Staf Thomas verdiept zich in heksen, reuzen en boten in het Tienen van de zestiende eeuw

Zijn vierde boek wordt voorgesteld in de Sint-Germanuskerk

Staf Thomas met zijn boek.
Bollen Staf Thomas met zijn boek.
Vandaag spelen de Tiense reuzen een grote rol in de optochten door de suikerstad, maar ook in de zestiende eeuw doken er al reuzen op in het Tiense tijdens de jaarlijkse ommegang en processies. Dat is een van de vaststellingen die Staf Thomas, voormalig archivaris-conservator van de stad, deed in het opzoekwerk voor zijn nieuwste boek: ‘Van reuzen, heksen en boten. Het leven in Tienen tijdens de zestiende eeuw’.

“De reuzen in de 16de eeuw noemden men ‘Goliam, zijn wijf en kind’”, vertelt Staf. “Er was ook een Ros Beiaard met vier heemskinderen. Die laatste moesten zelf een omhaling doen in de stad voor hun kledij. Nog een belangrijk onderdeel van de ommegang waren de speelwagens. Opvallend detail: op één van de wagens stonden Adam en Eva naakt afgebeeld. En dan was er ook nog Sint-Joris, die de draak aan het einde van de ommegang moest doden. Blijkbaar was het een wilde bedoening in Tienen en werd er nogal eens heibel gemaakt.”

Folteringen

In het tweede deel van zijn boek neemt Staf de criminele rechtspraak in de 16de eeuw door de meier in Tienen onder de loep. “In Tienen gebeurden de terechtstellingen ofwel met het zwaard, door verbranding, door ophanging of door wurging”, vertelt Staf. “Wanneer je de klokken ’s avonds met een speciale klank hoorde luiden, wist je dat er daags nadien iemand zou terechtgesteld worden op de Veemarkt. De verdachten gingen bijna allemaal snel over tot bekentenissen nadat ze door de scherprechter zwaar gefolterd werden op de pijnbank en de ladder.”

Een voorbeeld van een pijnbank en ladder zoals die waarschijnlijk in Tienen gebruikt werden.
RV Een voorbeeld van een pijnbank en ladder zoals die waarschijnlijk in Tienen gebruikt werden.

Wie vaak op de brandstapel belandde, waren de zogenaamde heksen. “In de periode 1550 tot 1590 zijn er nergens in Brabant meer vrouwen als heksen verbrand als in Tienen”, vertelt Staf. “Zij werden verdacht van tovenarij of omgang met de duivel. Eerst sloot men hen op in het biechthuis, waar een pastoor hen bekeerde tot het katholieke geloof. Eens in het reine gekomen werd de ‘heks’ verbrand en het verkoolde lijk werd daarna op een rad gestoken en tentoongesteld op het galgenveld, tussen Roosbeek en Tienen.”

Lastige scheepvaart

In het derde deel van het boek besteedt Staf aandacht aan de scheepvaart op de Gete. Tal van pogingen werden in de 16de eeuw ondernomen om de Grote Gete vanaf Tienen stroomafwaarts bevaarbaar te maken, allicht om de plaatselijke handel nieuwe impulsen te geven. Maar dit bleek een heel moeilijke opdracht en na gigantisch wisselende inkomsten en uitgaven bleef dit project dan toch niet rendabel. “Men heeft nog tot in de 19de eeuw met dit idee gespeeld, maar uiteindelijk besefte men dat het niet doenbaar was om van de Grote Gete een rendabele waterweg te maken.”

Het boek van Staf Thomas
Bollen Het boek van Staf Thomas

Het boek kreeg een opvallende omslagtekening van de hand van de kleinzoon van Staf, Louis Defrancq. Frank Ulens verzorgde de fotografie en Noémie Peeters zorgde voor de vormgeving. Woensdag wordt het officieel voorgesteld in de Sint-Germanuskerk om 20 uur. Je krijgt dan ook de kans om het aan te kopen.




Reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.