"Mijn droom: spelen voor mijn 94-jarige moeder"

JACQUES VANHAVERBEKE (63) BOUWT EIGENHANDIG DRAAIORGEL

Jacques Vanhaverbeke bij zijn zelfgemaakte orgelpijpen.
Joke Couvreur Jacques Vanhaverbeke bij zijn zelfgemaakte orgelpijpen.
Na drie jaar precisiewerk hoopt Jacques Vanhaverbeke (63) om in de zomer voor het eerst zijn zelfgebouwde draaiorgel te bespelen. "Ik noem het instrument Margaux, naar mijn kleindochter. Ik wil er dolgraag muziek mee maken voor mijn 94-jarige moeder en ermee in rusthuizen optreden", zegt Jacques, die al voorzichtig plannen maakt voor de bouw van een tweede orgel.

Liefde voor het orgel: Jacques Vanhaverbeke weet het er alles over. Geen knappe, jonge deerne, maar een Decap-orgel dat vroeger in feestzaal La Palma in Gits stond, deed jaren geleden het hart van de jonge Jacques een sprongetje maken. "Ik was echt gek op dat instrument. Het had een fantastische klank en ik was erdoor geïntrigeerd", vertelt Jacques. "Maar het was pas toen ik drie jaar geleden met pensioen ging, dat ik me echt in orgels ging verdiepen. Ik heb als kind wel leren piano spelen, maar heb daar nooit iets mee gedaan."

Even de luchtdoorstroming testen.
Joke Couvreur Even de luchtdoorstroming testen.

Bladmuziek

Jacques is altijd al een handige Harry geweest. Maar zelf een draaiorgel maken, bleek een erg stevige klus. Zonder plannen, maar met de hulp van een aantal gelijkgezinden en het internet. "Ik heb me eerst en vooral op de elektronica van het orgel gestort", aldus Jacques.


"Traditionele orgels werken op basis van geponste boeken. Maar dit zelf maken, is niet te doen. Na vijf uur werken heb je amper één liedje klaar. Een bestaand orgelboek aankopen, is quasi onbetaalbaar en bovendien zijn die gemaakt op maat van elk merk. Ik dokterde dus een eigen systeem uit, waarbij ik bladmuziek digitaliseer en op een geheugenkaartje zet. Via een omvormer worden die MIDI-bestandjes opnieuw gedecodeerd en sturen ze de kleppen van het orgel aan."


Soms zelfs tot 30 uur per week werkt Jacques aan zijn orgel. Hij bouwde een blaasbalg en zaagde, vijlde en schaafde 65 orgelpijpen die samen 38 tonen spelen. "We hebben ons al veel avonden verwarmd aan het hout dat ik verprutste", lacht hij. "Het is extreem fijn werken, tot op een tiende van een millimeter vaak. Maar het geeft enorm veel voldoening. De allereerste keer dat mijn kleppensysteem werkte, kreeg ik er kippenvel van."

De blaasbalg ligt klaar voor gebruik.
Joke Couvreur De blaasbalg ligt klaar voor gebruik.

Beschilderen

Jacques hoopt dat hij het draaiorgel tegen de zomer volledig afgewerkt krijgt. Het eindresultaat zal zo'n meter lang, 80 centimeter breed en 90 centimeter hoog zijn. "Iedereen zegt dat ik alleen nog zo'n typisch orgelaapje te kort heb", knipoogt hij. "Ik wil het orgel, dat ik trouwens Margaux zal dopen naar mijn kleindochter, ook nog beschilderen zoals de authentieke draaiorgels van vroeger. Misschien voeg ik er ook van die draaiende poppen aan toe. Bedoeling is om straks ermee op pad te gaan. Ik wil heel graag optreden in rusthuizen, waar heel veel bewoners ongetwijfeld zullen openbloeien als ze nostalgische orgeldeuntjes horen."

Klavier

En hoewel orgel Margaux nog volop in de afwerkingsfase zit, maakt Jacques al nieuwe plannen. "Mijn volgende project wordt een orgel dat aangestuurd wordt door een klavier", zegt hij. Wie benieuwd is naar de elektroniche sturing van Jacques' draaiorgel, kan een kijkje nemen op www.youtube.com, en dan zoeken op 'Jacques Vanhaverbeke'.