Memoriaal in Dossinkazerne opnieuw open: “Slachtoffers van grootste misdaad ooit blijven gedenken”

Antoine Goldschmidt en Laurence Schram bij het pronkstuk van het museum.
Marc Aerts Antoine Goldschmidt en Laurence Schram bij het pronkstuk van het museum.
Museum Kazerne Dossin in Mechelen heeft zondag zijn memoriaal heropend. Dé belangrijkste gedenkplaats voor de Holocaust in België was meer dan een jaar gesloten wegens renovatie. Er werd meer ingezet op beleving en herdenking. Zo hoor je de typemachines ratelen die voor meer dan 25.000 Joden en Roma het begin van het einde betekenden.

Het memoriaal is sinds 2012 (de opening van museum Kazerne Dossin aan de overkant van de straat) gevestigd op de vroegere plek van het Joods Museum van Deportatie en Verzet in de eigenlijke Dossinkazerne, de plek waar tijdens de Tweede Wereldoorlog het SS-Sammellager Mecheln gevestigd was. Het was echter al snel aan renovatie toe, ook door infrastructurele problemen.

De voormalige Dossinkazerne. Het memoriaal is gevestigd aan de voorzijde.
BELGA De voormalige Dossinkazerne. Het memoriaal is gevestigd aan de voorzijde.

Emotie

“Dankzij nieuw onderzoek door Laurence Schram weten we veel meer over het dagelijks leven van de gevangenen die hier opgesloten zaten”, zegt algemeen directeur ad interim Veerle Vanden Daelen toe. Terwijl het museum aan de overkant van de straat de gebeurtenissen analyseert en de mechanismen uitlegt, is er in het memoriaal ruimte voor emotie.”

In de vernieuwde scenografie, door scenograaf Antoine Goldschmidt, staan de slachtoffers centraal. In de eerste zaal krijgt de bezoeker familiefoto’s te zien uit de levens van de gevangenen van voor hun opsluiting, in de tweede slaat de sfeer helemaal om en hoor je de typemachine ratelen. De gevangenen werden bij aankomst van hun identiteit beroofd en kregen een nummer.

Marc Aerts

Klok

Een volgende ruimte, voorbij het symbolisch enige raam, toont aan de hand van kunstwerken het leven van de gevangenen. “Er was in de Dossinkazerne een Malerstube, een ruimte waar kunstenaars aan de slag konden wanneer zij weinig werk hadden voor de Duitsers”, legt Schram uit.

De kunstwerken getuigen van het leven in de overbevolkte kazerne. Zo toont een tekening de absurde controles door de gevreesde SS’er Philipp Schmidt op de reinheid van de voeten, eigenlijk een voorwendsel om te kunnen mishandelen.

Voorbij de klok die het dagelijks leven in Dossin aangeeft een vitrine vol brieven. “Geschreven op weg naar de kampen. Ze werden uit de trein gegooid, als laatste bericht aan hun geliefden”, zegt Goldschmidt.

Meisje

Van daaruit gaat het naar de kelder, waar een soort van tombe staat met daarop de oproep om te blijven herinneren. Vanuit een luidspreker weerklinken de namen van alle slachtoffers. Wil je ze allemaal horen, heb je meer dan een dag nodig. “Dit neemt de plek in van de ontbrekende grafsteen. Familieleden kunnen hier in alle rust hun geliefden komen herdenken.”

Marc Aerts

Besluiten doe je je bezoek in twee kelderruimten: een gewijd aan de verhalen van de overlevers, een andere aan de kinderen. Centraal in de laatste het pronkstuk van het memoriaal: het schilderij van kampgevangene Irene Spicker van een meisje met rood haar en een groen jasje. “Het symboliseert alle slachtoffers”, aldus Schram.

Illustration picture taken during the re-opening of the 'Kazerne Dossin', a memorial, museum and documentation centre on the Holocaust and human rights, Sunday 26 January 2020, in Mechelen. BELGA PHOTO JASPER JACOBS
BELGA Illustration picture taken during the re-opening of the 'Kazerne Dossin', a memorial, museum and documentation centre on the Holocaust and human rights, Sunday 26 January 2020, in Mechelen. BELGA PHOTO JASPER JACOBS

Taak

Het memoriaal is vanaf morgen maandag tijdens de openingsuren van het museum gratis toegankelijk voor iedereen. “Het is de taak van onze hele samenleving om de slachtoffers van de grootste misdaad tegen de menselijkheid in België sereen en waardig te gedenken en herdenken”, besluit Vanden Daelen.