Bestand Oekraïne staat op instorten

Een Oekraïense soldaat houdt een puppy vast tijdens een ceremonie in Kiev voor een bataljon vrijwilligers dat vertrekt naar het oosten van Oekraïne.
AFP Een Oekraïense soldaat houdt een puppy vast tijdens een ceremonie in Kiev voor een bataljon vrijwilligers dat vertrekt naar het oosten van Oekraïne.
Het bestand in het oosten van Oekraïne staat op instorten. Rusland en de pro-Russische rebellen beschuldigen Oekraïne ervan dat het zich niet houdt aan de in februari gemaakte afspraken.

De pro-Russische rebellen dreigen het akkoord van Minsk op te zeggen omdat Kiev nieuwe voorwaarden stelt aan de speciale status die de door de rebellen beheerste gebieden zouden krijgen. Die komt erop neer dat zij een verregaande mate van autonomie krijgen.

Kiev eist dat er eerst verkiezingen volgens de Oekraïense kieswet worden gehouden in het rebellengebied. Die moeten onder toezicht komen te staan van waarnemers van de Verenigde Naties en de Europese Unie. Ook moeten alle 'illegale' gewapende groeperingen en huurlingen zich uit het gebied terugtrekken. Pas als aan deze voorwaarden is voldaan, krijgen Donetsk en Loehansk een speciale status binnen Oekraïne.

'De wet over de speciale status wordt alleen maar van kracht als deze gebieden worden geleid door iemand die Kiev bevalt'

Sergej Lavrov, Russisch minister van Buitenlandse Zaken

Politiemissie

De leiders van de Volksrepublieken Donetsk en Loehansk, Aleksandr Zachartsjenko en Igor Plotnitski, waarschuwden in een gezamenlijke verklaring dat de voorwaarden onaanvaardbaar zijn voor hen.

Daarbij krijgen zij diplomatieke rugdekking van Moskou. "Het komt erop neer dat de wet over de speciale status alleen maar van kracht wordt als deze gebieden worden geleid door iemand die Kiev bevalt", reageerde de Russische minister van Buitenlandse Zaken, Sergej Lavrov. Hij beschuldigde Kiev ervan dat het de overeenkomst van Minsk "volstrekt op haar kop zet".

De rebellen zijn het ook niet eens met de eis van Kiev dat VN-troepen en een politiemissie van de EU toezicht op het bestand moeten houden. Rusland staat wantrouwig tegenover een rol voor de EU, omdat het daarover geen zeggenschap heeft.

Zware wapens

Rebellenleider Zachartsjenko liet eerder deze week al weten dat hij vindt dat alle steden waar de rebellen vorig jaar een referendum hielden over zelfstandigheid, in handen van de rebellen moeten komen. Dat zou betekenen dat de gevechten, die nu aanzienlijk zijn geluwd, weer in volle hevigheid zullen losbarsten.

Na het akkoord hebben beide partijen een groot deel van hun zware wapens van de frontlinie teruggetrokken, zoals in Minsk was afgesproken. Maar op sommige plaatsen wordt nog steeds gevochten, zoals bij de luchthaven van Donetsk.

Ook bij Sjirokino, niet ver van de havenstad Marioepol, woeden nog gevechten. De rebellen hebben er nooit een geheim van gemaakt dat zij de zuidelijke havenstad op de Oekraïners willen heroveren. Zonder de haven van Marioepol zijn de door de rebellen uitgeroepen republiekjes economisch nauwelijks levensvatbaar.

Rebellenleider Zachartsjenko tijdens een persconferentie in 2014.
EPA Rebellenleider Zachartsjenko tijdens een persconferentie in 2014.