"Belgen moeten dringend meer en langer werken tegen vergrijzing"

België moet dringend begrotingsoverschotten boeken en de werkgelegenheidsgraad opkrikken. Werknemers moeten ook beloond worden als ze langer aan de slag willen blijven. Dat was de boodschap van Luc Everaert, hoofd van de afdeling Regional Studies in het Europese departement van het Internationaal Monetair Fonds (IMF), op een persconferentie van het Itinera Institute.

8.000 euro meer
Het vergrijzingsprobleem is bekend. Terwijl de levensverwachting stijgt, krimpt de actieve bevolking en nemen de vergrijzingsuitgaven toe. Tegen 2050 zullen de uitgaven voor de vergrijzing (o.a. pensioen- en gezondheiskosten) met 6,1 procent van het bruto binnenlands product stijgen, zo berekende de Vergrijzingscommissie eerder al. "Dat betekent dat alle werknemers in 2050 8.000 euro per jaar meer zullen moeten betalen dan nu", stelt Everaert.

Hervormingen
Om aan de uitdagingen van de vergrijzingsgolf het hoofd te bieden, moet ons land dringend zijn beleid bijsturen en versterken, waarschuwt Everaert. Hij pleit voor hervormingen in het budgettaire beleid, het arbeidsmarktbeleid en de pensioenen.

Tijdsbeperking
Zo moet er in de eerste plaats op begrotingsvlak snel opnieuw aangeknoopt worden met overschotten om reserves op te bouwen. Daarnaast moet het arbeidsmarktbeleid hervormd worden om zo de werkgelegenheidsgraad op te krikken tot 70 procent (nu is dat nog 62 procent). Werken moet aangemoedigd worden, niet-werken ontmoedigd. Zo kan men bijvoorbeeld de werkloosheidsuitkeringen beperken in de tijd, suggereert Everaert.

Ook de productiviteit moet nog omhoog. Daarbij moet het accent niet alleen liggen op innovatie maar ook meer op vorming en opleiding, aldus Everaert.

Leeftijdsverwachting
Hij dringt ook aan op aanpassingen in het bestaande pensioenbeleid. België werkt met een stabiele pensioenleeftijd, waarbij het onvoldoende loont om tot aan de wettelijke pensioenleeftijd aan de slag te blijven. Het pensioenbeleid zou mensen meer moeten stimuleren langer aan de slag te blijven. Wie langer wil werken, moet daarvoor beloond worden, en andersom moet wie vroeger stopt, dat ook duidelijk voelen via een lagere pensioenuitkering. Everaert verwees daarbij naar het Franse systeem waarbij de pensioenleeftijd automatisch gekoppeld wordt aan de stijgende leeftijdsverwachting.

De IMF-expert waarschuwde de federale overheid ook voor de stijgende uitgaven in de gezondheidszorg en de vastgelegde groeinorm van 4,5 procent. De kosten voor de gezondheidszorg liggen duidelijk boven het vooropgestelde scenario.

"Synergie"
In ieder geval is er volgens Everaert nood aan een "synergie" van maatregelen. Eén ingreep alleen zal niet volstaan. "Zo zou men de werkgelegenheidsgraad moeten opkrikken tot 99 procent om de kosten op te vangen, en dat is onmogelijk", stelt Everaert. "We moeten meer dan één instrument gebruiken en een coherent verhaal opbouwen", luidt het.

Ongelijkheid
Als het huidige beleid wordt voortgezet en er niet wordt bijgestuurd, dreigen de kosten in de toekomst nog meer op te lopen en bestaat het risico op ongelijkheid tussen generaties. Legt men nu geen reserves aan, dan dreigt de komende generatie daarvoor op te draaien.

Ook een debat over de kosten van de vergrijzing ontsnapt niet aan het thema staatshervorming. Zo is de fiscale ongelijkheid tussen de verschillende beleidsniveaus volgens Everaert onhoudbaar en zouden de deelstaten mee geresponsabiliseerd moeten worden in het opvangen van de vergrijzingskosten. (belga/sam/sd)

Luc Everaert
Luc Everaert