Uitdaging voor je volgende boswandeling: spot het zeldzame ‘ijshaar’

IJshaar is een fascinerend natuurverschijnsel dat je kan tegenkomen in loof- of gemengde bossen. Vanop een afstand lijkt het om wat sneeuwresten te gaan. Maar wanneer je dichter naar het hout toe buigt zie je plots fijne zilverachtige vezels. Die kunnen tot wel 20 cm lang worden met een diameter van 0,01 mm, dezelfde dikte als een mensenhaar. Daarom wordt ijshaar ook wel eens ‘de baard van koning winter’ genoemd.

Het is de schimmel ‘rozeblauwig waskorstje’ (exidiopsis effusa) die deze fijne lokken van ijs beeldhouwt uit ijskristallen. Wetenschappers vermoeden dat die het kleine kunstwerk creëert met behulp van lignine en tannine. Dat zijn moleculen die vrijkomen bij de afbraak van hout. Wanneer lignine en tannine mengen met het water dat uit de poriën van het hout wordt geduwd voorkomen ze de vorming van grote ijskristallen met ijshaar als resultaat.

Natuurlijk speelt het weer een belangrijke rol in heel dit proces. Allereerst moet het loofhout (meestal eik of beuk) voldoende nat zijn. Maar met sneeuw of regen alleen kom je er niet. Er moet ook voldoende waterdamp in de lucht aanwezig zijn. Anders verdampt het vocht dat uit het hout ontsnapt in plaats van te bevriezen. Voor dat laatste heb je dus ook een temperatuur onder het vriespunt nodig. Wat lichte vorst ‘s nachts is ideaal. Gemiddeld vriest het zo’n 46 keer per jaar in België, zoals in deze tijd van het jaar. Tot slot moet het ook windstil zijn en moet er voldoende schaduw zijn. Een beetje zon en … poef … het ijshaar is verdwenen. 

Lees ook:

Opnieuw code geel en oranje: dit doe je best wel en niet tijdens de storm (+)

Waarom voelt dezelfde temperatuur warm aan in de zomer maar koud in de winter?

Dit waren dé vijf wetenschappelijke nieuwsfeiten van 2021 (+)