"Te weinig ambulances na aanslagen? Die kritiek doet pijn"

Photo News
De kritiek van Brussels staatssecretaris Cécile Jodogne over het uitsturen van te weinig ambulances na de aanslagen is niet correct en doet pijn. Dat heeft luitenant Erik Engels, het hoofd van de Vlaams-Brabantse 112-centrale, gezegd in de parlementaire onderzoekscommissie. "Er is geen hulp geweigerd."

De kritiek van staatssecretaris Jodogne (Défi) dook al meermaals op in de commissie. "We moeten durven toe te geven dat er problemen waren. En dat er meer ambulances sneller ter plaatse hadden ­kunnen zijn. Ik denk dat de Leuvense hulpcentrale de ernst van de situatie heeft onderschat", zo had Jodogne gezegd in enkele kranten.

"Dat doet pijn", reageerde Engels in het parlement. "Ik heb heel veel mensen ingezet die alles van zichzelf gaven en ben heel trots op alle hulpverleners."

Bovendien klopt het niet, vervolgde de brandweerluitenant. "Er is geen hulp geweigerd." Wel werden niet alle beschikbare ziekenwagens meteen naar de luchthavengebouwen gestuurd, zo bevestigde Engels wat gouverneur Lode De Witte eerder al zei. Je moet immers middelen achter de hand houden voor andere incidenten en vermijden dat de wegen van en naar de plek van onheil volledig dichtslibben.

Daarom werden dus her en der in de omgeving reserves opgebouwd, verduidelijkte Engels. Daarover waren specifiek afspraken gemaakt na de aanslagen van Parijs. En net dat heeft ervoor gezorgd dat bij de ontploffing in Maalbeek - zowat een uur na die op de luchthaven - "we een antwoord hadden". "Met die reserves waren we klaar voor een tweede incident, een derde, ... en we vreesden nog veel meer."

De uitrol en uitbouw van de hulpverlening verliep volledig volgens het medisch interventieplan (MIP), aangevuld met het Maxi-MIP. "En ik kan u verzekeren: dit plan heeft gewerkt, het was een houvast, het zorgde voor automatismen, het zorgde voor structuur en voor leiding", aldus nog de brandweerluitenant. "Wat je in dergelijke omstandigheden niet mag doen, is het plan verlaten. Als je gaat freewheelen, ontstaat er nog meer chaos."

Met die reserves waren we klaar voor een tweede incident, een derde, ... en we vreesden nog veel meer

Erik Engels
BELGA

Als je gaat freewheelen, ontstaat er nog meer chaos

Erik Engels

Concreet was om 8u05, nog geen tien minuten na de ontploffingen, een eerste brandweerwagen van de luchthaven ter plaatse. Om 8u14 volgden de eerste ziekenwagens, die twee minuten later al met tien waren, plus drie MUG-teams. Intussen zijn nog extra ziekenwagens opgeroepen, onder meer van het Rode Kruis.

Binnen het uur boden nog tientallen ziekenwagens en extra MUG-teams zich aan, uit Henegouwen, Peutie, Vilvoorde, Londerzeel en Brussel. Een deel van hen werd verzameld op de fly-over aan de luchthaven, maar er waren ook verzamelpunten elders in de - ruime - omgeving. In Puurs en Groot-Bijgaarden verzamelden zich colonnes ziekenwagens uit andere provincies, zoals voorzien in het Maxi-MIP.

Omstreeks 11 uur vertrokken de vier MUG-teams opnieuw. Een deel van de reserves trok intussen naar het militair ziekenhuis van Neder-Over-Heembeek. Omstreeks 13.30 uur liet de medisch directeur weten dat de ziekenwagens die nog ter plaatse waren - een tiental - op dat moment volstaan. Om 14.56 uur wordt het medisch interventieplan uiteindelijk afgeblazen.

In totaal zijn vier MUG-teams, een vijftigtal ziekenwagens en vijf snelle interventieteams van het Rode Kruis ingezet, aldus Engels. De Leuvense 112-post verwerkte 668 oproepen, inclusief de normale oproepen van elders in de provincie. "We zijn er die dag in geslaagd om ook de normale diensten op een correcte manier op te vangen en af te handelen", besloot Engels.

We zijn er die dag in geslaagd om ook de normale diensten op een correcte manier op te vangen

Erik Engels
BELGA

Communicatie kon beter

Niettemin zijn er ook zaken die beter kunnen. Zo blijkt communicatie bij elke ramp een pijnpunt, lieten zowel De Witte als Engels verstaan. Met de treinramp in Buizingen in het achterhoofd had de gouverneur al snel de mobiele zendmast gevraagd van het ASTRID-netwerk waar de nooddiensten mee werken, maar die had het federale crisiscentrum al opgevorderd voor Brussel.

De Witte zelf kreeg tegenstrijdige berichten over de werking van ASTRID. Engels van zijn kant liet verstaan dat negentig procent van de communicatie van zijn 112-post via ASTRID verliep. "Ik kan u niet zeggen dat ASTRID uitgelegen heeft. Maar was het soms moeilijk? En hadden we gevoel dat het langer dat normaal duurde om communicatie tot stand te brengen? Ja."

Plan voor aanslagen

Uit een eerste interne evaluatie op zijn dienst besluit Engels voorts dat er best een plan komt voor "terreur op een openbare plaats". Hij verwees daarbij onder meer naar de denkoefening die op 14 december al gebeurde op provinciaal niveau in Vlaams-Brabant. "Het komt erop neer dat je niet al je middelen inzet op één incident, maar moet uitgaan van een breder gevaar en multipele incidenten. En van een dreiging voor de eigen hulpmiddelen, waarbij ook de hulpverleningsketen in moeilijkheden zou komen", verduidelijkte hij nog.

Specifieke provinciale rampenplannen voor terreuraanslagen lijken voor gouverneur De Witte alvast niet nodig en misschien ook niet wenselijk. "Als je vijftien noodplannen opstelt, weet niemand nog wat hij moet doen wanneer er iets gebeurt", argumenteerde hij. "Niemand kan vijftien plannen in zijn hoofd hebben, dus moet je een plan hebben dat in algemene zin zegt wie wat moet doen. Bij het opstellen van de plannen weet je ook niet of het een bomaanslag zal zijn, of een aanslag met geweervuur, of een chemische aanslag."

Nationale rampenplan

Lode De Witte stond tot slot nog kort stil bij de afkondiging van de nationale fase van het rampenplan. Die optie kwam meteen ter sprake bij zijn eerste contacten met het federale crisiscentrum, merkte de gouverneur op. "Dat was niet evident, want naar mijn weten was dat nog nooit gebeurd."

Ook niet bij de aanslagen in Luik eind 2011 bijvoorbeeld, voegde De Witte daar nog aan toe na opmerkingen van PS-fractieleidster Laurette Onkelinx. Zij wilde onder meer weten wanneer precies beslist was om de nationale fase af te kondigen en welke rol Binnenlandse Zaken daarbij gespeeld had. "Rond kwart voor negen, tien voor negen kwam de telefoon van het crisicentrum dat beslist was om de nationale fase af te kondigen", besloot De Witte. Een bericht dat om 8.53 uur ook de noodcentrale van Engels bereikte.

AFP