"Rokers kosten jaarlijks 11 miljard euro"

thinkstock
Hoewel tabak via accijnzen en btw-opbrengsten aanzienlijke inkomsten genereert, loopt de maatschappelijke kost van roken uiteindelijk op tot een slordige 11 miljard euro per jaar. Dat becijferden de N-VA-Kamerleden Yoleen Van Camp en Renate Hufkens. Volgens hen is het van uiterst belang om de instroom van rokers te beperken en zo veel mogelijk rokers te doen stoppen.

De netto inkomsten uit accijnzen op rookwaren en uit btw-inkomsten uit tabaksfabrikanten brachten in 2015 samengeteld 2,1 miljard euro in de schatkist. Maar deze inkomsten compenseren geenszins de maatschappelijke kost van roken. Naast de directe (zoals kanker) en indirecte kosten (zoals werkverlet door ziekte) ten gevolge van roken, die oplopen tot 1,5 miljard, weegt vooral de immateriële kost door: in totaal liefst 11,7 miljard euro, stellen Van Camp en Hufkens.

De inkomsten uit rookwaren stijgen jaarlijks. De ontvangsten uit accijnzen stegen van 1,2 miljard euro in 2012 naar 1,4 miljard vorig jaar. De btw-heffingen liepen op van 636 miljoen in 2012 tot 741 miljoen in 2014. In 2012 haalde de federale overheid in totaal dus 1,8 miljard euro op. 2012 is een interessant jaar om mee te nemen in de balans inkomsten-uitgaven-balans, aangezien voor dat jaar cijfers over de (maatschappelijke) kosten van roken beraamd werden, aldus de N-VA-Kamerleden.

Uit die sociale kost cijfers van de zogenaamde SOCOST-studie blijkt dat roken in 2012 goed was voor 727 miljoen euro directe kosten - doktersbezoeken, ziekenhuisopnames en ambulante zorgen. De patiënt neemt zo'n tiende van deze kosten voor eigen rekening, onder meer via remgelden, waardoor 582 miljoen euro ten laste van de maatschappij komt. De indirecte kosten, productieverliezen door ziekten als gevolg van tabaksgebruik, bedragen 746 miljoen euro, wat de totale sociale kost op 1,3 miljard brengt.

Dat zou zo'n half miljard aan "maatschappelijk voordeel" betekenen, maar dat is zonder de immateriële verliezen - het verlies aan levensjaren - gerekend, aldus nog Van Camp en Hufkens. De SOCOST-studie becijferde dat er in 2012 zo'n 294.000 gezonde levensjaren verloren gingen door tabaksgebruik. Aan 40.000 euro dat volgens de Europese Commissie een verloren jaar kost, komt men op het "hallucinante cijfer" van 11,7 miljard euro. Als je hier de sociale kosten door ziekte en arbeidsongeschiktheid bij optelt en de inkomsten uit accijnzen en btw van aftrekt, blijft de totale kost van roken in 2012 ruim 11 miljard euro.