"Mijn god, sir, ik ben mijn been kwijt": de meest Britse uitspraak ooit op een slagveld

Henry Paget, de graaf van Uxbridge.
rv Henry Paget, de graaf van Uxbridge.
Ten tijde van de slag bij Waterloo was de 'stiff upper lip' nog bijzonder goed ingeburgerd bij de Britse adel. Zelfs op het slagveld vielen ze niet uit hun rol, zo illustreert een gesprek tussen cavaleriecommandant Uxbridge en de hertog van Wellington.

De graaf van Uxbridge was commandant van de Britse cavalerie en rechterhand van de hertog van Wellington, die de geallieerde troepen leidde tegen het leger van Napoleon. Uxbridge was tijdens de gevechten al acht paarden verloren. In de laatste momenten van de strijd reed hij naast Wellington toen hij werd geraakt door een kanonskogel. Uxbridge zou zich daarop tot Wellington hebben gericht met de onsterfelijke woorden: "Mijn god, sir, ik ben mijn been kwijt." Daarop zou Wellington al even aristocratisch hebben geantwoord: "Mijn god, sir, zo is dat."

Ook tijdens de amputatie zou Uxbridge zijn cool hebben bewaard. "Mijnheer was perfect kalm, zijn hartslag was rustig en regelmatig, alsof hij net was opgestaan. Hij vertoonde geen uitdrukking van ongemak, hoewel zijn lijden extreem moet zijn geweest", zo schreef arts John Robert Hume, die de amputatie uitvoerde. Toen Hume Uxbridge meldde dat zijn been zo snel mogelijk geamputeerd moest worden, zei Uxbridge: "Heel goed, ik ben er klaar voor."

De amputatie verliep zonder verdoving, maar Uxbridge gaf volgens Hume geen krimp. Al zou hij naar verluidt wel hebben opgemerkt dat het mes aan de botte kant leek.

'Hij vertoonde geen uitdrukking van ongemak, hoewel zijn lijden extreem moet zijn geweest'

Arts John Robert Hume

"Met één been in het graf"

Enkele jaren voor de slag bij Waterloo, in 1809, veroorzaakte Uxbridge een schandaal door er vandoor te gaan met Lady Charlotte Wellesley, de schoonzus van Wellington. Iets wat mogelijk zijn nogal droge reactie op de verwonding van Uxbridge zou kunnen verklaren.

Het been van Uxbridge werd na de slag bij Waterloo zelf ook bekend. Hyacinthe Joseph-Marie Paris, die het huis bezat waar de amputatie plaatsvond, vroeg of hij het been in de tuin mocht begraven. Hij plaatste er later zelfs een grafsteen op met het lijvige opschrift: 'Hier ligt het been van de illustere en dappere graaf Uxbridge, luitenant-generaal van zijne Britse Majesteit, commandant van de Engelse, Belgische en Nederlandse cavalerie, die gewond raakte op 18 juni 1815 tijdens de gedenkwaardige slag om Waterloo, die door zijn heldhaftigheid bijdroeg tot de triomf van de mensheid, glorieus beslist door de klinkende overwinning van die dag.'

De grafsteen werd een toeristische attractie. Onder meer de koning van Pruisen en de Prins van Oranje zouden het graf hebben bezocht. Uxbridge zou na de amputatie zijn gezondheid steevast hebben omschreven als "met één been in het graf".




Reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.