Kolonie van Merksplas moet geweerd worden uit dossier van erkenning Unesco Werelderfgoed want anders kan geen erkenning volgen

Peter Vanderveken
De Nederlandse en Vlaamse partners werken aan een nieuw erkenningsdossier voor de ‘Kolononiën der Weldadigheid’. Zij willen erkend geraken als Unesco Werelderfgoed. Dat lukte vorige jaar net niet. Opvallend: de kolonie van Merksplas moet geweerd worden uit het dossier omdat het niet authentiek genoeg is.

 Op een internationale UNESCO-conferentie in de zomer van 2018 in Bahrein kreeg het dossier van de Koloniën van Weldadigheid van het werelderfgoed-comité een herkansing: geen afwijzing, maar een aanbeveling om de aanvraag te herwerken en het dossier daarna opnieuw in te dienen. Op verzoek van het Werelderfgoedcomité zelf werd vervolgens een samenwerking met ICOMOS opgestart om een nieuw, sterker dossier voor te bereiden.ICOMOS, het internationale adviesorgaan van het Werelderfgoedcomité was in haar recente adviesrapport positief over de koloniën van Merksplas en Wortel om erkend te worden als werelderfgoed. De indieners van het dossier moeten dan wel zoveel mogelijk inzetten op een zo gaaf mogelijk landschap. Maar net daar knelt het schoentje. Het landschap van de kolonie in Merksplas zou niet ‘gaaf’ genoeg zijn. 

De kapel van de kolonie in Merksplas
Toon Verheijen De kapel van de kolonie in Merksplas

Teleurstelling

Concreet wil dat zeggen: het oorspronkelijke Kolonielandschap en het functioneren als landbouwkolonie moet nog duidelijk zichtbaar zijn. De bebouwing die later werd toegevoegd moet dat versterken. Op basis van dit criterium oordeelt ICOMOS dat slechts vier Koloniën — al dan niet gedeeltelijk — in aanmerking komen om erkend te worden als werelderfgoed: Frederiksoord, Wilhelminaoord/Vierdeparten en Veenhuizen in Nederland en Wortel in Vlaanderen. De voormalige Koloniën van Weldadigheid van Willemsoord en Ommerschans in Nederland en die van Merksplas in Vlaanderen vindt ICOMOS momenteel niet gaaf genoeg om als werelderfgoed voor te dragen in het herziene nominatiedossier. ICOMOS laat echter een opening voor Merksplas om later nog aan te sluiten, wanneer het omvangrijke restauratieprogramma van het gevangeniscomplex is afgerond. “Het is natuurlijk teleurstellend dat Merksplas-Kolonie niet weerhouden wordt in het ICOMOS-advies. Er wordt immers hard gewerkt aan het behoud en de gaafheid van de kolonie en ook de bescherming van het domein door de Vlaamse overheid toont het waardevolle karakter van Merksplas kolonie aan. De uitstekende grensoverschrijdende samenwerking, de mogelijke erkenning van vier andere kolonies en de opening die ICOMOS laat voor een latere erkenning zijn voor de gemeente belangrijke elementen om onze steun toe te zeggen aan het herwerkte dossier.”  Merksplas zal er uit moeten verdwijnen, maar Wortel blijft wel aanwezig. “In Hoogstraten zijn we blij met deze erkenning van de landschappelijke gaafheid van Wortel-Kolonie. In 2018 werd nog geoordeeld dat enkel de vrije Koloniën in Nederland als uniek beschouwd mochten worden. Maar we hebben veel inspanningen verricht om de situatie van de onvrije Koloniën als Wortel uit te klaren. Het stemt ons tevreden dat dit vruchten heeft afgeworpen en dat de nominatie van Wortel-Kolonie voor het statuur van Werelderfgoed is behouden.”

Verder gaan

De provincie reageert enerzijds teleurgesteld, maar wil ook vooruit kijken. “Het ICOMOS-advies opent nieuwe perspectieven”, zeggen Kathleen Helsen en Jan De Haes. “Kempens Landschap en de provincie Antwerpen zullen samen met het Vlaams Gewest en alle andere betrokken partijen alles in het werk stellen om een zo sterk mogelijk dossier voor te dragen, dat een maximale kans biedt om het UNESCO-label te halen. In 1993 stonden de Kolonies van Wortel en Merksplas nog in de top-100-lijst van de meest bedreigde wereldmonumenten, vandaag hebben we toch zicht op een erkenning als werelderfgoed. Zowel voor Wortel- als Merksplas-Kolonie zullen we op de ingeslagen weg verdergaan.”




1 reactie

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Diane Verhoeven

    Erg authentiek kan je het niet meer noemen. Velden die voetbalvelden werden, de landloperskapel die een feestzaal werd, en natuurgebied dat een veld werd voor paardensport wedstrijden. Oh ja...de boerderij werd een brasserie/restaurant.