Wereldvermaarde wiskundige Jean Bourgain (64) overleden

Baron Jean Bourgain mocht in 2016 de Breakthrough Prize in Mathematics ontvangen.
BELGA Baron Jean Bourgain mocht in 2016 de Breakthrough Prize in Mathematics ontvangen.
De vooraanstaande Oostendse wiskundige Jean Bourgain is op 64-jarige leeftijd overleden in het Imeldaziekenhuis in Bonheiden, nabij Mechelen. “Bourgain zonderde zich vaak af en leefde honderd procent voor de wiskunde”, vertelt professor Dirk Huylebrouck. 

Bourgain overleed zaterdag na een intensieve strijd tegen kanker. De wiskundige geldt als een absolute wereldautoriteit in zijn discipline. Hij was onder andere professor aan de Vrije Universiteit Brussel, maar ook in de Verenigde Staten, zoals de universiteit van Illinois, en het Institut des Hautes Études Scientifiques in Bures-sur-Yvette bij Parijs. Sinds 1994 was hij een van de acht vaste leden van de hoog aangeschreven School of Mathematics van het Institute for Advanced Study in Princeton, ook in de Verenigde Staten. 

Verder was hij ook actief in Jeruzalem, Bonn, Warschau, Berkeley, Zürich en Sint-Petersburg. Professor Dirk Huylebrouck - ook Oostendenaar en net als Bourgain geboren op 28 februari - schreef in 2013 een hoofdstuk over de wiskundige in zijn boek ‘België + Wiskunde’. “Hij zag zichzelf als een echte Oostendenaar, ook al leefde hij terughoudend. Jean Bourgain zocht nooit de aandacht op. Hij was enkel en alleen met wiskunde bezig, dat was zijn leven. Het moeten niet allemaal tafelspringers zijn, natuurlijk.” 

Bourgain was de zoon van Marguerite Reuse en Réné Bourgain, beiden gereputeerde artsen, en broer van oudere zus Claire. De jonge Jean trok naar de Albertschool en het atheneum in het centrum, om vervolgens al op 23-jarige leeftijd tot doctor in de wiskunde te worden benoemd op de VUB. 

Jean Bourgain, toen hij in 1985 naar het IHES nabij Parijs vertrok.
'Belgie + Wiskunde' Jean Bourgain, toen hij in 1985 naar het IHES nabij Parijs vertrok.

Standbeeld? Straatnaam?

De voorbije decennia heeft Bourgain op verschillende deelgebieden van de wiskunde zijn stempel gedrukt. Onder meer de meetkunde van Banachruimten, harmonische analyse, analytische getaltheorie, combinatoriek, ergodische theorie en niet-lineaire partiële differentiaalvergelijkingen. “Zijn wiskunde is moeilijk uit te leggen”, vervolgt Huylebrouck. “Hij werkte zeer abstract. Kijk, veel wiskundigen of wetenschappers poneren een eigen theorie, maar Bourgain kon werkelijk zeer moeilijke vraagstukken oplossen, die niemand ooit zou kunnen kraken. Hij was in verschillende domeinen thuis. Zo berekende hij welke wiskundige vorm onze longen en longblaasjes zouden moeten hebben in een perfecte wereld.” 

Bourgain behaalde enkele belangrijke internationale wiskundige prijzen, zoals de Breakthrough Prize in Mathematics 2016 - zeg maar een alternatieve Nobelprijs. In 2015 kreeg hij de adelijke titel van baron. “Bourgain is tot op de dag van zijn dood blijven studeren. Wat die man in één jaar kon leren, hebben wij een volledig jaar voor nodig. Het is ongelooflijk. Hij behaalde ook talloze prijzen; de lijst is eindeloos. Wat Kim Clijsters of Justine Henin voor België betekenden in tennis, of wat Eddy Merckx was voor het wielrennen, is Jean Bourgain voor de wiskunde.” 

Al in 2012 riep Huylebrouck het stadsbestuur op om Bourgain een standbeeld of straatnaam toe te kennen. “Als Lucy Loes - terecht, overigens - een standbeeld krijgt op een mooie plaats, verdient Bourgain die zéker. Oostende wil zichzelf profileren als baken van technologie en wetenschap. Wel, dan past zo’n postuum eerbetoon zeker in dat plaatje.” Jean Bourgain werd 64 jaar en is zaterdag gecremeerd. Hij laat een vrouw en zoon na. 




3 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Guy Van Calck

    Ik heb Jean als student gehad aan de VUB. Zijn heengaan is een schok.

  • guido vermeyen

    wenste dat ik ook zo'n wiskundebrein had....

  • Paul Vandekerckhove

    Kan de formule over de vorm van longen niet op een wand worden uitgewerkt , om die man te eren ? Dat zal misschien nooit nut hebben maar dat spreekt toch tot de verbeelding . En dat vind ik belangrijker dan hoe de man eruitzag .