Archeologen doen unieke vondst in Oud-Turnhout: klokbekers van 4.500 jaar oud

De klokbekers van 4.500 jaar oud, met de versieringen nog duidelijk zichtbaar
Jef Van Nooten De klokbekers van 4.500 jaar oud, met de versieringen nog duidelijk zichtbaar
Archeologen hebben een unieke vondst gedaan tijdens opgravingen aan de Heerestraat in Oud-Turnhout. Ze stootten er op twee klokbekers van 4.500 jaar oud. De ene klokbeker is versierd met afdrukken van vingernagels, de andere met indrukken van een touw. “De vondst van een klokbeker is zeldzaam in Vlaanderen. Dat ze met twee tegelijk worden gevonden, is al helemaal uniek”, zegt archeoloog Jeroen Verrijckt.

Op een terrein tussen de Heerstraat en Opstal in Oud-Turnhout wordt binnenkort een verkaveling met 52 bouwkavels ontwikkeld. Voor het zover is mocht het archeologenteam van Jeroen Verrijckt de site onderzoeken. Met succes: ze hebben enkele unieke vondsten gedaan. “We hebben vondsten uit verschillende periodes aangetroffen. De oudste vondsten zijn twee klokbekers uit het laat-neolithicum, van ongeveer 2.500 voor Christus. Waarschijnlijk is hier een graf geweest en werden deze twee potjes als gift zijn meegegeven aan de overledenen”, zegt Jeroen Verrijckt.

Zeldzaam

De klokbeker dankt zijn naam aan de vorm. Als je de beker omdraait, heb je letterlijk de vorm van een klok. De twee exemplaren die in Oud-Turnhout werden gevonden, zijn maar liefst 4.500 jaar oud. Het is dus zeker gepast om van een unieke vondst te spreken. “De vondst van één klokbeker is al zeldzaam. Begin 1900 (meer dan honderd jaar geleden, red.) is er één in Merksplas gevonden, maar dat is de enige vondst in de Kempen die gekend is. Ook in de rest van Vlaanderen zijn er helemaal nog niet veel vondsten van klokbekers geweest. Dat ze dan met twee tegelijk worden gevonden – de kleine beker stak in de grote beker – maakt het al helemaal uniek.”

Jeroen Verrijckt (links) met zijn archeologenteam
Jef Van Nooten Jeroen Verrijckt (links) met zijn archeologenteam

Ondanks de ouderdom zijn de klokbekers goed bewaard gebleven. De versieringen aan de buitenkant zijn nog perfect zichtbaar. “Een van de bekers is versierd met nagelafdrukken van een vingernagel. De andere beker is versierd met touwindrukken. Daar is een touw rond geslingerd om dan de indruk van het touw achter te laten als versiering”, aldus nog Jeroen Verrijckt.

Een van de bekers is versierd met nagelafdrukken van een vingernagel.
De andere beker is versierd met touwindrukken. Daar is een touw rond geslingerd om dan de indruk van het touw achter te laten als versiering

Archeoloog Jeroen Verrijckt

Museum

De klokbekers zullen na verder onderzoek gedeponeerd worden bij Erfgoed Noorderkempen. Wellicht komen ze nadien in een museum terecht. “We volgen met Erfgoed Noorderkempen sinds 2003 alle archeologische onderzoeken in de regio op en het is de eerste maal dat er zulke, bijna volledige klokbekers worden teruggevonden. Ik ken enkel een vergelijkbare vondst uit Merkplas van 100 jaar geleden. Dat potje zit nu in Brussel in het KMKG (Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis, red.)”, zegt Jef Van Doninck, regio-archeoloog van Erfgoed Noorderkempen.

Pottenbakker

Los van de klokbekers werden bij de opgravingen in Oud-Turnhout nog een aantal waardevolle vondsten gedaan. De archeologen vonden een huisplattegrond uit wellicht de 8ste eeuw, en de opgravingen legden een pottenbakkersindustrie uit de late Middeleeuwen bloot. “We hebben heel veel pottenbakkersafval teruggevonden, waaronder heel veel misbaksels, kuilen met klei … Jammer genoeg hebben we de ovenstructuren zelf nog niet teruggevonden, maar dat kan altijd nog aan komen want de opgravingen duren nog voort tot eind dit jaar”, zegt Jeroen Verrijckt. “Deze vondsten komen iets vaker voor dan de klokbekers, maar zijn voor de Kempen wel heel uniek. Aan de hoeveelheid van vondsten te zien, moet hier over een iets langere periode een pottenbakker actief zijn geweest. Dat was nooit eerder aangetroffen in de Kempen.”

Vondsten uit de late middeleeuwen
Jef Van Nooten Vondsten uit de late middeleeuwen

Het veldwerk gaat de komende weken nog verder en daarna worden alle resultaten gebundeld in een rapport. “Het is nu al duidelijk dat het onderzoek niet alleen een deel van de geschiedenis in de buurt van Opstal en Oud-Turnhout vertelt, maar dat de gegevens ook nieuwe inzichten brengen over het leven in de Kempen door de tijden heen.”

Wie de opgravingen en de vondsten met eigen ogen wil zien, kan maandag 11 november terecht op de site. Om 11 uur, 13 uur en 15 uur zijn er drie begeleide rondleidingen. Een rondleiding duurt zo’n 45 minuten. Aangepast schoeisel is aanbevolen. Parkeren kan aan de kerk van Oosthoven, de ingang van de site vind je in de straat Opstal.

Jeroen Verrijckt bij een deel van de vondsten
Jef Van Nooten Jeroen Verrijckt bij een deel van de vondsten



Reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.