“Doe ons maar de composthoop. Liever dát dan een kist of crematieoven”

Brussels Gewest maakt toekomstige compostering van lijken mogelijk

Daniël Kocker en zijn vrouw willen zich later laten composteren.
Florian Van Eenoo photonews Daniël Kocker en zijn vrouw willen zich later laten composteren.
Daniël De Kocker en echtgenote Lut zijn ervan overtuigd dat het composteren van hun lichaam tot humusrijke potgrond de enige écht ecologische wijze is om de aarde te verlaten. Bijna 15.000 landgenoten gaven eveneens aan, eens mogelijk, ‘humusatie’ te willen ondergaan. Het Brussels Gewest maakt dat als eerste ter wereld wettelijk mogelijk. Het volledig Belgische concept wordt eerst in Wallonië wel nog op de praktische realiseerbaarheid getest. Ook Vlaanderen toont interesse. Hoe werkt het juist?

Niet tot (vervuilend) stof en as, maar wel tot vruchtbare humus willen ze wederkeren, de voorstanders van humisatie. “Voor ik me erin verdiepte, wist ik niet dat doodgaan zó belastend is voor het milieu”, toont Daniël De Kocker (68) zich volledig gewonnen. “Hoe gek is het om bomen te rooien om als lijkkisten in de grond te stoppen? Om van de grondwatervervuiling bij begraving nog maar te zwijgen. En verbranden, dat is gewoonweg nóóit goed. Eigenlijk is er maar één ecologische oplossing: composteren – een fantastische manier om afval tot iets nuttigs te verwerken. Als tuinier maak ik al 20 jaar mijn eigen compost, en weet ik hoe waardevol humus is.”

Een humusatiegraf waarin het lichaam in drie maanden tijd ontbindt. Na een jaar blijft zo'n 1,5 m3 'supercompost' over.
vzw Metamorfose Een humusatiegraf waarin het lichaam in drie maanden tijd ontbindt. Na een jaar blijft zo'n 1,5 m3 'supercompost' over.

“Humusatie is zowel een zachte, respectvolle als duurzame vorm om het lichaam terug aan de aarde te geven”, meent Koen Royghens van de stichting Metamorfose. Dat ijvert sinds een drietal jaar voor een wettelijk kader voor het ‘composteren’ van lijken. “De overledene wordt daarbij in een beveiligde ‘metamorfosetuin of -bos’ in een mooie, biologisch afbreekbare lijkwade op een 20 centimeter dik bed van organisch materiaal geplaatst”, legt Royghens uit. “Na het laatste afscheid zullen gecertificeerde ‘humusatieverantwoordelijken’ het lichaam nog met zo’n twee kubieke meter van diezelfde mengeling, bestaande uit stro, gemalen dode bladeren,  bruinkool, gedroogd gras en houtsnippers, bedekken. Deze met regenwater en een compoststarter geïmpregneerde  laag is nodig om het stoffelijk overschot warm te houden, en de ontelbare micro-organismen en bodembacteriën zonder reukhinder hun werk te laten doen.”

Al na ongeveer drie maanden is het zachte weefsel verteerd

Koen Royghens

De voordelen? Geen doodskist, grafconcessie of dure grafsteen. “In tegenstelling tot de vervuilende grondinname bij begraving en de uitstoot van crematie heeft humusatie géén nadelig effect op de natuur. Integendeel. Door het bovengronds begraven wordt het dode lichaam in gezonde en vruchtbare humus omgezet.”

Humusatie fase 1: het lichaam wordt onder een grote stapel van onder meer stro en gemalen bladeren bedekt.
RV Humusatie fase 1: het lichaam wordt onder een grote stapel van onder meer stro en gemalen bladeren bedekt.

Al na ongeveer drie maanden rijping, de tijd waarin het humusatiegraf sterk in omvang afneemt, zal het zachte weefsel zijn verteerd. Na verwijdering van eventuele niet-biologisch afbreekbare materialen zoals prothesen, blijven alleen compost en beenderen over. “De botten, rijk aan fosfor en calcium, worden net als bij een crematie vermalen tot kalk.  Dat wordt aan het verdere composteringsproces toegevoegd, om tot nóg vruchtbaardere humus te komen.”

Humusatie fase 2: de micro-organismen doen hun werk
RV Humusatie fase 2: de micro-organismen doen hun werk

Supercompost

”Een jaar na het overlijden blijft zo’n 1,5 m3 ‘supercompost’ over – voldoende voor de bodembemesting van 100 nieuwe bomen”, weet Royghens. “Indien de familie dat wenst, kan zij enkele emmers met vruchtbare grond vullen, om bijvoorbeeld thuis een herinneringsboom mee te planten. Omdat de humuslaag ook als een soort van bodemfilter werkt, kan de rest worden gebruikt om vervuilde grond van bijvoorbeeld oude kerkhoven en industriële sites te saneren.”

Fase 3: na een jaar blijft zo'n 1,5 m3 supercompost over
RV Fase 3: na een jaar blijft zo'n 1,5 m3 supercompost over

Wanneer er effectief lichamen zullen kunnen worden gecomposteerd, is nog niet te zeggen. Het volledig Belgisch concept, dat nog nergens ter wereld wordt toegepast, wordt momenteel in Wallonië nog op haar technische haalbaarheid onderzocht. In afwachting gaven al bijna 15.000 landgenoten op de website humusatie.be aan in de alternatieve vorm van begraven geïnteresseerd te zijn. Het Brussels gewest creëerde onlangs alvast een wettelijk kader dat humusatie mogelijk maakt. Zowel Vlaanderen als Wallonië tonen interesse.

Composteren is een fantastische manier om afval tot iets nuttigs te verwerken

Daniël De Kocker

Akte van laatste wilsbeschikking

De Kocker liet, net als zijn vrouw Lut Moerman (61), de nog onbestaande begraafwijze zelfs in een akte van laatste wilsbeschikking bij de gemeente registreren. “Vandaag kan het wettelijk gezien nog niet, maar hopelijk is dat wel mogelijk, wanneer wij het tijdelijke voor het eeuwige ruilen. De trein is alvast op gang getrokken. Wat er met ‘mijn’ potgrond moet gebeuren? Bomen hebben een erg grote ecologische waarde. Gooi dus maar als grondverbeteraar aan zoveel mogelijk nieuwe stammen.”

Het logo van de vzw Metamorfose
RV Het logo van de vzw Metamorfose



12 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Willy Gorissen

    Fantastisch initiatief. Net de petitie ondertekend. Na mijn dood wil ik dat alle nog bruikbare wisselstukken eruit gehaald worden. Als de wetenschap er dan verder nog iets mee is, be my guest. Vervolgens composteren. Schitterend. Tot dan zo aangenaam mogelijk leven met zo weinig mogelijk ecologische voetafdruk. Het zou de evidentie zelve moeten zijn.

  • Guy muis

    de vuilkar is voor mij ook goed ,ik hoef ni veel te kosten.

  • Heidi Werbrouck

    @Marc, je hebt hetzelfde probleem bij crematie. Om cru maar letterlijk te zeggen, alles moet na verbranding nog fijngemaald worden. Na wetenschappelijk onderzoek mogen ze mij ook zo "begraven". Hopelijk kan het tegen dan overal.

  • ringo van der pulst

    Soms vind je in zakken compost of potgrond nog takjes tot zelfs vezelplaat.Ik hoop dat ik geen beentjes van mensen moet tegen komen in mijn zakken.En het wild ?Gaat dat daar niet op afkomen?

  • Roger Poot

    De geurhinder krijgen we er dan gratis bij......