te stellen. Voor veroordeelden zijn het de eerste stappen uit de gevangenis en dus hefbomen voor een succesvolle reïntegratie", aldus Beyens.

Voor veroordeelden zijn uitgaansvergunning en penitentiair verlof hefbomen voor een succesvolle reïntegratie

Kristel Beyens

Volgens de hoogleraar raken steeds meer gedetineerden ontmoedigd in het invrijheidstellingsproces. "Ze zitten hun tijd in de gevangenis volledig uit en komen dus vrij zonder dat justitie enige mogelijkheid tot opvolging heeft. Het proces nog strenger maken, zal een omgekeerd effect hebben en zal minder veiligheid bieden voor de samen­leving. Dat moeten we absoluut vermijden."

"Zonder hoop"

Een gelijkaardige reactie komt van Minister van Justitie Koen Geens (CD&V). Hij wil het debat over de normale penitentiaire verloven, waarop de gedetineerden aan het einde van hun straf recht hebben, liever niet heropenen. Dat zei hij woensdag op RTBF-zender La Première.

"Voor de normale penitentiaire verloven, zoals dit hier, zou ik het debat niet willen heropenen. Dit zal mensen zonder hoop naar de gevangenis sturen, want ze bereiden zich voor op het einde van hun straf en hopen zich aan het maatschappelijke klimaat te kunnen aanpassen. Het zou echt moeilijk zijn moesten we deze maatregel niet langer hebben zitten in onze valies met maatregelen die we ten aanzien van langgestraften kunnen nemen."

De liberale politievakbond VSOA pleitte er gisteren al voor om het hele systeem van penitentiaire verloven en uitgaansvergunningen te herbekijken.

Minister van Justitie beslist

De strafuitvoeringsrechtbank (SURB) beslist sinds 2007 onder andere over de voorwaardelijke vrijlating van veroordeelden. Toch blijft de minister van Justitie bevoegd voor de uitgaansvergunningen en penitentiaire verloven van diezelfde veroordeelden. "Ik zeg niet dat het moet veranderen, maar de vraag mag wel gesteld worden", aldus Magalie Clavie, voorzitter van de Hoge Raad voor Justitie.

Globaal gezien is de Hoge Raad voor Justitie tevreden met de strafuitvoering in België. "Jammer genoeg gebeuren er drama's, dat kan geen enkele wet voorkomen. Het is nooit een goed idee om naar aanleiding van één tragische feit alles te hervormen. Men mag het kind niet met het badwater weggooien", zegt Clavie.

Het zou logischer zijn als de strafuitvoeringsrechtbank ook over penitentiair verlof zou beslissen

Magalie Clavie

Anderzijds bestaan er tegenwoordig in de strafuitvoering twee verschillende systemen. De SURB oordeelt onder andere over de voorwaardelijke invrijheidstelling, terwijl bijvoorbeeld de uitgaansvergunningen de bevoegdheid van de minister blijven. "Het zou inderdaad logischer zijn als de strafuitvoeringsrechtbank, of toch minstens de strafuitvoeringsrechter, ook daarover zou beslissen."

De verschillende systemen werden volgens de Hoge Raad voor Justitie vooral om praktische redenen in het leven geroepen.

Screening en controle verbeteren

Als het van Sophie De Wit (N-VA) afhangt, moet worden bekeken hoe de screening en controle bij penitentiair verlof kan verbeteren. Met het principe van penitentiair verlof is voor het Kamerlid op zich niets mis. "Je moet gevangenen nog kunnen laten proeven van de buitenwereld, maar dat geldt niet voor iedereen", benadrukt ze. 

De Wit wil wel dat meer werk wordt gemaakt van meer specifieke begeleiding vanuit de gevangenis. Daarbij moet vooral de screening verbeteren. Ook rijst voor De Wit de vraag of er na een vrijlating geen betere opvolging moet komen.

Eerder op de dag vroeg Vlaams Belang het ontslag van minister van Justitie Koen Geens (CD&V). Kamerlid De Wit gaat daar niet op in. "De feiten zijn verschrikkelijk. Ik wil dit dossier niet politiek recupereren. Alvorens we naar verantwoordelijkheden kijken, moet eerst elke steen worden omgedraaid. Want er zijn nog heel veel vragen onbeantwoord", zegt de N-VA'ster. "Wie heeft wat niet gezien? Waar in de keten is het misgelopen?"

Een eerste uitdaging houdt volgens De Wit in hoe in de toekomst informatie die in de gevangenis aan het licht komt, kan doorsijpelen naar de instanties die een beslissing moeten nemen. Dat moet voor haar kunnen over alle soorten delinquenten. "Als men informatie vindt, moet die goed terechtkomen".




80 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Leopold Vanhoof

    Welk perspectief hebben de slachtoffers en hun nabestaanden, die worden nogal vlug vergeten dacht ik.

  • Eric Van Dyck

    Hier in de gevangenis hebben ze -rechten- ... wat met de rechten van de slachtoffers ? Maar o wee moest het een kind van een politicus of rechter zijn dat wordt misbruikt of afgemaakt door dit tuig !

  • alain lammens

    Als ik sommige uitspraken hoor/lees van bepaalde intellectuelen, zou men dan niet beter de gevangenisstraffen schrappen. Of deze instellingen niet meer strafinrichtingen maar retraitelocaties of bezinningsoorden noemen. Denk dat dit gepamper er beter bij past.

  • Jon Carrago

    Schandalig eigenlijk. Je bent veroordeeld dus draag de gevolgen ervan en niks van even in 'verlof' mogen gaan, in gevangenis tot uw straf erop zit. Afschaffen deze privileges voor misdadigers(op gelijk welk vlak) maar ochot, ocharme, ze moeten toch weer integreren en werk vinden en (misschien) vrouw en kind terugvinden en.... opnieuw beginnen!

  • Paul Voets

    Man moet de gestraften nog harder straffen dat ze voelen wat ze hebben mispeuterd dan pas zal men resultaat boeken en niet met de gedetineerden te laten overlezen door onbewame psychologen en psychiaters !