"Nu moeten gedetineerden zelfs op de grond slapen"

MEEST OVERBEVOLKTE GEVANGENIS VAN BELGIË GAAT 1,5 JAAR DICHT OM UIT TE BREIDEN

Gevangenisdirecteur Bruno Debode.
Christophe Maertens Gevangenisdirecteur Bruno Debode.
De gevangenis van Ieper gaat vanaf april 2021 minstens anderhalf jaar dicht voor verbouwingen. Er komen vijftig nieuwe cellen en de andere cellen worden gerenoveerd. Dat wil wel zeggen dat alle gedetineerden en het personeel tijdelijk ergens anders onderdak moeten vinden. "We moeten de bluts met de buil nemen, want met de huidige overbevolking kan het echt niet verder."

Het is geen geheim dat de Belgische gevangenissen overbevolkt zijn. De gevangenis van Ieper spant daarbij de kroon, want daar zitten dubbel zoveel gedetineerden dan wat normaal kan. De gevangenis van Ieper is een kleine gevangenis. Het gebouw werd in 1876 in gebruik genomen en deed aanvankelijk dienst als arresthuis. Het oorlogsgeweld in 1914-18 vernielde de instelling, maar in 1919 werd de gevangenis weer opgebouwd. "Een echte gevangenis zijn we echter nooit geweest", zegt directeur Bruno Debode. "Hier zitten alleen mensen in voorarrest. Na de verbouwingen zouden er echter ook gevangenen in strafuitvoering verblijven."

Matras op de grond

Vorig week werd het recordaantal gevangen bereikt. "Er zaten hier toen 136 mensen opgesloten. Ondertussen is het wel gezakt naar 128, maar dat wil nog altijd zeggen dat er gedetineerden op de grond slapen. We hebben een officiële capaciteit van 65 gedetineerden. De cellen zijn zo gebouwd dat er twee mensen in een stapelbed kunnen slapen. Rond de honderd is een getal dat we haalbaar vinden, daarboven wordt het moeilijk."

"Een matras op de grond is de enige manier om iedereen toch te huisvesten", zegt Bruno Debode. "Iedereen moet minstens met twee in één cel, terwijl we sommigen liever alleen in een cel zouden steken, bijvoorbeeld gedetineerden met psychische problemen die rust nodig hebben en zo weinig mogelijk prikkels mogen krijgen. We proberen een match te vinden. We hebben veel vreemdelingen, zowat de helft. Die proberen we samen te plaatsen, bijvoorbeeld drie mensen van Bulgaarse nationaliteit. Die verstaan elkaar en kunnen naar de zelfde tv-programma's kijken, dan komen ze beter overeen. We hebben dagelijks onze spanningen, maar ik kan niet zeggen dat die groter zijn nu dan anders."

Afspraken maken

"Hier binnenkomen is zo al niet aangenaam", zeggen enkele gedetineerden die met drie op een kamer van twee zitten. "Laat staan dat je dan nog weinig ruimte hebt. Met twee moet je al goede afspraken maken en met drie wordt het nog moeilijker. Je zit namelijk twintig uur per dag samen. Ook ben je wel graag eens alleen, wat niet evident is. Je moet elkaar kunnen vertrouwen. Als iemand iets van jou wil gebruiken, moet die dat vragen. Zomaar iets pakken, gaat niet. Je moet respect hebben voor elkaars materiaal. Iets meer ruimte zou inderdaad wel aangenaam zijn." Een van de drie ligt al vijf weken op een matras op de grond te slapen. "Ik heb er pijn van aan mijn schouders", zucht de man.

Cipier Wendy uit Zandvoorde, die al 2,5 jaar in Ieper werkt, bevestigt dat de overbevolking tot spanningen leidt. "Ik had bijvoorbeeld daarnet nog een situatie van een man die het niet zag zitten om op de grond te slapen. Het is soms ook een beetje puzzelen wie je bij wie steekt. Hoe meer mensen in een cel, hoe meer het kan botsen."

Uitbreiding

Ondanks de overbezetting blijft het personeel op het zelfde peil. "We hebben 85 mensen in dienst bij de bewaking en nog eens 15 die zich met administratie bezig houden", zegt de directeur. Voor hem is een capaciteitsuitbreiding de oplossing. "En die komt er nu", zegt hij tevreden. "In april 2021 gaat de gevangenis dicht voor grote werken. Er komen cellen bij, waardoor we 150 tot 180 gedetineerden zullen kunnen huisvesten in goeie omstandigheden. Ook alle bestaande cellen worden gerenoveerd. Het zal de gevangenen geen luxe bieden, maar wel meer comfort, wat voor iedereen goed is. De werken zouden anderhalf jaar duren. Als alles goed gaat, kunnen we de gevangenis eind 2023 weer gebruiken."

Het is niet de eerste keer dat er werken in de gevangenis plaatsvinden. In de jaren '70 kwam er een vleugel bij en eind jaren '90 volgde een grondige renovatie. In 2011 startte de bouw van twee nieuwe vleugels, met onder andere een bezoekzaal, bibliotheek, sportruimtes, leslokalen en kantoorruimtes. De vleugel werd in 2016 in gebruik genomen. "Een verdere uitbreiding staat al langer op het programma, maar nu zijn de plannen klaar", weet Debode. "De nieuwe cellen komen achteraan de site, vanuit de Elverdingestraat bekeken. Daar zijn nu 25 cellen op de gelijkvloerse verdieping. Die laten we afbreken en er komt een nieuwbouw met drie verdiepingen, net zoals het gebouw er voor WO I uitzag."

Verre verplaatsingen

De werken vereisen een volledige sluiting. "We kunnen niet zomaar de poorten opendoen om materiaal binnen en buiten te laten rijden", verduidelijkt gevangenisdirecteur Debode. "De 85 bewakingsmensen zullen tijdelijk elders tewerkgesteld worden, maar iedereen mag daarna terugkeren."

"Ik vind het wel jammer dat we zullen moeten verhuizen", vindt cipier Wendy. "Ik ben naar Ieper gekomen omdat ik dicht bij huis ben. Nu zal ik weer een grote verplaatsingen moeten maken, de dichtste gevangenis is Brugge, maar het kan ook verder worden. We weten nog niet waar we naartoe zullen moeten, het is nog afwachten. Maar dat de omstandigheden nadien beter zullen zijn, is wel zeker."

Sommige gedetineerden moeten op een matras op de grond slapen.
Christophe Maertens Sommige gedetineerden moeten op een matras op de grond slapen.



Reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.