Filmmaker maakt remake van unieke reportage over laatste dijkbreuk Heffen: “Gelukkig dat het niet meer kan gebeuren”

Willy Verworst en Jan Smets
David Legreve Willy Verworst en Jan Smets
Willy Verworst (73) heeft maandag de laatste hand gelegd aan een remake van een reportage die hij veertig jaar geleden maakte van de laatste grote watersnood in Heffen. Hij filmde de dijkbreuk en de daaropvolgende maatregelen in het kader van het Sigmaplan en maakte zo een uniek tijdsdocument. “Gelukkig kan dit nu niet meer gebeuren, al is stilaan de tijd gekomen dat er weer iets zou kunnen mislopen”, waarschuwt de filmmaker.

De geboren en getogen Heffenaar maakte in zijn jonge leven liefst acht dijkbreuken mee. Dat was het gevolg van het beter wapenen van de steden tegen overstromingen. “Van het achterland trok niemand zich iets aan, want daar woonden toch alleen maar de boeren”, vertelt Verworst. “Bij elke noordwesterstorm in combinatie met springtij hield iedereen zijn hart vast en werden overal zandzakjes voor de deuren gelegd, want de dijken konden elk moment breken. Overal waren ze zeven rot.”

In 1979 brak de Zennedijk voor het laatst. De dijk, 200 meter van de Leestbrug, aan de kant van Battel, begaf het. Weiden, akkers en huizen liepen onder water. “Voor de zoveelste keer werd het rampenplan afgekondigd. De civiele bescherming en later de genie trachtten de breuk van wel vijf meter diep en dertig meter breed te dichten. Dat lukte pas na drie dagen. Zeven keer had het tij vrij spel.”

Boten

Verworst legde het vast voor de eeuwigheid. Op zijn beelden is te zien hoe een in allerijl aangelegd spoor te beperkt was om voldoende zandzakjes tot bij de bres te krijgen. “Uiteindelijk heeft de genie zes boten aan elkaar gebonden om de bres in combinatie met zandzakjes te dichten. De miserie was na jaren voorbij, want daarna werd wél kredieten vrijgemaakt voor dijkversterkingswerken.”

Vervolgens filmde Verworst de dijkversteviging die volgde. De brief waarmee minister Mathot hem de toestemming gaf om op eigen risico op de werf te komen, heeft hij nog altijd liggen. “De dijken werden verzwaard en verhoogd. Om ervoor te zorgen dat de kasseien niet afrollen, werd overal een kruiswerk van tot kabels gevlochten wilgentakken gelegd. Die kunnen vijftig jaar in het water liggen zonder enig teken van verrotting. Intussen zijn we wel veertig jaar later, wat betekent dat men nu stelselmatig zaken in het oog zal moeten gaan houden. De tijd is gekomen dat er iets zou kunnen mislopen.”

Yves Desmet

Hij verwerkte zijn beelden tot een reportage. De toen jonge De Morgen-journalist Yves Desmet engageerde hij als presentator. De reportage raakte wat in de vergetelheid tot hij de vraag kreeg van buurtwerking Over De Baan om de opnames te mogen zien. Kon niet, vond Verworst. “De dijkbreuk gebeurde bij storm en ontij en het was dus donker. Komt daarbij dat alles werd opgenomen op pellicule, wat maakt dat de reportage van toen volgens de huidige maatstaven op niks trekt.”

Vandaar dat hij besliste een remake te maken. De beste oude beelden combineerde de reportagemaker met nieuwe. De inhoud bleef dezelfde: de tekst van Yves Desmet werd volledig overgenomen door diens vervanger en stadsblogger Jan Smets (58). “Ik had dat nog nooit gedaan, maar ik vond dat wel een uitdaging”, lacht hij. Smets is lovend. “De beelden zijn uniek. Willy heeft een prachtig tijdsdocument afgeleverd.”

Moord

De reportage is de eerste en meteen ook de laatste die Verworst ooit maakte. Zijn grote liefde zijn speelfilms. Op zijn multimediaplayer staan er intussen 128 van zijn hand. Eerder dit jaar verscheen ‘Moord op bestelling’, zijn derde ‘grote’ film. Twee jaar heeft hij aan de misdaadfilm gewerkt. Een vereniging die de reportage (23 minuten) of de film (klein uur) graag wil laten spelen, kan contact opnemen met Willy Verworst op het nummer 0498/64.67.37.

Uit de reportage van Willy Verworst over de laatste dijkbreuk en het daaropvolgende Sigmaplan. De breuk in de dijk.
Willy Verworst Uit de reportage van Willy Verworst over de laatste dijkbreuk en het daaropvolgende Sigmaplan. De breuk in de dijk.
Uit de reportage van Willy Verworst over de laatste dijkbreuk en het daaropvolgende Sigmaplan. Via een inderhaast aangelegd spoor, werden zandzakjes aangevoerd.
Willy Verworst Uit de reportage van Willy Verworst over de laatste dijkbreuk en het daaropvolgende Sigmaplan. Via een inderhaast aangelegd spoor, werden zandzakjes aangevoerd.
Uit de reportage van Willy Verworst over de laatste dijkbreuk en het daaropvolgende Sigmaplan. De uiteindelijke redding: aaneengeknoopte boten.
Willy Verworst Uit de reportage van Willy Verworst over de laatste dijkbreuk en het daaropvolgende Sigmaplan. De uiteindelijke redding: aaneengeknoopte boten.
Uit de reportage van Willy Verworst over de laatste dijkbreuk en het daaropvolgende Sigmaplan. Over de ganse lengte van de nieuwe dijken ligt een netwerk van wilgenkabels.
Willy Verworst Uit de reportage van Willy Verworst over de laatste dijkbreuk en het daaropvolgende Sigmaplan. Over de ganse lengte van de nieuwe dijken ligt een netwerk van wilgenkabels.



Reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.