Bij “Taksman” Roger vind je het allemaal: van fietsplaatjes over bootplaatjes tot taksplaatjes voor vrouwen in Belgisch Congo

Roger Verheyden bij een deel van zijn collectie op zolder.
Bollen Roger Verheyden bij een deel van zijn collectie op zolder.
Bij een bezoekje in de nieuwe zaak “Don Petrol” vorige week vielen ze op in het interieur: de alom gekende maar verdwenen fiets- of bromfietsplaatjes. Niet de uitbaters bleken zo een verzameling te hebben aangelegd, maar ze waren wat dubbels gaan halen bij Roger “Taksman” Verheyden uit Tielt-Winge. De man verzamelt al zowat zijn hele leven alles wat met taksplaten te maken heeft. De meesten onder ons kennen naast de fietsplaatjes ook nog de hondenpenningen maar van een taksplaat voor een boei of een hondenkar hadden wij nog nooit gehoord. Laat staan van een taksplaatje voor een vrouw....
Fietsplaatjes uit begin jaren 1900
Bollen Fietsplaatjes uit begin jaren 1900

De verzamelwoede van Roger Verheyden (69) begon al toen hij een klein mannetje was. “Als kind hield ik al dingen bij. Ook zo van die gekende ‘velo-plaatjes’. Mijn verzameling stak ik in een gat in de grond. Tja, die speelde ik dus ook wel kwijt.  Pas in de jaren ‘70 vond ik toevallig op de parking van mijn werk zo’n fietsplaatje. Eentje van 1973. Ik raapte het op en de herinneringen aan mijn jeugdige collectie kwamen meteen naar boven. Vanaf toen begon ik pas echt die plaatjes te verzamelen. Ik liep er de hele streek voor af”, vertelt Roger.

Bijna een eeuw

“De eerste fietsplaten werden uitgebracht in 1893 in Brabant en Luik. De andere provincies volgden een jaar later. Tot ongeveer 1940 waren de taksplaten geëmailleerd, nadien in blik. In Brabant was men er al mee gestopt in 1986.  Van ieder jaar en uit iedere provincie heb ik er wel een. Hoewel, de oorlogsjaren waren moeilijk. Niet iedere provincie bracht toen taksplaten uit. In 1918 zijn er in geen enkele provincie uitgegeven”, vertelt Roger over zijn kleurrijke collectie. Al blijken er heel wat uitzonderingen op de taksplaatjes die zowat per provincie iedere jaar verschilden van kleur en vorm. “Zo waren er uitzonderingen voor ‘arbeiders’. Die betaalden minder taks maar mochten enkel de fiets gebruiken om van of naar het werk te rijden. Op een tandem moesten dan weer twee taksplaatjes en dan had je er nog voor militairen of openbare diensten”.

Niet enkel voor tweewielers

Blijkbaar heeft ons land dus een rijk verleden aan het innen van taksen. “Ook moest je tot in de  jaren ‘80 ieder jaar een taks betalen op je hond en kreeg je een hondenpenning. Eerder waren er ook de taksplaten op (honden)karren of stootkarren en voor een boot en boei eveneens. Al zijn deze laatste moeilijk te vinden”, vertelt Roger. “Je moest betalen om te mogen vissen. Je boot moest een taksplaatje hebben en je boei eentje met hetzelfde nummer. Enkel dan mocht je in zee in de buurt van die boei vissen. Ieder jaar moesten deze vervangen worden, maar wat dacht je dat ze met de oude deden ? Neen, niet aan een nagel in de schuur hangen zoals de fietsplaatjes; ze gooiden ze meestal in de zee.” 

Taksplaten voor boeien uit 1937 en 1940. Moeilijk te vinden aangezien de meeste na gebruik in zee terecht kwamen
Bollen Taksplaten voor boeien uit 1937 en 1940. Moeilijk te vinden aangezien de meeste na gebruik in zee terecht kwamen

Schatten op zolder

Roger mag van vrouwlief niet meer met alles in huis binnen. “Enkel de zolder hier mag ik gebruiken. Hier hangen dan ook de speciale dingen”. Heel wat platen in verschillende vormen en afmeting. “De eerste autotaksplaat werd uitgebracht in 1899. In 1903 diende de wagen naast een nummerbord ook nog voorzien te worden van een provinciale taksplaat. In vorm was deze dezelfde als een fietsplaat maar was wel vier maal zo groot en woog zowat 4 kilo. Daarnaast had je ook nog taksplaten voor taxi’s, plezierboten, kano’s, gocars en noem maar op. Zelfs in Belgisch Congo bracht men taksplaten uit. Zowel voor fietsen, reclameborden als .... voor vrouwen. Daar was voor de polygame belastingsplichtigen een aanvullende belasting van 2 frank per gezonde vrouw, met uitzondering van de eerste. Hiervoor werden metalen plaatjes gebruikt”. 

Tussen al deze platen liggen ook een aantal aanstekers. “Ah ja”, zegt Roger. “Ook dat zijn taksplaatjes. In de jaren 1932 en 1933 moest zelfs je aansteker voorzien zijn van een taksplaatje.” 

Wie Roger nog kan helpen zijn verzameling van taksplaten allerhande uit te breiden kan contact opnemen via verheydenroger@telenet.be

De taksplaten voor (honden) trekkarren en stootwagens waren uit koper
Bollen De taksplaten voor (honden) trekkarren en stootwagens waren uit koper
De allereerste autoplaten van ons land zagen er in 1899 zo uit
Bollen De allereerste autoplaten van ons land zagen er in 1899 zo uit
Naast de nationale autoplaat moest je nog tot 1914 een provinciale taksplaat op je auto hangen, deze exemplaren wegen vier kilo
Bollen Naast de nationale autoplaat moest je nog tot 1914 een provinciale taksplaat op je auto hangen, deze exemplaren wegen vier kilo
Taksplaten voor taxi's in Leuven en Brussel
Bollen Taksplaten voor taxi's in Leuven en Brussel
De fietsplaatsjes veranderden zowat ieder jaar van kleur en vorm; Ook per provincie verschilden jaarlijks van vorm en kleur
Bollen De fietsplaatsjes veranderden zowat ieder jaar van kleur en vorm; Ook per provincie verschilden jaarlijks van vorm en kleur
Fietsplaatjes begin 1900
Bollen Fietsplaatjes begin 1900
Fietsplaatjes uit de oorlogsjaren
Bollen Fietsplaatjes uit de oorlogsjaren
Fietsplaatjes vanaf 1893, toen nog geëmailleerd. De eerste jaren nog zonder vermeldingvan de provincie
Bollen Fietsplaatjes vanaf 1893, toen nog geëmailleerd. De eerste jaren nog zonder vermeldingvan de provincie
De hondenpenningen, een taksplaatje voor je hond, zullen velen van ons nog kennen
Bollen De hondenpenningen, een taksplaatje voor je hond, zullen velen van ons nog kennen
Openbare diensten hadden andere fietsplaatjes dan de provinciale
Bollen Openbare diensten hadden andere fietsplaatjes dan de provinciale
Taksplaatjes voor plezierboten
Bollen Taksplaatjes voor plezierboten
Nog een reeks oudere autoplaten
Bollen Nog een reeks oudere autoplaten
Roger Verheyden met zijn verzameling
Bollen Roger Verheyden met zijn verzameling
Taksplaatjes voor kano's. Je "bootje" mocht je wel niet 's nachts in het water laten liggen
Bollen Taksplaatjes voor kano's. Je "bootje" mocht je wel niet 's nachts in het water laten liggen
Voor militairen waren er speciale fietsplaaatjes... in onze driekleur
Bollen Voor militairen waren er speciale fietsplaaatjes... in onze driekleur
Fietsplaatjes van 1893 tot 1986 uit provincie Brabant
Bollen Fietsplaatjes van 1893 tot 1986 uit provincie Brabant
Motorfietsplaatjes
Bollen Motorfietsplaatjes



Reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.