Theater met mensen met jongdementie doorbreekt taboe: “Wees niet bang en laat ons niet vallen”

‘De Loteling’ in stadsschouwburg is primeur in Europa

Het theaterstuk met mensen met jongdementie is een primeur in Europa.
Henk Deleu Het theaterstuk met mensen met jongdementie is een primeur in Europa.
Pas 50 jaar en dement worden, wat doet dat met iemand? Negen mensen met jongdementie vertellen het zélf in het unieke theaterstuk De Loteling  in de Kortrijkse stadsschouwburg. Ze willen zo het taboe rond de aandoening doorbreken. “Ik heb veel vrienden verloren, sinds ze weten dat ik jongdementie heb”, zegt Marleen Peperstraete (61) uit Lendelede. “Omdat ze bang zijn om iets te zeggen en niet weten wat ze moeten vragen. Laat ons toch niet vallen.”

Theater maken met mensen met jongdementie is uniek. “We zijn volgens het Expertisecentrum Dementie Vlaanderen de eerste in Europa die het aandurven”, zegt Arne De Jaegere. De Harelbekenaar regisseert De Loteling samen met Hilde Vanderstraeten uit Kortrijk. “Cru gezegd: het is een zootje ongeregeld. Niet evident om telkens voor 500 mensen een interessante voorstelling van anderhalf uur te brengen. Want mensen met jongdementie kunnen niet tegen chaos en stress, ze vergeten hun tekst en ze flippen in het donker. Toch komt het helemaal goed. Want ze beleven de tijd van hun leven. De Loteling is therapeutisch. Omdat ze eindelijk eens hun verhaal kunnen doen. Met een lach, maar tegelijk ook met tragiek. Onderschat het niet. Die mensen zijn een schim van zichzelf. Het zijn kaarsjes die uitdoven. Stel u een bankdirecteur voor die amper nog een simpele tekening kan inkleuren of een zakenman die moeite heeft om zelfstandig naar het toilet te gaan. Eén van onze acteurs is zelfs overleden, in juli. Mensen die de diagnose jongdementie krijgen, hebben gemiddeld nog zo’n zeven jaar te leven. Al zijn er wel heel veel varianten. Toch stralen die mensen veel levensvreugde en energie uit. Ze genieten en proberen er vooral nog het beste van te maken. De Loteling is een mooie collage, van mensen die een slecht lotje trokken.”

Regisseurs Hilde Vanderstraeten en Arne De Jaegere.
Henk Deleu Regisseurs Hilde Vanderstraeten en Arne De Jaegere.

Onderschat het niet. Die mensen zijn een schim van zichzelf. Het zijn kaarsjes die uitdoven. Stel u een bankdirecteur voor die amper nog een simpele tekening kan inkleuren of een zakenman die moeite heeft om zelfstandig naar het toilet te gaan. Eén van onze acteurs is zelfs overleden, in juli.

Regisseur Arne De Jaegere

Aanvaard worden

Dat beaamt Marleen Peperstraete: “Toen ik begin 2016 de diagnose jongdementie kreeg, weende ik twee weken dag en nacht en vermagerde ik acht kilogram. Tot ik uiteindelijk tegen mezelf zei: ‘wat ga je doen met je leven?’. Sinsdien maak ik er het beste van. De Loteling past perfect in dat plaatje. Om het taboe te doorbreken. Want het wordt tijd dat mensen met jongdementie aanvaard worden, net zoals mensen met kanker. Durf met ons in dialoog gaan. Wees niet bang om iets te zeggen of te vragen. En loop niet weg en laat ons niet vallen”, aldus Marleen. Ook haar man Dirk Decabooter (64) doet mee in De Loteling. Want ook partners van mensen met jongdementie hebben het lang niet altijd makkelijk. “Ik was vroeger wielertoerist, maar dat kan ik nu niet meer doen”, vertelt hij. “Zo heeft Marleen geen tijdsbesef. Als ze langer dan een kwartier alleen is, denkt ze dat ze al twee uur alleen is en begint ze zich hierdoor op te winden. De ziekte heeft ook invloed op haar zicht, waardoor ze afstanden niet meer goed kan inschatten. Ook andere zaken, zoals kleding aandoen, is een probleem. Gelukkig krijgen we veel hulp van onze dochters Karen en Ruth, en heeft Marleen erg veel aan haar kleinzoon Kobe. Er komt binnenkort trouwens nog een kleinkind bij, wat ons erg gelukkig maakt. We zijn al meer dan 40 jaar getrouwd, Marleen en ik. Haar jongdementie krijgt ons zeker niet klein. Het brengt ons nog dichter bij elkaar.”

Het Ventiel

Collectief Het Bataljong uit Kortrijk ging om De Loteling voor te bereiden een jaar op stap met mensen met jongdementie, hun partners en de buddy’s van Het Ventiel. Vzw Het Ventiel uit Hulste helpt mensen met jongdementie door bijvoorbeeld activiteiten op maat te organiseren en zo hun lijden te verzachten. Boegbeelden Gudrun Callewaert (53) en haar door jongdementie getroffen man Patrick De Jaegere (56) van Het Ventiel zijn trouwens de ouders van regisseur Arne De Jaegere. “Ik ben héél blij dat Het Ventiel bestaat”, vertelt Marleen Peperstraete. “Ik kan er drie tot vier keer per week terecht, voor allerlei activiteiten. Wandelen, fitnessen, paardrijden, boetseren, schilderen, het aanbod is er erg groot. We zitten dankzij Het Ventiel niet alleen thuis, waar we toch maar piekeren. Ik vind dat er meer actie mag ondernomen worden om onderzoek naar jongdementie te ondersteunen. Er zou net zoals Kom op tegen Kanker een Kom op tegen Dementie moeten opgericht worden.”

Patiënte Marleen Peperstraete en haar man Dirk Decabooter.
Henk Deleu Patiënte Marleen Peperstraete en haar man Dirk Decabooter.

Het wordt tijd dat mensen met jongdementie aanvaard worden, net zoals mensen met kanker. Durf met ons in dialoog gaan. Ik vind verder dat er meer actie mag ondernomen worden om onderzoek rond jongdementie te ondersteunen. Er zou net zoals Kom op tegen Kanker een Kom op tegen Dementie moeten opgericht worden.

Patiënt Marleen Peperstraete

Bijna uitverkocht

Er zijn drie voorstelling van De Loteling in de theaterzaal van de stadsschouwburg op het Schouwburgplein in Kortrijk: op vrijdag 27 en zaterdag 28 september om 20.15 uur en op zondag 29 september om 16 uur. De drie voorstellingen zijn bijna uitverkocht, alles samen goed voor 1.500 aanwezigen. Er zijn alleen nog enkele kaarten voor de zaterdagvoorstelling. De prijzen starten aan 8 euro. Info: www.schouwburgkortrijk.be of op de Facebookpagina van Het Bataljong – De Loteling. In 2020 volgt nog een voorstelling in Harelbeke. “Het is onze bedoeling om met De Loteling op tournee te gaan omdat het zo uniek is”, besluit Arne De Jaegere.




1 reactie

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • els de Loof

    Wat een prachtig initiatief. Mocht het in mijn streek zijn dan had ik graag een handje toegestoken voor die mensen.