8 redenen waarom ook wij moeten wakker liggen van Brexit

Remain or leave? Compleet verscheurd is het Verenigd Koninkrijk over de vraag die het zichzelf vandaag voorlegt in een referendum: weg uit de Europese Unie of niet? Maar wat betekent een Brexit nu eigenlijk voor de rest van de EU, de geopolitieke verhoudingen, de economie, u en ik? Acht redenen waarom ook wij best wakker liggen van een Brexit. Ons volledige Brexit-dossier vindt u hier.

Europa wordt stuk minder sociaal

Een sociaal Europa: het is hét project van commissievoorzitter Juncker. Maar de Britse discussie zou die ballon wel eens aan flarden kunnen schieten, of er nu een Brexit komt of niet. In februari sloot de Britse premier Cameron een deal met de Europese Unie, waarbij hij in ruil voor zijn steun aan het 'blijf'-kamp een apart statuut krijgt in de EU. Zo zal de Britse overheid aan Europese nieuwkomers vier jaar lang bepaalde sociale uitkeringen kunnen weigeren en de kinderbijslag van arbeidsmigranten aanpassen aan de levensduurte in het land van oorsprong. De deal wordt verscheurd als er een Brexit komt, maar het zaadje is wel geplant. Ook tal van andere landen azen op een beperking van de sociale voorzieningen voor nieuwkomers.

David Cameron (l) en Jean-Claude Juncker.
ap David Cameron (l) en Jean-Claude Juncker.

Nog meer concurrentie uit Oost-Europa?

Eén van de drijfveren van het Brexitkamp is de onvrede over het vrije verkeer van goedkope Oost-Europese arbeiders. Her en der wordt al gewaarschuwd dat, als het VK de deuren sluit, ons land nog meer overspoeld zal worden door Bulgaren, Roemenen en Polen die onze jobs afpakken. Maar dat hangt ervan af welke deal Groot-Brittannië en Europa sluiten na een Brexit.

"Als het VK de toegang wil behouden tot de Europese markt, zal het een handelsakkoord moeten sluiten", zegt Europakenner Hendrik Vos (UGent). "Da's geven en nemen. Zwitserland en Noorwegen bijvoorbeeld zitten niet in de EU, maar moeten in ruil voor een handelsverdrag wel hun grenzen openzetten voor Bulgaren en Roemenen. Het cynische aan de Brexit is dat de Britten heel veel Europese regels zullen moeten blijven volgen, maar dat ze er niks meer aan te zeggen zullen hebben. Of wij meer Oost-Europeanen zullen ontvangen, kan ik niet inschatten. Het is een kwestie van vraag en aanbod. Bovendien zijn landen als Polen rasse schreden vooruit aan het zetten en stijgen de lonen. De behoefte om uit te wijken zal steeds kleiner worden."

Het cynische aan de Brexit is dat de Britten heel veel Europese regels zullen moeten blijven volgen, maar dat ze er niks meer aan te zeggen zullen hebben

Hendrik Vos

Exportbedrijven gaan klappen krijgen

Het Vereningd Koninkrijk is voor België de op drie na belangrijkste handelspartner, na Nederland, Duitsland en Frankrijk. Vorig jaar voerden we voor 18,3 miljard euro uit naar het VK, zegt ING-econoom Philippe Ledent. Ruim 83% of 15,2 miljard euro daarvan komt uit Vlaanderen. Alleen Ierland, Malta en Nederland zijn nog afhankelijker van het VK. Niet alle sectoren zullen getroffen worden, nuanceert Ledent. Vooral de voeding- en chemiesector, de auto-industrie en machineproducenten zullen een Brexit voelen. Samen zijn die sectoren goed voor 60.000 banen in ons land en een omzet van 6 miljard euro. "Al die banen en bedrijven zijn niet bedreigd. Maar ze kunnen wel onder druk komen te staan", zegt Philippe Ledent.

Ook de textielsector houdt zijn hart vast. "Het VK is onze grootste afzetmarkt voor textielstoffen en tapijten. Eén op de drie meter aan tapijt en textielstoffen die in Vlaanderen wordt geproduceerd, gaat naar het VK", zegt Fa Quix, topman van de textiel- en meubelfederatie Fedustria. "Een Brexit zou slecht nieuws zijn. Want niet alleen zou de vraag dalen, ook zal de pond goedkoper worden en dat betekent een verlies aan concurrentiekracht." Hoe dan ook, zal een Brexit onze exportbedrijven raken. Kredietverzekeraar Euler Hermes verwacht 1,5 tot 2% meer faillissementen.

Een Brexit zou slecht nieuws zijn. Want niet alleen zou de vraag dalen, ook zal de pond goedkoper worden en dat betekent een verlies aan concurrentiekracht

Philippe Ledent
BELGA

De beurzen zullen met 20% dalen

Dat we de Brexit ook in onze portemonnee zullen voelen, staat buiten kijf. En wel op verschillende manieren. Zo gaan de meer dan 2 miljoen Belgen die een pensioenspaarfonds hebben of aandelen bezitten zware tijden tegemoet. KBC-econoom Koen De Leus verwacht een klap van 20% voor de beurzen. Dat betekent sowieso een deuk in het opgebouwd vermogen van miljoenen Belgen.

"Vooral de aandelen van de kleine en middelgrote bedrijven zullen klappen krijgen", denkt Steven De Punt van vermogensbegeleider Fortuna Financial Group. Alle studies wijzen uit dat een Brexit ook het herstel van onze economie zal treffen. "Groot-Brittannië zal bij een Brexit in een nieuwe financiële crisis verzeilen, want de groei zal er met 4 tot 6 procentpunten terugvallen", voorspelt De Leus. "Dat zal ook een impact hebben op ons consumenten- en ondernemersvertrouwen." Hij vreest voor een impact van 0,3 tot 0,5 procentpunten op de groei van onze economie. Philippe Ledent van ING rekent op een negatief effect van 0,3 tot 0,7 procentpunt. Dat komt neer op potentieel verlies aan economische activiteiteit van 1,2 tot 3 miljard euro. De Duitse Bertelsmann Stichting en het vermaarde Ifo-instituut schatten dat een Brexit in 2030, wanneer die zijn volste impact zal hebben, 67,6 tot 324 euro per Belg zal kosten, afhankelijk van de heronderhandelde handelsverdragen.

Groot-Brittannië zal bij een Brexit in een nieuwe financiële crisis verzeilen, want de groei zal er met 4 tot 6 procentpunten terugvallen

Koen De Leus

Dembélé en co zullen moeilijker aan de bak kunnen

Als er een Brexit komt, zullen ook EU-spelers in de Premier League over een werkvisum moeten beschikken. En dat krijgen ze niet zomaar. Zo moeten spelers minstens een bepaald percentage van de matchen met de nationale ploeg hebben afgewerkt. Voor landen in de top 10 van de FIFA-ranking, zoals België, ligt de drempel op 30%. Voor andere landen wordt dat zelfs 40%. Liefst twee derde van de huidige spelers uit de EU zouden dan niet meer in de Premier League aan de slag kunnen. Ook voor enkele Belgische toppers, zoals Moussa Dembélé (Tottenham) of Simon Mignolet (Liverpool), zou dat een probleem worden. Jonge 'uitzonderlijke talenten' zouden wel op een uitzondering kunnen rekenen.

6. Zonder hun leger redden we het niet

WO III, zoals premier Cameron zelf waarschuwde, zit er niet meteen aan te komen, maar de positie van de EU op het internationaal toneel zal wel fel verzwakken bij een Brexit. Behalve Frankrijk is het VK onze enige permanente vertegenwoordiger in de VN-Veiligheidsraad. En in NAVO-verband laten de Amerikanen steeds vaker verstaan dat Europa haar verantwoordelijkheid moet nemen. "Een Europees leger komt dichterbij, maar dat zal niet gaan zonder Frankrijk en Groot-Brittannië. Je hebt die militaire grootmachten gewoon nodig", zegt Hendrik Vos. En dat is riskant, met Poetin die in de Oekraïne-kwestie al aantoonde dat hij niet te beroerd is om in onze achtertuin een oorlog te ontketenen. "Onze tegenstanders zullen de champagne laten aanrukken", waarschuwt Europees president Donald Tusk dan ook. En wat met de krachtsverhoudingen binnen de EU? Nu houden Parijs, Berlijn en Londen elkaar in veel dossiers in evenwicht. Maar met het VK eruit en een fel verzwakt Frankrijk komt zo nog meer macht bij het Duitsland van Angela Merkel te liggen.

Een Europees leger komt dichterbij, maar dat zal niet gaan zonder Frankrijk en Groot-Brittannië. Je hebt die militaire grootmachten gewoon nodig

Hendrik Vos
ap

7. Domino-effect kan doemscenario uitlokken

Zet een Brexit een domino-effect in gang waarbij het einde van de EU nadert? Het doembeeld is niet langer ondenkbaar. Zowel in de economische crisis als de asielkwestie werden we geconfronteerd met een unie die er amper in slaagt de problemen op te lossen en anti-Europese krachten die daar garen bij spinnen. Marine Le Pen in Frankrijk, Geert Wilders in Nederland, de populisten van de Deense Volkspartij en Zweedse Democraten. Ja, zelfs jonge EU-landen als Polen, Hongarije, Tsjechië en Slovakije hielden al vergaderingen over mogelijke exitstrategieën, als verzet tegen de Merkeliaanse aanpak van de asielcrisis.

Toch ziet Hendrik Vos het niet zover komen. "De Oost-Europese landen keren uiteindelijk altijd hun kar omdat ze beseffen dat zij alle voordelen hebben bij nog meer Europese integratie. Hun welvaartstoename hangt er volledig van af. Ik denk dat de huidige machthebbers de kat uit de boom gaan kijken. De hele afwikkeling van de Brexit zal uiteindelijk minstens twee jaar duren." Maar wat als Le Pen en Wilders de macht grijpen? In EU-kringen leeft de vrees dat een Brexit wel eens het ultieme zetje kan zijn voor de populisten, omdat zo bewezen wordt dat er leven buiten de EU is. Vos: "Eerst moeten ze nog een absolute meerderheid halen, en dat zie ik niet echt gebeuren. Wat wel een gevaar is, is dat er onder druk van die partijen overal referenda zouden komen. Dan weet je nooit waar je uitkomt."

In EU-kringen leeft de vrees dat een Brexit wel eens het ultieme zetje kan zijn voor de populisten, omdat zo bewezen wordt dat er leven buiten de EU is

Hendrik Vos

8. Maar tripje Londen wordt wel goedkoper

Veel positieve gevolgen zal een Brexit niet hebben voor de Belgen. Op één na. De Britse pond zal een flinke klap krijgen. Economen schatten dat de pond in verhouding tot de euro een forse correctie zal ondergaan. "We verwachten dat de pond zowat 12% zal verzwakken, van 0,79 pond per euro tot 0,90 pond per euro", zegt ING-hoofdeconoom Peter Vanden Houte. Of een daling met 12%. Evenveel als de voorspelling van de Britse schatkist. "Anderzijds vermoeden we dat ook de euro licht zal verzwakken. Maar minder dan de Britse pond", aldus Vanden Houte. "Behalve een weekendje Londen zal een zwakkere pond weinig voordelen hebben." Want een goedkopere pond betekent een concurrentienadeel voor de Europese bedrijven die naar het VK willen exporteren.

thinkstock

We verwachten dat de pond zowat 12% zal verzwakken, van 0,79 pond per euro tot 0,90 pond per euro

Peter Vanden Houte