Op zoek naar het geheim achter de beste 'lukke'

HISTORICI WILLEN 100 RECEPTEN VAN HET KOEKJE MET ELKAAR VERGELIJKEN

Het is een eeuwenlange traditie in de Westhoek. In de eindejaarsperiode bakken ze lukken om op smakelijke wijze nieuwjaarswensen te verspreiden. Een beetje meer suiker, een ei meer of minder: iedereen legt wel zijn eigen accenten. Daarom willen historici Chris Vandewalle uit Reninge en Miriam Vandenberghe uit Kemmel 100 recepten met elkaar vergelijken. Het doel? Het geheim van de beste lukke ontrafelen. "We willen alle West-Vlamingen aan het bakken krijgen."

Iedereen kent wel de lukken van koekjesproducent Jules Destrooper, maar in de Westhoek slaan ze tussen kerst en Nieuwjaar zélf aan het bakken. "Geef toe, de lukken van mama zijn toch de lekkerste", vindt Chris Vandewalle. "Als kind heb ik nooit anders geweten: met Nieuwjaar kwamen de zelfgebakken lukken op tafel. We keken er reikhalzend naar uit, want het was een uniek moment. In geen enkele andere periode kwam het lukkenijzer uit de kast. Nu, zoveel jaar later, houd ik zelf de traditie in ere. Terwijl ik in december aan mijn heet ijzer stond, tikte ik op Facebook de volgende vraag: 'Wie bakt nog lukken?'. De respons was enorm. Tientallen reacties kwamen binnen en sommige mensen stonden met hun baksels zelfs aan mijn deur. Het is duidelijk een koekje dat wat teweegbrengt. Ook Miriam Vandenberghe reageerde. Zij is leerkracht en was net zoals ik nieuwsgierig naar wie de traditie van lukken bakken warm houdt. Samen bedachten we het plan een publicatie samen te stellen. Onze deadline? De volgende nieuwjaarsperiode, zodat we ook de andere regio's in West-Vlaanderen aan het bakken krijgen. Lukken bakken, is immers hét familiemoment bij uitstek."

Vierkantjes en ruiten

"Hoewel mijn oproep nog maar een paar weken online staat, ontving ik al meer dan zestig recepten", zegt Chris. "We streven naar het mooie ronde getal van 100. De basisingrediënten zijn telkens bloem, boter, suiker en eieren. Alleen de verhoudingen verschillen enorm. We merken ook wat eigen accenten zoals een scheutje likeur, wat vanillesuiker of een glas water. Suiker zorgt voor de hardheid van het koekje en boter voor de smaak. Wat zijn nu de ideale verhoudingen tussen al die bestanddelen? Eens we alle recepten hebben, stappen we met die vraag naar een bakkerijschool. Daarnaast is er de bereiding. Een vaak gehoorde tip is dat je het deeg moet laten overnachten. De hitte van het lukkenijzer speelt ook een rol. Je hebt ijzers die je op het gasfornuis of de ouderwetse 'buzestove' moet leggen en je hebt uiteraard ook de mechanische. Nog een verschil zit hem in de esthetiek. Zo heb je lukken met kleine vierkantjes en met ruiten."

Frans-Vlaanderen

"Blijkbaar is het lukken bakken in huiselijke kring een gewoonte die vooral in de Westhoek bestaat", stelt Chris tijdens zijn zoektocht vast. "In andere delen van de provincie kennen ze dat niet. In Frans-Vlaanderen doen ze het ook. Daar heten de koekjes 'Estrennes'. Westhoek-bewoners die naar Brugge of Kortrijk verhuizen, nemen die traditie mee en zo spreidt het zich toch wat uit. Maar het blijft toch vooral een product van rond de IJzer. Veel zal te maken hebben met het landbouwgebied waarin we leven. Boter is namelijk een essentieel ingrediënt."

Fabriek in Diksmuide

Behalve recepten zoeken Chris en Miriam ook anekdotes en geschiedkundige feiten over het bekende koekje. "Zo kwam ik op het spoor van een lukkenfabriek in Diksmuide. De Polderboer heette die en ze was actief van na de Tweede Wereldoorlog tot rond 1970. Ik ben benieuwd naar dat stukje onontgonnen geschiedenis. Het is mooi om te zien hoeveel mensen hun handgeschreven receptjes hebben bewaard. Echte erfgoedpareltjes zijn het. Hopelijk kunnen we teruggaan tot de negentiende eeuw. En dan zijn er nog de vele herinneringen die aan het koekje zijn verbonden. Wie heeft niet stiekem van het deeg geproefd terwijl mama of papa aan het kneden waren? Wie was er niet verzot op het rollen van de worstjes om ze daarna heel voorzichtig op het ijzer te leggen? Het zijn die kleine verhaaltjes waarnaar we op zoek zijn. Voor mij is de lukke het symbool van gezelligheid. Samen komen, verse koffie zetten en dan de blikken doos met zelfgebakken koekjes in het midden van de tafel zetten en genieten."

Op de Facebookgroep 'Lekkere Lukken' vind je meer over het project van Chris en Miriam. Wie het duo kan helpen in de zoektocht naar smakelijke verhalen, kan mailen naar lekkerelukken@gmail.com.

Historicus Chris Vandewalle met het befaamde koekje. "Voor mij is de lukke het symbool van gezelligheid."
Benny Proot Historicus Chris Vandewalle met het befaamde koekje. "Voor mij is de lukke het symbool van gezelligheid."



Reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.