"Er wordt tegen ons gelogen, en we vinden het niet eens erg"

Zanger roept in eindejaarsconference op tot collectieve verontwaardiging

Stijn Meuris wordt naar eigen zeggen wel eens een ongeleid projectiel genoemd. "Een projectiel ben ik misschien wel, maar dan wel eentje dat zéér geleid is."
Foto Van Galen Stijn Meuris wordt naar eigen zeggen wel eens een ongeleid projectiel genoemd. "Een projectiel ben ik misschien wel, maar dan wel eentje dat zéér geleid is."
De vinger op de maatschappelijke wonde, menig politici op het kapblok: Stijn Meuris gaat hard in zijn eindejaarsconference Tirade 2.017. Boos maakt hij zich - heel boos. "Er wordt ons vanalles voorgelogen en we vinden het niet eens erg. Waar is de collectieve verontwaardiging gebleven?"

Je kan voor of tegen zanger en performer Stijn Meuris zijn. Maar dat er een bron van onuitputtelijke energie in de 53-jarige Hasselaar zit, staat buiten kijf. "Pure ADHD", zegt hij zelf. Zingen, schrijven en regisseren doet hij al sinds de jaren 90. Maar ook in zijn gedaante als 'cabaretier' of 'storyteller' voelt hij zich goed.

Ik zag een stukje van je voorstelling,

enne... je gaat nogal tekeer.

"Ik vind dat niet tekeergaan - dat klinkt zo agressief. Maar ik maak me wel boos, ja. Er is iets grondig mis in ons politiek systeem. Ik volg dat al jaren op de voet - ik ben een nieuwsvreter, mijn omgeving weet dat. Maar zelden lees ik écht een kritische noot, tenzij in slim geschreven opinies van de hoofdredactie of gastauteurs die volgens mij lang niet door iedereen gelezen worden. Tirade zat al langer in mijn hoofd, maar ik vind dat gewoon een sterk woord. Ik wist niet of ik er een lied over moest maken. Maar vorig jaar hakten we de knoop door, en het blijkt een succes. Mensen vertellen me na de voorstelling dat ze bepaalde dingen wel al wisten, maar dat ik aspecten voor hen aan elkaar link. Iemand moet het doen, hé. (lacht)"

Zie je jezelf als de nieuwe Geert Hoste

of Michael Van Peel?

"Nee, hoor. Ik ben een beginner, én ik heb veel respect voor wat zij doen of deden. Van Peel vertelt ook rake dingen, maar is voor mij wat te vrijblijvend. Altijd is er die verzachtende knipoog. Ik vind dat we dat punt in de samenleving voorbij zijn: soms mag het hard zijn. Als ik mij op dat podium boos maak, ben ik dat ook écht. Bij Music for Life, bijvoorbeeld. Daar kwam de minister van Welzijn een zak geld doneren, terwijl hij vorig jaar wel hakte in het budget voor de sociale zorg. Dan wacht ik op iemand die hem daar live aan herinnert - wat nooit gebeurt. Dat is toch hypocrisie ten top? Intussen worden er miljarden uitgetrokken voor nieuwe straaljagers, maar niemand die het blijkbaar écht erg vindt. Want de meeste mensen hebben genoeg eten in hun koelkast zitten, en het is ergens anders altijd wel erger. Trouwens, bij Geert Hoste zitten de politici zelf in de zaal, en worden ze mooi lachend in beeld gebracht wanneer er een mop over hen gemaakt wordt. Ik heb nog geen enkele politieker in mijn publiek zien zitten - wat trouwens ook niet hoeft. Het gaat me niet alleen om de arrogantie bij een Didier Reynders of Johan Van Overtveldt. Alle traditionele partijen gaan in de fout. Eerlijk? Ik ben mijn politieke kleur kwijt, en dat vind ik erg."

Koning Filip vroeg meer verwondering van de burger. Zeg jij eigenlijk niet hetzelfde?

"Verwonderen vind ik zo dromerig klinken, naïef bijna. Maar hij moet dat natuurlijk zeggen. Mij gaat het meer om de verontwaardiging, maar wél altijd met het nodige respect voor elkaar. Want we mogen ook niet in een haatcultuur verzeilen. Op sociale media gaat het er bijvoorbeeld keihard aan toe. Ik krijg het daar geregeld zwaar te verduren."

Ben je gevoelig voor die kritiek?

"Dat gaat niet meer over kritiek, maar echt over beledigingen of pure haat. Mensen vertellen me soms wat iemand op Twitter over mij geschreven heeft. Maar ik wil het niet lezen of horen, want ik lig daar echt wakker van. Iedereen krijgt de kans om een ander te beledigen, zonder enige context of nuance. Ik heb zelf ook stukken uit mijn show geschrapt omdat ik de mogelijke reacties op sociale media vreesde. Zelfcensuur, om mezelf te beschermen."

Kent Stijn Meuris ooit écht mentale rust?

"Moeilijk. Dat komt onder meer door mijn ADHD - ik volg daar therapie voor. Maar ik kan inderdaad blijven gaan. De harde schijf in mijn hoofd draait eigenlijk altijd op volle toeren. Drie jaar geleden, toen ik 50 jaar werd, voelde ik me wel heel moe. Er hing iets 'op mij', en ik kreeg dat gevoel er maar niet afgeschud. Mogelijk was dat een burn-out, maar ik heb die eigenlijk genegeerd. Van stilzitten word ik ziek. Ik heb ook altijd een zekere angst om de schuldige te zijn. Als we bijvoorbeeld optreden met mijn band en één muzikant is ziek, dan kan ik écht lastig zijn - ook al kan hij daar niets aan doen. Ik wil ook altijd iedereen tevreden stellen, en zou ervan wakker liggen mocht ik daar niet in slagen. De controlefreak in mij komt geregeld naar boven."

En je partner kan daar altijd mee om?

"Dat blijkt toch al tien jaar het geval. (lacht) We hebben een goed evenwicht in onze relatie - Sue is mijn rustpunt. Ze is journaliste, en brengt stabiliteit in ons leven. De poetsvrouw heeft volgens mij een tijdlang gedacht dat ik een lui varken was, omdat ik geregeld tot de middag in mijn bed lig, terwijl mijn vriendin al aan het werk is. Maar ik leid nu eenmaal een ander soort leven, waardoor ik soms pas om 3 uur 's nachts thuis ben na een optreden. Het geeft enerzijds ook vrijheid, en ik heb ook minder nood aan de zekerheden in het leven. Een kantoorjob is niets voor mij."

Meuris, een man van alle markten?

"Eerlijk? Ik heb zelf nooit kunnen omschrijven wat mijn beroep is. (lacht) Sinds enkele jaren durf ik al eens bevestigen dat ik een 'artiest' ben. Ik zie mezelf eerder als een amateur in wat ik doe, omdat passie steeds mijn drijfveer is. Me impulsief op een project storten, een plan uitwerken, en dan het eindresultaat zien: dat is kicken. Sommigen noemen mij een ongeleid projectiel. Een projectiel ben ik misschien wel, maar dan wel eentje dat zéér geleid is. Anderzijds is er niets mooier dan met de band het repetitiekot in te duiken, en gewoon een mooi liedje te schrijven. Daar word ik gelukkig van."