“De donkere kant hoort bij de wielersport, waar ik nog altijd van hou”

Genkse regisseur Kenneth Mercken schrijft wielerverleden van zich af in ‘Coureur’

Regisseur Kenneth Mercken is een voormalig renner.
Photonews Regisseur Kenneth Mercken is een voormalig renner.
Momenteel draait ‘Coureur’ in de Vlaamse filmzalen. De Genkse regisseur Kenneth Mercken (42) vertelt in zijn debuutfilm het verhaal van de jonge wielerbelofte Felix Vereecke die in Italië zijn wielerdroom probeert te realiseren. Het resultaat is geen feelgoodmovie, maar een portret over de donkere kant van het wielrennen, waar doping, concurrentie en fanatisme veel verwoesten. De film is voor een groot deel autobiografisch, want in een vorig leven was Kenneth zelf een wielerbelofte. We schotelden Kenneth zeven fragmenten voor en vroegen hem naar het idee hierachter.
Kenneth Mercken.
RV - Toon Aerts Kenneth Mercken.

1) In het begin van de film klop je een ploegmaat op het BK voor beloften en ook verder in de film zijn ploegmaten vaker verdoken concurrenten dan vrienden en zijn waarden als altruïsme en vriendschap ver zoek. Ieder voor zich met een profcontract als doel... Is dat de manier waarop je de wielersport ervaren hebt en de boodschap die je wil overbrengen? 

“Het is complexer dan dat. De negatieve relaties in de koers is één kant, maar ik heb ook veel echte vriendschappen overgehouden aan de sport. Het is wel zo dat men mij vroeger altijd verweet dat ik te lief was. Ik cijferde me weg voor mijn ploegmaats, terwijl je soms ook aan jezelf moet denken als je het wil maken. Als profrenner is knechten deel van je job, maar op het semiprofessionele niveau is het soms ieder voor zich. Dat heb ik doorheen de jaren wel geleerd.”

Ploegmaten zijn in de koers vaak meer concurrent dan vriend.
Koen Mortier Ploegmaten zijn in de koers vaak meer concurrent dan vriend.

2) Wat is dat toch met wielrenners en witte haren? Frank Vandenbroucke (hij hangt subtiel op een poster te pronken), Ricardo Ricco, Richard Virenque,... De link tussen witte haren en doping wordt niet zelden gelegd. Zit er meer achter deze snit? Als wielrenner heb je qua looks natuurlijk ook niet veel mogelijkheden. Het graatmagere lijf van Felix oogt zelfs niet gezond meer. Terwijl voetballers prachtige atleten zijn. Is dat een frustratie? 

“Het is niet Frank Vandenbroucke op die poster”, lacht Kenneth. “Dat ben ik zelf. We hebben een foto van hem zo nauwkeurig mogelijk nagemaakt. De witte haren zijn natuurlijk iets waarmee je als renner kan opvallen. Je wilt je als jonge sporter in de kijker werken en je kijkt natuurlijk ook op naar idolen als Frank. Het is volgens mij geen frustratie dat wielrenners geen gespierde atleten zijn. Integendeel, ik heb zelf ook een tijdje geflirt met anorexia en het is eigenlijk verschrikkelijk, maar als renner vind je dat mooi. In Italië vergeleken we ooit ons bovenlichaam en wie een ader over zijn buik had lopen, kreeg daar complimenten over. Dat was echt prestigieus.”

De witte haren van Felix doen denken aan Frank Vandenbroucke.
Koen Mortier De witte haren van Felix doen denken aan Frank Vandenbroucke.

3) De dood loert in het peloton altijd om de hoek. Ook in deze film komt een overlijden aan bod en je bent er vast ook mee geconfronteerd geweest. Wil je hiermee aantonen dat wielrennen zowel fysiek als mentaal erg ongezond kan zijn?

“Duursport is volgens mij niet gezond. Ik luister tegenwoordig vaak naar podcasts en daarin vertelt men ook vaak dat je met mate moet bewegen. Ik kan echter niet zonder de koers en heb die extreme fysieke inspanningen nodig om me goed te voelen. Op mentaal vlak zijn er inderdaad veel voorbeelden van renners die het moeilijk hadden. Ik heb ook gekozen voor een introvert personage. In de koers wordt vaak gezwegen. Wie valt, staat op en kruipt weer op de fiets. Pijn is voor later. Met psychische problemen is het net hetzelfde. Het is een gesloten wereld.” 

Nonkel Eddy pleegt zelfmoord. Wielrennen is zowel fysiek als mentaal niet altijd even gezond.
Koen Mortier Nonkel Eddy pleegt zelfmoord. Wielrennen is zowel fysiek als mentaal niet altijd even gezond.

4) Felix is naast wielrenner ook een jongeman in de fleur van zijn leven. Meisjes ziet hij alleen in boekjes, bier drinken moet stiekem gebeuren, de uitgaanswereld is hem onbekend... Het is een harde stiel, wil je zo aantonen dat het soms te hard is?

“Ik heb bewust een portie eenzaamheid in de film gestoken. Als wielrenner kijk je met een tunnelvisie naar de wereld. Je zit in een gesloten zone. Het is vaak een verslaving om met de koers, en alleen maar met de koers, bezig te zijn. Als jeugdrenner ben je ervan overtuigd dat vrouwen je afleiden van de koers en dus geen deel uitmaken van het hoger doel.” 

De eenzaamheid in de koers  komt in de film ruimschoots aan bod.
Koen Mortier De eenzaamheid in de koers komt in de film ruimschoots aan bod.

5) De vader van Felix relativeert gezondheid en verheerlijkt een profcontract. Vaak zijn het de voetbalvaders die als overdreven ambitieus worden beschouwd om een verloren kinderdroom bij zoonlief toch opnieuw te beleven. In de koers zie je ook vaak een vader of grootvader die denkt dat zijn zoon mits wat training de nieuwe Merckx wordt. Ervaar je dat ook zo? Hoe groot is de druk op de schouders van jonge renners?

“In mijn geval was het de droom van mijn vader en mij om prof te worden. We hebben elkaar misschien wel wat opgestoken. Onbewust wil je natuurlijk je vader altijd plezieren. Ik zie dat helaas vaak bij aspiranten. Het zijn prille tieners bij wie de koers vooral een spel moet zijn. Toch worden ze onbewust hard gepusht. Onlangs zag ik het zelfs nog bij een neefje van mij. Hij deed zichtbaar zijn best, maar botste tegen jongens met meer training in de benen. Achteraf kreeg hij ‘onder zijn voeten’. Dan vraag ik me af: ‘Waarom doe je dit? Uit passie? Of om de familieleden tevreden te houden?’ Ik heb hem toen toegefluisterd dat hij het goed gedaan had.”

Vader en zoon Vereecke, de onzichtbare druk van de familie is ook in de koers aanwezig.
Martijn van Broekhuizen Vader en zoon Vereecke, de onzichtbare druk van de familie is ook in de koers aanwezig.

6) Een truitje van Saeco hangt aan de muur, Lampre toont interesse, de Baby Giro is de ultieme wedstrijd... De hele film speelt zich af in wielerland Italië. Het moet de eerste Vlaamse film over wielrennen zijn waarin de Ronde van Vlaanderen niet wordt benoemd. Is dit ook uit romantiek voor Il Ciclismo, kies je hier vooral voor omwille van je ervaringen of kan je dit verhaal gewoon beter vertellen zo?

“In de eerste plaats heb ik voor het Italiaans decor gekozen vanwege de functionaliteit. Ik wou een afstand creëren tussen Felix en zijn vader. Felix is op zoek naar zijn identiteit en hoe verder hij fysiek van zijn vader weg is, hoe meer hij op hem gaat lijken. Daarnaast heb ik natuurlijk zelf ervaringen in Italië en hou ik ook wel van hun wielercultuur. Ik kijk dit weekend bijvoorbeeld graag naar Milaan-San Remo. Het is een koers die lang heel saai is en dan ontploft, dat vind ik prachtig. In onze tijd was Italië het beloofde land. Ze hadden daar bepaalde denkbeelden over de koers die uitgingen van veel kennis.”

Felix in de roze trui van de Baby Giro, Italië vormt het decor in deze film.
Koen Mortier Felix in de roze trui van de Baby Giro, Italië vormt het decor in deze film.

7) Tom Simpson-gewijs valt Felix tijdens een beklimming van pure vermoeidheid. De uitersten van de wielersport zijn pijnlijk duidelijk. Magerzucht, drugsmisbruik, futloosheid... Geloof je nog in de wielersport? 

“Die donkere aspecten zijn onlosmakelijk deel van de romantiek. Ik geloof er wel in dat je nu als jonge gast zonder middelen heel ver kunt raken. Een jonge gast als Tiesj Benoot staat meteen aan de top. In de jaren negentig moest je toch eerst de nodige ervaring hebben en lessen leren. Ik weet niet hoe lang dit nog duurt, want online kun je het EPO-gen kopen en dat is de doos van Pandora. Maar ondanks alles hou ik nog veel van de sport. Of ik nu het leven van Vandenbroucke wil verfilmen? (glimlacht) Ik denk dat ik wel even klaar ben met films over de koers. Mijn nieuwe project bevat veel meer fictie. Dit heb ik nu gehad en ik zou zeggen: op naar de volgende.” 

Ondanks alle gezondheidsrisico's en de donkere zijde houdt regisseur Kenneth Mercken nog altijd van de wielersport.
Koen Mortier Ondanks alle gezondheidsrisico's en de donkere zijde houdt regisseur Kenneth Mercken nog altijd van de wielersport.



Reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.