"Duisternis schrikt dieven af"

GEMEENTEN HEBBEN VREEMD ARGUMENT OM DOVEN VAN STRAATVERLICHTING TE VERDEDIGEN

Henk Deleu
Bovenop de aanzienlijke besparing op elektriciteit, heeft het Kortrijkse stadsbestuur een bijkomend argument om 's nachts de straatverlichting te doven. "De criminaliteit daalt erdoor", klinkt het. Bizar. De bewoners van de wijk Pius X, waar ze tussen 23 en 5 uur geen hand voor ogen zien, vrezen het omgekeerde en protesteren.

Pius X is een wijk met een mix van rijhuizen en residentiële woningen. Er wonen 10.000 mensen. Een buurt waar sommige bewoners ook nog na 23 uur en voor 5 uur 's morgens op straat komen, maar tussen die uren zijn de straatlichten sinds september vorig jaar gedoofd. "Wat we hier nu meemaken, doet mijn schoonmoeder aan de oorlogsjaren denken, toen de avondklok was ingesteld", klaagt Raymond Van Den Eynde (57) namens veel medebewoners. "We zien geen steek meer, en al zeker niet als het bewolkt is. Ik heb speciaal een licht aan mijn voordeur moeten hangen, zodat ik weer vlot mijn sleutel in het slot kan krijgen. Voor fietsers is het levensgevaarlijk, want ze zien de boordstenen niet meer."

Ongemakjes

Naast deze ongemakjes vrezen de buurtbewoners dat hun wijk 's nachts ook meer criminelen zal aantrekken. Drugsdealers, inbrekers, autodieven, aanranders en verkrachters... En die zien ze in Pius X uiteraard liever niet komen. Maar de stad countert met een opmerkelijk argument: "Deze energiezuinige ingreep dringt de criminaliteit net terug. In het najaar van 2016, toen we de lichten begonnen te doven, werden er 12% mínder inbraken genoteerd dan in dezelfde periode het jaar voordien."


Of deze daling louter toeval is dan wel een statistisch correcte interpretatie van de werkelijkheid, is nog maar de vraag. In het Oost-Vlaamse Zwalm gaat het gemeentebestuur nog een stap verder: "De straatverlichting is voor dieven eerder een bondgenoot dan een afschrikmiddel", zo redeneren ze daar tegen de normale politielogica in. "Tijdens de 'doofuren' moeten inbrekers zelf een lichtbron gebruiken en daardoor vallen ze veel meer op. Of lopen ze plots voorbij een sensor van een huis, springt er een licht aan en zijn ze ook gezien."

Fikse besparing

Het is maar hoe je het bekijkt, maar het onderzoekscentrum voor criminaliteit IRCP van de UGent laat er geen twijfel over bestaan: verlichte straten zijn nog altijd de veiligste. "Waar het straatlicht brandt, is er meer sociale controle. Een crimineel krijgt zo het gevoel dat hij sneller gezien kan worden. Bewoners zullen ook minder bang zijn om 's nachts nog op straat te komen. Uiteraard zal louter straatverlichting een inbreker niet tegenhouden, maar men mag het argument ook niet omkeren."


Ook verschillende politiebronnen bevestigen dat het doven van de straatlichten een "risicoverhogende factor" is. "Een dief zoekt de anonimiteit op en voelt zich nog altijd het meest in zijn sas in de duisternis. Donkere straten bieden hem veel voordelen - dat weet toch iedereen die een béétje thuis is in deze stiel. Dat verklaart ook waarom het aantal inbraken verdubbelt als het winter is en de nachten langer zijn. Als je statistieken over inbraken wil opmaken, dan moet je minstens vijf jaren met elkaar vergelijken. Slechts één jaar teruggaan kan misschien interessant zijn om een politieke keuze te ondersteunen, maar wetenschappelijk bekeken slaat het nergens op. Boerenbedrog."


Door de straatverlichting te doven of te dimmen wordt er wel flink bespaard. Dat bewijzen de cijfers onomstotelijk. De gemeente Harelbeke, die het uitdoofplan in 2015 opstartte, bespaart nu jaarlijks 90.000 euro of 25% op zijn jaarlijkse elektriciteitsfactuur voor de in totaal 5.200 openbare lichtpunten. Daar worden de straatlantaarns gedoofd op maandag, dinsdag, woensdag en donderdag van 23.30 tot 4.30 uur. Tijdens de weekendnachten branden de lichten wel. In het Vlaams-Brabantse Rotselaar wordt een gelijkaardige besparing genoteerd. In het landelijke Zwalm, met amper 8.000 inwoners, betalen ze nu 50.000 euro minder per jaar voor straatverlichting. Door de maatregel wordt in heel Vlaanderen ook heel wat minder CO2 uitgestoten, want dan weer goed is voor het milieu.

Verdubbeling

Volgens Simon Van Wijmeersch, woordvoerder van Eandis, wordt het doven van de straatverlichting intussen door minstens één derde van de Vlaamse gemeenten toegepast. "Op de 234 gemeenten waarmee wij samenwerken, zijn er dat zeker 80. Sommige gemeenten doven de lichten gedurende enkele uren in een klein percentage van hun verlichtingspark, andere gaan daarin veel verder. In tien jaar tijd is het aantal gemeenten dat zo'n besparingsplan toepast, verdubbeld."


Door de tegenwind in Pius X is Kortrijk intussen al wat teruggekrabbeld en zal het licht tijdens weekdagen pas om middernacht uitgaan. En op de kruispunten blijft het de hele nacht branden. "We beseffen dat de mensen zich onveilig en ongemakkelijk voelen", klinkt het. Een ongegrond onveiligheidsgevoel, als we de Kortrijkse statistieken mogen geloven.