Benieuwd naar geschiedenis Spaans Tolhuis? Duik in het verleden
tijdens Erfgoeddag

Peter Velle en Joke Debevere bij hun Spaans Tolhuis. De kelder is in oorspronkelijke staat gebracht, de westelijke gevel werd vrijgemaakt en in de tuin ligt een platform waar tegen de zomer een bar komt.
Benny Proot Peter Velle en Joke Debevere bij hun Spaans Tolhuis. De kelder is in oorspronkelijke staat gebracht, de westelijke gevel werd vrijgemaakt en in de tuin ligt een platform waar tegen de zomer een bar komt.
Peter Velle en Joke Debevere hebben na ruim een jaar de eerste restauratiefase van het historische en beschermde Spaanse tolhuis bij de sluis van Plassendale af. Tegen 2021 zou hier een knap fietsrustpunt en cultuurzolder moeten verschijnen. Iedereen is zondag welkom tijdens Erfgoeddag om meer te weten te komen over het minutieuze restauratieproces en de mooie toekomstplannen.

In 2017 kochten Peter, ex-burgemeester en –schepen, en zijn vrouw Joke het kleine gebouwtje aan het begin van de vaart van Oudenburg naar Brugge. Het beschermde pand dateert van rond 1650 en was ooit de toegangspoort van een kloek fort dat de oude sluis van Plassendale moest beschermen. Zowel Spaanse, Franse, Engelse, Nederlandse en zelfs Hongaarse soldaten palmden de site in. Van wachtlokaal voor soldaten, woning van commandanten, herberg, sasmeestershuis en aanleghaven: het monument kent vele verhalen. Geen wonder dus dat Velle, groot liefhebber van geschiedenis en erfgoed, met het hele gezin, archeologen van de VUB en vrijwilligers de historie van de site – letterlijk – ging uitspitten. Op het perceel werden onder andere een eeuwenoude handgranaat met buskruit, kookhaard met kookpot, restanten van pijpjes en aardewerk gevonden. Hoe rijk de historie van de site is, zo mooi klinken de toekomstplannen.

Goed een jaar geleden zag de kelder er zo uit. De oude plaaster hield het originele gewelf verborgen.
Benny Proot Goed een jaar geleden zag de kelder er zo uit. De oude plaaster hield het originele gewelf verborgen.
Nu kan je het originele gewelf zien en ligt de kelder er netjes bij. Hier werd het oude pleisterwerk weggekapt, waardoor je het stenen gewelf weer ziet.
Benny Proot Nu kan je het originele gewelf zien en ligt de kelder er netjes bij. Hier werd het oude pleisterwerk weggekapt, waardoor je het stenen gewelf weer ziet.

Klopwerk

Na ruim een jaar is de allereerste van in totaal vier restauratiefases afgerond. Het koppel schakelde hiervoor aannemer Loccufier uit Aartrijke in, gespecialiseerd in restauratie van historisch waardevolle panden. “We hebben ons in eerste instantie gefocust op de kelder”, vertellen Peter en Joke enthousiast. “Hier werden vele tientallen uren gespendeerd om al het oude pleisterwerk met houtbeitels te verwijderen. Nu zie je opnieuw het prachtige stenen gewelf, maar dat is erg kwetsbaar. Mocht je het pleisterwerk met klassieke beitels wegkappen, zou je gewoon de stenen kapot maken. Je moet weten: alles aan dit gebouw is beschermd, dus we willen alles zoveel mogelijk in de oorspronkelijke staat bewaren.”

In de zomer van 2017 werd hier uitvoerig archeologisch opzoekwerk geleverd. Let vooral op het gebouw en de gevel links, die op vandaag volledig is vrijgemaakt.
Benny Proot In de zomer van 2017 werd hier uitvoerig archeologisch opzoekwerk geleverd. Let vooral op het gebouw en de gevel links, die op vandaag volledig is vrijgemaakt.

Erfgoeddag

De westelijke zijgevel, die grotendeels was ingegraven, werd terug vrijgemaakt, waardoor nu een deur steekt naar de historische kelder. Later komt hier een fietsparking en wordt een inkom gemaakt naar het eigenlijke pand. “Bij het uitgraven botsten we op de originele tegelvloer buiten. En die is verrassend genoeg in zeer goeie staat.” Aan de zijgevels zie je ook duidelijk het verschil van voor- en na de eerste restauratiewerken. De tuin, die een tijdje terug volledig verwilderd was, is nu netjes aangelegd. En er is ook al een platform aangelegd met nutsleidingen. “Tegen eind juni willen we in de tuin van het tolhuis een bar met toilet afgewerkt hebben”, gaan Peter en Joke door. “Er zal vanaf deze zomer plaats zijn voor zo’n vijftig personen. We mikken natuurlijk op fietsers en wandelaars, maar ook op de occasionele schipper.” 

Infopunt

Vanaf deze zomer fungeert het Spaans Tolhuis ook als toeristisch infopunt voor het Brugse Ommeland. Wie zolang niet wil wachten, kan zondag tijdens Erfgoeddag, met een streekbiertje erbij, het verhaal van de eerste restauratiefase aanhoren en de knappe resultaten bekijken. Iedereen is vanaf 14 uur welkom. “Daarna wacht ons nog een hoop werk. Zo moeten alle buitengevels nog worden vrijgemaakt van pleister en wacht nog de restauratie van het eigenlijke tolhuis. Een lijvig beheersplan werd alvast opgesteld. Als alles goed verloopt, is dit project in 2021 helemaal klaar. Behalve een fietsrustpunt willen we ook culturele activiteiten organiseren in het Spaanse Tolhuis. Zo wordt een prachtig stukje geschiedenis van Oudenburg opnieuw voor iedereen toegankelijk.” Ook de resultaten van de opgravingen krijgen een plaatsje in het gebouw.




Reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.