Alles wat je moet weten over je loon

Shutterstock
Krijg jij kop noch staart aan je loonfiche? Met deze gids loodsen we je door de verschillende soorten loon en alle extralegale voordelen.

STAP 1: welke soorten loon zijn er allemaal?

Op je maandelijkse loonfiche staat er veel meer dan alleen je netto- en brutoloon. We gidsen je door alle mogelijke componenten.

1. Twee soorten loon

Basisloon
Dit is het vaste bedrag dat je afgesproken hebt met je werkgever. In bedrijven wordt dit meestal vastgelegd in de collectieve arbeidsovereenkomst (cao). Het basisloon is het brutoloon voor de aftrek van fiscale en sociale afhoudingen.

Variabel of commissieloon
Een variabel loon wordt ook wel een bonus of commissieloon genoemd. Dit is het deel van je inkomen dat afhankelijk is van jouw prestaties of die van je team. Let wel: niet iedereen krijgt een commissieloon. Dikwijls zijn het verkopers, commerciële bedienden, managers enzovoort, die een individuele commissie krijgen.

Vandaag is een variabel loon geen uitzondering meer. Ongeveer 40 % van de werknemers zou een of andere vorm van variabel loon krijgen. Toch wordt een hoger brutoloon meer aangemoedigd, het zorgt immers voor meer vakantiegeld, een hogere dertiende maand enzovoort. Het variabel loon wordt wel meegeteld voor de berekening van pensioen, vakantiegeld en werkloosheidsuitkeringen.

2. Wat staat er op je loonfiche?

Je loonfiche juist interpreteren is belangrijk als je wil nagaan of  je loon overeenstemt met het werk dat je gedaan hebt, of je afwezigheden correct zijn aangeduid en of de fiscale afhoudingen juist zijn.

Brutoloon
De berekening van je uiteindelijke nettoloon vertrekt vanuit het brutoloon. Het omvat: loon voor het aantal gewerkte dagen, overuren, extralegale voordelen (=voordelen van alle aard), premies, commissieloon en loon voor feest- en vakantiedagen. Eventueel komen daar nog bij: loon bij ziekte of arbeidsongeval; de eindejaarspremie of de verbrekingsvergoeding bij ontslag.

Bijdrage sociale zekerheid
De sociale zekerheidsbijdrage of RSZ is de bijdrage van de werknemer aan de sociale zekerheid. De bijdrage bedraagt 13,07% van het brutoloon. Voor arbeiders bedraagt het 13,07% van het brutoloon aan 108%. Soms staat op de loonbrief ook een 'werkbonus'. Dat betekent dat de werknemer minder sociale zekerheidsbijdrage betaalt en netto meer overhoudt. Het doel van een werkbonus is om werknemers met een lager basisloon een hoger nettoloon te bieden. De werkbonus komt neer op 175 euro per maand bij een voltijdse job en wordt kleiner naarmate het loon hoger ligt. Vanaf een brutoloon van 2.338,58 euro per maand verdwijnt deze bonus.

Belastbaar loon
Het belastbaar loon is je brutoloon verminderd met de RSZ-bijdrage en aangevuld met andere loonelementen. We zetten even op een rijtje wat er nog bij of af kan gaan.
1. Bij ziekte, arbeidsongeval, werkloosheid: een aanvullende vergoeding bovenop je uitkering wegens ziekte, arbeidsongeval en werkloosheid.
2. Extralegale voordelen: een werknemer die de bedrijfswagen ook privé gebruikt, betaalt een bedrijfsvoorheffing. Wie bijvoorbeeld maaltijdcheques krijgt, betaalt daar zelf een kleine bijdrage voor.
3. Dubbel vakantiegeld: dit bedraagt 92% van je brutoloon, maar op 85% daarvan betaal je wel nog RSZ.
4. Aanvullend vakantiegeld: hiermee kan een starter of een werknemer die na enige tijd het werk hervat, toch een aantal verlofdagen opnemen.  
5. Vakantiegeld bij uitdiensttreding: als je het bedrijf verlaat of als je ontslagen werd, ontvang je vertrekvakantiegeld. Daarin zit het saldo voor de dagen die je nog niet had opgenomen. Stel dat je nog 7 wettelijke dagen vakantie hebt staan, dan krijg je bij uitdiensttreding het loon voor 15 dagen mee.
6. Premies of giften: deze krijg je eenmalig bijvoorbeeld bij een bedrijfsjubileum, geboorte of huwelijk.
7. Uitwinningsvergoeding: dit is een bijzondere vergoeding in geval van ontslag van een handelsvertegenwoordiger (verkoper, commerciële jobs). Dit kan enkel op voorwaarde dat hij/zij cliënteel aanbracht.

Bedrijfsvoorheffing
Het laatste wat nog van het brutoloon af moet is de voorafbetaling van je personenbelasting of bedrijfsvoorheffing. Je loon, burgerlijke staat en gezinssituatie bepalen het bedrag van de voorheffing. Bepaalde loonelementen die niet maandelijks terugkomen, zoals een eindejaarspremie of vakantiegeld, worden hoger belast. De bedrijfsvoorheffing is dus eigenlijk de voorschot op de belasting die je verschuldigd bent aan de fiscus.

Nettoloon
1. Het resultaat van de voorgaande berekening is uiteindelijk je nettoloon. In sommige gevallen komen er nog uitkeringen bij die niet belast zijn.
2. Sociaal abonnement: een wettelijke vergoeding voor woon-werkverkeer met openbaar vervoer.
3. Kilometervergoeding: een vergoeding voor de kilometers die je met de wagen aflegt.
4. Kosten die terugbetaald kunnen worden met betaalbewijs: wanneer je bijvoorbeeld voor je werk geld hebt uitgegeven aan parking of een etentje met een klant.

Patronale lasten
Ter informatie staan ook de lasten die de werkgever voor zijn werknemer betaalt soms op de loonbrief. Dat zijn bijvoorbeeld de RSZ-bijdragen van de werkgever, bijdrage voor maaltijdscheques, werkgeversbijdrage voor de groepsverzekering en de CO2-taks op bedrijfswagens.

Loonberekening
In het kort kan je de loonberekening schematisch als volgt weergeven: Brutoloon-RSZ = belastbaar loon
Belastbaar loon-bedrijfsvoorheffing = nettoloon

3. De eindejaarspremie

We haalden al aan dat de eindejaarspremie - ook wel dertiende maand - eenmalig bovenop je brutoloon komt. Meestal wordt het bedrag eind december op je rekening gestort. Let wel: werkgevers zijn niet wettelijk verplicht om een eindejaarspremie te geven. Meestal wordt dit omschreven in de collectieve arbeidsovereenkomst (cao). Het bedrag dat je krijgt, ligt eveneens vast in de cao. Voor de werknemer gaat er 13,07% RSZ van af en ook de bedrijfsvoorheffing is hoger dan op het gewone loon.

Voor wie?
·        Je hebt zeker recht op een eindejaarspremie als je op het ogenblik van de uitbetaling een jaar in dienst bent geweest.
·        Je hebt recht op een eindejaarspremie evenredig aan de tijd dat je in het bedrijf werkt als:
·        je in dienst bent en ten minste 6 maanden anciënniteit hebt op het moment van de betaling;
·        je het bedrijf hebt moeten verlaten en je een contract van onbepaalde duur had voor minstens 6 maanden;
·        je ontslagen werd in de loop van het jaar, behalve om dringende redenen, en ten minste 6 maanden gewerkt hebt voor je het bedrijf moest verlaten;
·        je zelf ontslag nam en ten minste 5 jaar anciënniteit hebt in de onderneming
·        je contract werd beëindigd door medische overmacht.

4. Vakantiegeld: hoe zit dat in elkaar?

Je hebt het misschien al eens gezien op je loonbriefje, maar er is een verschil tussen enkel en dubbel vakantiegeld.
· Enkel vakantiegeld: het loon dat verder betaald wordt tijdens de wettelijke vakantiedagen.
· Dubbel vakantiegeld: een soort vergoeding voor de extra kosten die vakantie met zich meebrengt. Meestal wordt dit deel uitbetaald vlak voor je je hoofdvakantie opneemt. Het dubbel vakantiegeld bedraagt 92% van je maandloon.

Voor arbeiders is de situatie een beetje anders: ze ontvangen als vakantiegeld 15,38% van hun brutoloon van het jaar waarin ze vakantie nemen. Daarvan wordt een solidariteitsbijdrage afgehouden van 1 procent.

STAP 2: Een waaier aan klassieke extralegale voordelen

We bespraken net alle onderdelen van het loon. Een deel daarvan zijn de extralegale voordelen. Een werkgever kan meerdere extralegale voordelen aanbieden. In totaal bieden Belgische werkgevers zo maar eventjes 82 verschillende extralegale voordelen aan. Gemiddeld krijgt de werknemer 32 verschillende extralegale voordelen. We zetten de frequentste even op een rijtje:  


1. De populairste extralegale voordelen:

·        Bedrijfswagen en tankkaart
·        Maaltijdcheques
·        Hospitalisatie- en of/ groepsverzekering
·        Gsm en/of laptop en/of internetabonnement
·        Pensioenplan
·        Aandelenopties (meestal voor kaderleden)
·        Fietsvergoeding
·        Treinabonnement
·        Reiskostenvergoeding
·        Forfaitaire onkostenvergoeding
·        Gelegenheidspremies
·        Aanvullende kinderbijslag

Extralegale voordelen zijn interessant voor de werkgever. Ze kosten je werkgever minder aan sociale zekerheidsbijdragen en belastingen dan een effectieve loonsverhoging. Maar een hoger brutoloon blijft voor de werknemer interessanter. Je brutoloon heeft immers een invloed op je later pensioen. Het leuke extraatje van vandaag, kan je dus later heel wat geld  kosten. 

2. De maaltijdcheque

Zowat de helft van alle werknemers krijgt een maaltijdcheque. Daarmee is het een van de meest gebruikte extralegale voordelen. De maaltijdcheque is een bijdrage van de werkgever tot de kosten van het middageten. Oorspronkelijk was het bedoeld als financiële compensatie voor bedrijven zonder bedrijfsrestaurant. Bedrijven die maaltijden aanbieden beneden de kostprijs van een maaltijdcheque (minder dan 4,91 euro) mogen geen maaltijdcheque geven aan hun werknemers.

Per effectief gewerkte dag krijg je een maaltijdcheque. Je kan ermee betalen in restaurants of er voedingsartikelen mee kopen in de supermarkt. Vanaf 1 januari 2016 stijgt het maximale bedrag van de maaltijdcheque van 7 naar 8 euro. Het goede nieuws is dat de eigen inbreng van de werknemer geplafonneerd blijft op 1,09 euro.  

3. De ecocheque

De ecocheque werkt op dezelfde manier als de maaltijdscheque. De werknemer kan er ecologische producten mee kopen van spaarlampen tot isolatie en fietsen. De cheque is een vorm van loonsverhoging. De werkgever betaalt er geen bijdragen op en je houdt er netto meer aan over. Bedrijven kunnen zelf kiezen of ze al dan niet een ecocheque invoeren. De waarde van een cheque mag maximum 10 euro bedragen.

4. Bedrijfswagen

Een bedrijfswagen is zowel voor de werkgever, maar zeker ook voor de werknemer budgettair interessant. Je rijdt met een nieuwe of bijna nieuwe wagen, zonder je iets te moeten aantrekken van de (af)betaling. Dikwijls mag je de auto ook buiten je werkuren gebruiken. En je hoeft je helemaal niets aan te trekken van onderhoud, reparaties en verzekeringen. Een bedrijfswagen bespaart je dus een hoop kosten.

Voor de werkgever is een bedrijfswagen ook interessant, want een auto kost hem minder dan een gelijkwaardige loonsverhoging. In heel wat bedrijven is de bedrijfswagen een vast onderdeel van het loonpakket.

5. Groepsverzekering

Als een bedrijf een pensioenplan of groepsverzekering heeft, is dat goed nieuws. Het betekent dat je werkgever een verzekeringspolis heeft afgesloten waarop je kunt intekenen. De werkgever betaalt de premies - je levert daarvoor een stuk van je loon in - en je geniet van de voordelen. De keuze is ook hier aan de werkgever of hij dit extralegaal voordeel aanbiedt.

Courante onderdelen groepsverzekering:
De exacte inhoud van de groepsverzekering hangt af van de polisvoorwaarden. De meeste groepsverzekeringen bevatten twee onderdelen:
Pensioensparen: de werkgever spaart voor jou een aanzienlijk potje tot je op pensioen gaat. Het extralegaal pensioen is ook nog eens licht belast. Als je zelf een deel van de premies betaalt, mag je die meteen van je belastingen aftrekken.
Overlijdensuitkering: een vaste som geld die naar je nabestaanden gaat bij overlijden.

Andere mogelijke onderdelen:
Andere zaken die onder een groepsverzekering kunnen vallen:
Een hospitalisatieverzekering: via het werk is het dikwijls mogelijk je in te schrijven in de collectieve hospitalisatieverzekering van het bedrijf. De kosten van een eigen hospitalisatieverzekering kunnen hoog oplopen, je kan dus heel wat besparen. Je hoeft ook geen belastingen te betalen op de verzekering van het bedrijf. Bovendien kunnen  familieleden meestal ook gratis of tegen een lage prijs intekenen. Kortom, dit extralegaal voordeel kan een flinke besparing betekenen.
Arbeidsongeschiktheidsverzekering
Verzekering tegen inkomensverlies

Wat moet je nog weten?
Je hoeft je geen zorgen te maken over je opgebouwde pensioenspaarpot als je weggaat bij je werkgever, of je werkgever failliet gaat. Je spaarpot blijft. Wat je ermee doet, hangt af van je nieuwe situatie. Ofwel neemt je nieuwe werkgever de verzekering over en spaar je gewoon verder. Ofwel heeft je nieuwe werkgever geen groepsverzekering, in dat geval blijft je spaarpot interest opbrengen tot aan je pensioenleeftijd.

Je werkgever bepaalt wat in je groepsverzekering zit. Meestal is dat een stuk pensioensparen, een overlijdensuitkering en een stuk invaliditeitsuitkering. Maar je ziet wel steeds meer een groepsverzekering met een budgetsysteem waarin je zelf kan bepalen wat je belangrijker vindt.

6. Sociaal abonnement

Wie niet met de wagen naar het werk gaat, heeft recht op een tussenkomst van de werkgever voor de kosten van woon-werkverkeer. Dit heet het sociaal abonnement. De werkgever is verplicht tussen te komen in de prijs van het openbaar vervoer. Wie met de eigen wagen naar het werk rijdt, kan ook een terugbetaling krijgen.

Voor wie?
Voor werknemers die zich met de trein, ander openbaar vervoer of een eigen vervoermiddel verplaatsen. Werknemers die gebruikmaken van een ander openbaar vervoer dan de trein moeten een minimumafstand van 5 km enkel kunnen voorleggen. Afhankelijk van wat de afspraak is in de sector of binnen het bedrijf waar je werkt, gelden er andere regels voor tussenkomst als je met de eigen wagen gaat.


7. Fietsvergoeding

Wie sportieve genen heeft, kan ervoor kiezen met de fiets naar het werk te gaan. Zo kan je best een mooi centje bij elkaar fietsen. Een fietsvergoeding is belastingvrij als je werkgever maximaal 0,22 euro per kilometer betaalt.

Bijvoorbeeld: Stel dat je elke dag 10 kilometer fietst en 210 dagen per jaar met de fiets naar het werk gaat. Je werkgever mag je dan een belastingvrije fietsvergoeding van: 210 x 0,22 euro/km x 10 km/dag geven. Dat komt neer op 462 euro per jaar of 38,5 euro per maand.

8. Loonbonus

Officieel heet de loonbonus, 'niet-recurrent resultaatsgebonden voordeel'. Werknemers krijgen de premie als ze een bepaalde doelstelling bereiken. Enkele opties: een omzetstijging, een kostenvermindering of het behalen van een ISO-certificaat.

Een werknemer betaalt 13,07% sociale bijdragen op de bonus, een werkgever 33%. De werkgever moet dit voordeel collectief toepassen en mag het maximumbedrag van 2.755 euro per jaar niet overschrijden.

9. Aandelenopties

We spraken eerder al van een variabel loon. Bedrijven kunnen op twee manieren een variabel loon uitkeren aan hun medewerkers: via een bonus of via beursgenoteerde aandelenopties. Heel wat werknemers gaan voor aandelen.  

Aandelenopties of 'warrants' zijn best populair, je hoeft immers geen sociale bijdragen te betalen. Daardoor houden werknemers er gemiddeld zo'n 60% aan over, terwijl dit bij bonussen slechts 40% is. Als je vindt dat de beurs toch wat te grillig is, dan kan je je aandelen op elk moment inwisselen in geld.

10. Onkosten voor telewerk

Werken van thuis uit of van op een afstand is steeds populairder. Aangezien zo goed als iedereen thuis op een laptop met internetaansluiting werkt, kunnen werkgevers beslissen die onkosten te vergoeden. Wie thuis werkt, kan tot 40 euro per maand forfaitair terugkrijgen. De helft daarvan dekt het gebruik van een persoonlijke pc, de andere helft is bestemd voor internetgebruik. De enige voorwaarde: het moet gaan om thuiswerk op regelmatige basis.

Thuiswerkers kunnen rekenen op nog twee andere interessante voordelen. Beide dekken kosten zoals gas, elektriciteit en kantoormaterialen.

Telewerkforfait: 10% van het loon dat voortvloeit uit prestaties die thuis werden geleverd. Je kunt deze forfait niet combineren met onkostenvergoeding van 40 euro.
Bureauvergoeding: een forfait van 117,27 euro per maand voor wie thuis een kantoor moest inrichten om te werken. Deze vergoeding kan wel naast de maandelijkse 40 euro bestaan.

STAP 3: New Age Benefits

Werkgevers kunnen hun werknemers ondersteunen in het vinden van een goede work-life balance door ze een aantal voordelen aan te bieden. Het gaat dan om gezinsvriendelijke maatregelen of maatregelen die het huishouden ondersteunen.

Werkgevers kunnen hun werknemers ondersteunen in het vinden van een goede work-life balance door ze een aantal voordelen aan te bieden. Het gaat dan om gezinsvriendelijke maatregelen of maatregelen die het huishouden ondersteunen.

Een aantal voorbeelden van de new age benefits:
Was- en strijkdiensten
Boodschappendienst
Fitnessabonnementen
Medisch onderzoek

Gezinsvriendelijke maatregelen:
Kinderopvang
Tussenkomst in school-en studiekosten

Deze new age benefits vervangen de klassieke extralegale voordelen niet, maar worden meestal bovenop de bestaande voordelen aangeboden. Werkgevers zijn er zich van bewust dat het anders verlonen van werknemers belangrijk is om de bedrijfsdoelstellingen te halen. Het zorgt er immers voor dat werknemers tevreden zijn wanneer hun loonpakket aangepast is aan hun arbeids-en leefomstandigheden.

Bereken met het salariskompas of je recht hebt op een bedrijfswagen of extra vakantiedagen.



Lees ook op vacature.com:
Wat is de beste manier om opslag te vragen
Hoe je loon vergelijken met anderen
Welke factoren bepalen je loon
Hoe bereid je je voor op loononderhandelingen