Akkoord over Oekraïne: vanaf zondag staakt-het-vuren

Merkel en Hollande na het aankondigen van het staakt-het-vuren.
AFP Merkel en Hollande na het aankondigen van het staakt-het-vuren.
De regeringsleiders van Oekraïne, Rusland, Duitsland en Frankrijk hebben in de Wit-Russische hoofdstad Minsk een akkoord bereikt over de crisis in Oekraïne. Vanaf aanstaande zondag geldt er in het oosten van Oekraïne een wapenstilstand.

De overeenkomst behelst behalve het staakt-het-vuren onder meer ook de vrijlating van "alle gegijzelden" binnen 19 dagen, aldus de Oekraïense president Porosjenko. De Oekraïense luchtmachtpiloot Savchenko zal volgens hem "zeer binnenkort" worden vrijgelaten. Verder zal vanaf twee dagen na het begin van de wapenstilstand alle zware artillerie uit het conflictgebied worden teruggetrokken. Het akkoord voorziet verder in het voornemen om "alle buitenlandse militaire troepen" van Oekraïens grondgebied terug te trekken, aldus Porosjenko. Hij verwacht dat Oekraïne tegen het einde van het jaar de controle over het grensgebied met Rusland zal hebben.

Porosjenko, de Russische president Poetin, de Duitse Bondskanselier Merkel en de Franse president Hollande bereikten het akkoord na veertien uur onderhandelen in de Wit-Russische hoofdstad. Merkel houdt echter nog een slag om de arm. "Er is nog een hoop werk te verzetten." Merkel geeft aan dat Poetin een belangrijke rol speelde door op het einde druk uit te oefenen op de pro-Russische separatisten. Porosjenko kreeg ook een pluim van haar met de melding dat hij "alles gedaan heeft om tot een einde van het bloedvergieten te komen".

Volgens de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Frank-Walter Steinmeier is het akkoord "niet alles wat we ons wensten" en "geen beslissende doorbraak", maar wel "een stap richting het beëindigen van het geweld in Oekraïne".

Ook de Franse president Hollande zei in een eerste reactie dat er nog veel werk te doen is. "Maar de kans is groot dat we de situatie in Oekraïne echt kunnen verbeteren." Hollande spreekt van een "allesomvattende overeenkomst over een wapenstilstand" en een "allesomvattende oplossing voor de crisis in Oekraïne". Het akkoord is volgens hem een "opluchting voor Europa" en een "mooi voorbeeld van wat Frankrijk en Duitsland voor vrede kunnen doen".

Poetin in overleg met Porosjenko.
AFP Poetin in overleg met Porosjenko.
De Russische president Poetin na afloop van de gesprekken.
AFP De Russische president Poetin na afloop van de gesprekken.

Poetin: "Stand van zaken opmeten"

De Oekraïense president Petro Porosjenko liet eerder vanmorgen aan persbureau AFP weten dat er "nog geen goed nieuws" was. Hij verweet Rusland "een onacceptabele houding" tijdens de onderhandelingen. Maar er is "nog steeds hoop", voegde hij eraan toe. Volgens het Russische persbureau RIA Novosti was Oekraïne niet tevreden met Russische voorstellen over het instellen van een bufferzone in Oost-Oekraïne en de status van de pro-Russische rebellen. Maar uiteindelijk is dus toch een akkoord bereikt.

Volgens Hollande hebben ook de pro-Russische seperatisten het akkoord ondertekend. Dat laat "een vreedzame oplossing en een vreedzame ontwikkeling van de (zelf uitgeroepen) republieken Donetsk en Loegansk toe", zei de leider van de 'Republiek Donetsk', Aleksandr Zakhartsjenko.

Poetin riep de conflictpartijen in de Donbass op zo snel mogelijk een einde te maken aan de gevechten. De Russische president zei dat is overeengekomen militaire deskundigen te vragen de echte stand van zaken in de conflictzone op te meten en een "reeks maatregelen uit te werken om de getroffen beslissingen te verifiëren, en hun implementatie aan beide kanten te overzien". Een voorbeeld is de situatie rond de stad Debaltsevo.

Volgens het Russische persbureau Tass lagen twee rebellenleiders eerder dwars. Ze eisten dat het Oekraïense leger zich terugtrok uit de plaats Debaltseve, een strategisch verkeersknooppunt waar het Oekraïense leger is omsingeld door pro-Russische separatisten. De ondertekening van het akkoord laat "een vreedzame oplossing en een vreedzame ontwikkeling van de (zelf uitgeroepen) republieken Donetsk en Loegansk toe", zei de leider van de "Republiek Donetsk", Aleksandr Zakhartsjenko.

Tegen 2015 wordt in Oekraïne de nieuwe grondwet van kracht, zo staat ook in het document. Die nieuwe grondwet "zal rekening houden met de eigenheid van de afzonderlijke gebieden Donetsk en Loegansk, onderhandeld met de vertegenwoordigers van deze gebieden".

Poetin, Merkel, Hollande en Porosjenko bij aanvang van het overleg.
EPA Poetin, Merkel, Hollande en Porosjenko bij aanvang van het overleg.
infografiek volkskrant

Geweld

De 17 uur durende onderhandelingen in Minsk golden als een laatste kans om een einde te maken aan het conflict in Oekraïne dat op tien maanden tijd meer dan 5.300 mensenlevens heeft gekost.

Gisteren was het geweld weer aan de orde van de dag. Het leger van Oekraïne meldde dat negentien soldaten zouden zijn gedood door de pro-Russische rebellen. Dat zou zijn gebeurd bij een aanval in de buurt van Debaltseve, tussen Luhansk en Donetsk.

En ook tijdens de top van Minsk zouden een vijftigtal tanks en andere zwaar militair materiaal vanuit Rusland zijn binnengedrongen op Oekraïens grondgebied, zo heeft een militaire woordvoerder in Kiev gezegd. "Een vijftigtal tanks, veertig meervoudige raketwerpers (van het type) Grad, Oeragan en Smetsj en evenzoveel pantserwagens zijn aan de controlepost Izvarine (in het pro-Russische gebied Loehansk) de Russisch-Oekraïense grens overgestoken", zei Andriï Lyssenko op een persconferentie.

Vandaag komen de regeringsleiders en staatshoofden van de 28 landen van de Europese Unie bijeen in Brussel. Het belangrijkste thema is het conflict in Oekraïne. Maar wat de leiders hierover eventueel besluiten is zeer afhankelijk van de vredesonderhandelingen in Minsk.

De Oekraïense president Porosjenko.
REUTERS De Oekraïense president Porosjenko.