Honderd jaar IJzerbedevaart: expo toont hoe het allemaal begon

Achterkleinzoon frontschilder Joe English regisseert 93ste editie

Peter Mouton, Paul De Belder, Peter Verplancke en Sam Vanoverschelde bij één van de oude foto’s op de plaats waar hij genomen werd.
GUS Peter Mouton, Paul De Belder, Peter Verplancke en Sam Vanoverschelde bij één van de oude foto’s op de plaats waar hij genomen werd.
De eerste IJzerbedevaart in 1920 was een hulde aan de soldaat-kunstenaar Joe English, die taferelen van de oorlog in Veurne schilderde. Begin september, precies honderd jaar na die feiten, zal zijn achterkleinzoon Sam Vanoverschelde de 93ste bedevaart regisseren. Deze bijzondere editie brengt de sfeer van vroeger terug.

Sam Vanoverschelde is niet de eerste de beste. Hij is van opleiding regisseur en zit ook in het bestuur dat de IJzerbedevaart organiseert. “Gezien mijn familiale band met Joe English hoefde ik niet lang na te denken om op het aanbod in te gaan en deze bijzondere editie te regisseren”, reageert Sam. Hij gaat op zoek naar de grote en kleine verhalen achter de bedevaart. “Zelf herinner ik vooral de editie uit de jaren negentig met de skinheads die in het centrum van Diksmuide voor heel wat overlast zorgden. Ongetwijfeld hebben veel mensen nog wel herinneringen aan de IJzerbedevaart en die willen we graag verzamelen.” 

Niet alle bedevaarten werden officieel meegeteld, vandaar dat we dit jaar aan de 93ste editie zitten.”

Peter Verplancke

In 1920 vond de allereerste IJzerbedevaart plaats in Steenkerke als hulde aan Joe English die toen daar begraven lag. Vervolgens kwamen Steenstraete, Westvleteren en zelfs het kleine Oeren bij Alveringem aan de beurt als locaties voor de bedevaart. Pas in 1924 vond de bedevaart voor het eerst bij de IJzertoren plaats. Die geschiedenis komt aan bod tijdens een tentoonstelling die dit najaar is gepland. Nu al kan je op de weide rondom de IJzertoren tien markante foto’s zien uit de geschiedenis. “De plexischermen staan telkens op de plaats waar decennia geleden de oorspronkelijke foto werd genomen”, legt conservator Peter Verplancke uit. “Een eeuw geleden vond de eerste bedevaart plaats. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden niet alle bedevaarten officieel geteld, vandaar dat we nu aan de 93ste editie zitten. Enkel in 1945 en 1947 was er helemaal geen IJzerbedevaart.”

De openluchtfototentoonstelling is geopend
GUS De openluchtfototentoonstelling is geopend

Vlaggenwedstrijd

De tijd dat duizenden mensen, vaak met wapperende vlaggen, naar de site bij de IJzertoren kwamen ligt al jaren achter ons. Vorig jaar waren er nog geen honderd mensen aanwezig. Dit jaar worden de mensen daarom extra betrokken. Ze kunnen namelijk zelf een vlag ontwerpen. De thema’s zijn vrede, vrijheid en verdraagzaamheid. Inzendingen insturen kan nog tot 31 juli. Wie deelneemt, maakt kans op een weekendje voor vier in de Westhoek. “We zullen honderd gepersonaliseerde vlaggen met vredesboodschappen uithangen tijdens de bedevaart”, licht directeur Peter Mouton toe. 

Op 5 september vindt bij de IJzertoren een colloquium plaats, met vanaf 10.30 uur een terugblik op 100 jaar IJzerbedevaarten en om 14.30 uur een debat over de toekomst van België. Zondag 6 september kan je vanaf 7 uur al op wandel doorheen de IJzervlakte, waar de oorlog heel wat sporen achterliet. Om 11 uur staat de 93ste bedevaart zelf op het programma. Die dag vindt ook een plechtigheid plaats in Steenkerke, waar het allemaal begon. Meer info is te vinden op www.100jaarijzerbedevaarten.be. Je vindt er het nodige sjabloon om je eigen vlag te ontwerpen.

De IJzerbedevaart is al lang geen massabijeenkomst meer zoals op deze archieffoto.
GUS De IJzerbedevaart is al lang geen massabijeenkomst meer zoals op deze archieffoto.
Vroeger bezochten duizenden mensen de bedevaart. Vorig jaar waren er nog geen honderd.
GUS Vroeger bezochten duizenden mensen de bedevaart. Vorig jaar waren er nog geen honderd.