Gedenksteen gecrasht Pools vliegtuig ingehuldigd: “Plots zag ik een ‘vuurbol’ uit de lucht vallen en neerploffen in het bietenveld”

Schepen Ingrid Scheepers op de plaats van de crash.
Karolien Coenen Schepen Ingrid Scheepers op de plaats van de crash.
In Jeuk is een gedenksteen geplaatst op de plek waar op vrijdag 20 augustus 1965 een Pools passagiersvliegtuig gecrasht is. De vier inzittenden - twee piloten en twee stewardessen - kwamen daarbij om het leven. Het toestel was van Rijsel (Frankrijk) op de terugweg naar Warschau, toen het boven België in een hevig onweer terechtkwam en op een veld in het gehucht Heiselt neerstortte.

“Op vrijdag 20 augustus 1965 was het passagiersvliegtuig Vickers 804 Viscount SP-LVA van de Poolse luchtvaartmaatschappij LOT om 12.40 uur van het vliegveld van Rijsel (Frankrijk) opgestegen”, vertelt schepen Ingrid Scheepers (sp.a).” Het toestel had net 64 Poolse mijnwerkerskinderen thuisgebracht, die hun vakantie in Polen hadden doorgebracht, en was op terugweg naar Warschau om een nieuwe lading kinderen op te pikken. Alleen de vier bemanningsleden waren nog aan boord: piloot Marian Kowalewicz, copiloot Leszek Kmin, en twee stewardessen Emilia Martowska en Jadwiga Kowalczuk.Het toestel zou in een bijna rechte lijn van Rijsel over Luik richting Nörvenich, nabij de Duitse stad Düren, vliegen en zo verder naar Berlijn. Om 12.59 uur rapporteerde hij een laatste maal: het vliegtuig vloog over “Gatta” in de richting van “Olno” bij Bierset. Toen ging het mis. Omdat het Poolse toestel niet meer reageerde, zocht de verkeersleiding in Brussel vanaf 13.11 uur herhaaldelijk contact met het vliegtuig. Alle pogingen waren echter tevergeefs.”

De menselijke resten van de vier inzittenden werden in Jeuk opgebaard en naar Warschau gerepatrieerd.
Karolien Coenen De menselijke resten van de vier inzittenden werden in Jeuk opgebaard en naar Warschau gerepatrieerd.

Vuurbol

“Die vrijdagnamiddag barstte er een hevig onweer uit boven Jeuk. Inwoners werden plots opgeschrikt door het geluid van een ontploffing”, gaat Scheepers verder. “Enkelen waren getuigen van hoe een vliegtuig zich te pletter stortte op de grond. Zo zag Julien Briffoz, die op het veld werkte, een toestel dat uit de richting van Oreye vloog met de neus naar beneden, met vlammen aan beide vleugels en met veel rook, in een hoek van ongeveer 45° op de grond vallen. Ook schepen Gerard Guilliams zag een “vuurbol” uit de lucht vallen en neerploffen in een bietenveld. Na de crash vlogen er brandende brokstukken in alle richtingen. Eerst dacht men dat een toestel van de militaire vliegbasis Brustem in het Smisveld was neergestort. De inslag had een diepe krater geslagen, er woedde een hevige brand. In de omgeving lagen metalen wrakstukken en rokend puin. De brandweer, de rijkswacht en het leger waren snel ter plaatse. Een eerste onderzoek wees uit dat het om een Pools passagiersvliegtuig ging. Later zou blijken dat het om het vermiste SP-LVA ging.”

Foto’s van de onderzoekscommissie
RV Foto’s van de onderzoekscommissie

Storm

“De menselijke resten van de vier inzittenden werden in Jeuk opgebaard en naar Warschau gerepatrieerd. De bemanningsleden werden er op dinsdag 24 augustus begraven en ontvingen postuum een onderscheiding van het Poolse Ministerie van Verkeer. Direct na de ramp werd er een onderzoekscommissie samengesteld die de omstandigheden en de oorzaken van de ramp moest onderzoeken. De commissie kwam tot de veronderstelling dat de piloot de controle over het vliegtuig had verloren toen het toestel in een buitengewoon sterke, lokale storm boven Jeuk was terechtgekomen. Hij had deze storm niet kunnen voorzien gezien het vliegtuig geen weerradar bezat. Het vliegtuig was tijdens de steile duik uiteengespat en crashte uiteindelijk om 14.05 uur lokale tijd in Jeuk. Alle vliegtuigonderdelen werden op de plaats van de crash of op een afstand van maximaal 600 meter gevonden.”

Karolien Coenen

Poolse munt

“In november 2018 en februari 2019 werd met de metaaldetector naar overblijfselen van het vliegtuig gezocht. Er werden in totaal 450 stukken gevonden, voornamelijk afkomstig van het toestel zelf. Ook enkele voorwerpen zoals een chronometer uit het dashboard, een Poolse munt en een lepeltje met het logo van LOT kwamen aan het licht. Enkele brokstukken worden bewaard in het “Museum Winter ‘44” in Borlo. Op de locatie waar het vliegtuig crashte, hebben wij als  gemeente een gedenksteen aangebracht, in samenwerking met HAL (Hobby Archeologie Limburg) en het Pachthof in Borlo. Zo kan deze onverkwikkende passage in onze geschiedenis eindelijk rusten.”




Reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.