"Met één been in gletsjerspleet gevallen"

WETENSCHAPSTER SCK TERUG NA MISSIE VAN MAAND OP ZUIDPOOL

Radiobiologe Sarah Baatout van SCK is pas terug van Antarctica. Ook al liet de zon er zich af en toe zien, de temperaturen konden er dalen tot -80 °C.
Vanderveken Radiobiologe Sarah Baatout van SCK is pas terug van Antarctica. Ook al liet de zon er zich af en toe zien, de temperaturen konden er dalen tot -80 °C.
De 48-jarige Sarah Baatout uit Geel is terug thuis nadat ze één maand in het Zuidpoolstation Prinses Elisabeth op Antarctica verbleef. Ze voerde er namens het SCK in Mol wetenschappelijk onderzoek uit met het oog op ruimtevaart. "De omstandigheden waren extreem. Toch wil ik terug wanneer mijn kinderen meerderjarig zijn", zegt Sarah.

Eén maand lang maakte Sarah Baatout deel uit van een missie met in totaal internationale 25 wetenschappers die gedurende vijf maanden onderzoek uitvoeren op de Zuidpool. Volgens de wetenschapster is de Zuidpoolbasis, dankzij onder andere de beperkte ruimte en het nodige isolement, de ideale plek om de omstandigheden van een Marsreis na te bootsen. De eerste resultaten worden pas tegen juni verwacht, maar de missie werd sowieso een onvergetelijke belevenis voor Sarah. "Wij waren daar in de piek van de zomer. Toch waren de weersomstandigheden nog extreem. De temperaturen kunnen er tot -80 graden gaan. Maar met snelheden tot 240 kilometer per uur is de wind er nog gevaarlijke dan de koude", vertelt Sarah. "Wij zijn drie dagen na elkaar niet buiten kunnen komen omdat het te gevaarlijk was door het slechte weer."


Voor elektriciteit is de basis afhankelijk van wind- en zonne-energie. Dat zorgde er voor dat er bij slecht weer geen elektriciteit was. "Bij een wind van meer dan 40 kilometer per uur werken de windmolens ter plaatse niet. Er staan ook 200 zonnepanelen, maar als je een paar dagen slecht weer hebt, is er geen elektriciteit. Elke dag kregen we een update over de elektriciteitsreserve. Tijdens de dagen dat er geen elektriciteit was, konden we ons ook niet wassen. Want je hebt elektriciteit nodig om het ijs te laten smelten. Ook op andere dagen moesten we spaarzaam zijn met water. Voor een douche kregen we 3 liter . Thuis wacht je tot het water warm is voordat je onder de douche stapt. Daar had ik daar de tijd niet voor. Je kon best meteen na iemand anders douchen, dan was het water meteen warm."

Vijf lagen kledij

Op dagen dat Sarah wel buiten kon komen, moest ze een dikke laag zonnecrème smeren om niet te verbranden. Vijf lagen kledij beschermden haar tegen de koude. "Wanneer we buiten gingen, moesten we altijd een radio bij hebben om hulp te vragen. Het weer kon er heel snel veranderen. Eén keer ben ik tijdens het wandelen met één been in een gletsjerspleet gevallen. Een angstaanjagende ervaring."


De wetenschappers onderzochten onder meer de gevolgen van psychologische stress - net zoals astronauten - om je familie en vrienden te missen. "Tijdens die maand had ik drie keer contact met mijn kinderen. Maar ik had hen vooraf gezegd dat ik niet alle details wilde kennen van wat er hier gebeurde. Omdat je van daaruit toch niks kan oplossen. Bovendien is het contact niet privé. Terwijl je met je familie spreekt, bevinden zich 15 personen rond je."

Superstil

Sarah moest zich niet alleen aanpassen bij aankomst op Antarctica. Ook bij haar thuiskomst moest ze een knop omdraaien. "Het was ginder superstil. Meteen toen we op het vliegveld in Zuid-Afrika aankwamen, moesten we wennen aan het oorverdovende lawaai. Dat heeft een paar dagen geduurd."


Sarah hoopt op basis van de resultaten subsidies te krijgen om terug te keren voor onderzoek over een langere periode. "Maar volgende keer laat ik de eer aan mijn collega's van het SCK om mee te gaan. Al wil ik ooit nog wel eens terugkeren. Over drie à vier jaar, wanneer mijn kinderen meerderjarig zijn."