Nieuwe roman zet ‘kwestie Verhaeghen’ weer in de kijker: hoe 7.000 parochianen 50 jaar geleden op straat kwamen om progressieve onderpastoor te steunen

Louis van Dievel stelt zaterdag zijn roman over onderpastoor Verhaeghen voor in de kerk van Sint-Gillis-Dendermonde.
Geert De Rycke Louis van Dievel stelt zaterdag zijn roman over onderpastoor Verhaeghen voor in de kerk van Sint-Gillis-Dendermonde.
Vijftig jaar geleden zette hij heel Sint-Gillis-Dendermonde in rep en roer. Nu heeft Louis van Dievel, bekend journalist en auteur, een roman klaar over de woelige kwestie rond onderpastoor Gilbert Verhaeghen. Het boek wordt zaterdag voorgesteld in de kerk van Sint-Gillis. “Een protest als toen, opstand van doodbrave mensen, dat fascineert me enorm”, zegt van Dievel.

Louis van Dievel is met de nieuwe boek niet aan zijn proefstuk toe. Zijn roman De Pruimelaarstraat, rond seriemoordenaar Staf Van Eyken, prijkte op de shortlist van de Libris Literatuurprijs. Zijn roman Hof van Assisen werd bekroond met de Knack Hercule Poirotprijs 2012. Nu vereeuwigt de gevierde auteur ook de gebeurtenissen van onderpastoor Gilbert Verhaeghen uit Sint-Gillis. En dat is heel toevallig gekomen.

“Het was in 2008 dat ik plots een brief kreeg van een inwoner uit Sint-Gillis”, vertelt hij. “Op dat ogenblik was er  heel wat te doen rond de homo-priester Rudy Borremans, die onder vuur lag bij het bisdom maar massale steun kreeg van parochianen. Op het nieuws hadden ze gezegd dat het de eerste keer was dat zoiets gebeurde. Maar daar was die inwoner van Sint-Gillis het niet mee eens. De kwestie rond pastoor Verhaeghen was nog veel straffer, schreef hij. En of ik interesse had om daar iets over te schrijven. Dat hoefde die man echt geen twee keer te vragen, ik was meteen geïntrigeerd.”

Onderpastoor Gilbert Verhaeghen was erg geliefd bij zijn parochianen.
Historisch Documentatiecentrum Dendermonde Onderpastoor Gilbert Verhaeghen was erg geliefd bij zijn parochianen.

De geschiedenis rond onderpastoor Gilbert Verhaeghen zorgde eind jaren zestig voor heel wat controverse in de parochie Sint-Gillis. Aan het hoofd van de plaatselijke kerk stond pastoor Jef De Brouwer. Verhaeghen was, samen met Van Coppenolle, onderpastoor. De “Brouwer en Van Coppenolle waren behoudsgezind, Verhaeghen progressief. Hij wilde de kerk dichter bij de mensen brengen en kreeg heel veel parochianen warm om daaraan mee te werken”, vertelt van Dievel. “Aanleiding van het conflict was de wens van De Brouwer om de kerk een nieuwe vloer te geven. Verhaeghen vond dat de centen naar lokalen voor de jeugd moesten gaan.”

Het overgrote deel van de bevolking koos de kant van Verhaeghen. De Gentse bisschop Van Peteghem greep uiteindelijk in en besloot de rust te herstellen door Verhaeghen over te plaatsen naar een parochie in Nieuwerkerken-Waas. “Maar toen kwam er pas echt massaal protest op gang”, weet van Dievel. “Zondag raakte de overplaatsing bekend en dat zorgde al direct voor de nodige heisa in de mis. Maandagnamiddag kwamen de mensen al op straat. En drie weken later vormden liefst 7.000 parochianen een betoging. Het hele parochiale leven viel stil, niemand wilde zich nog inzetten voor de kerk, ook niet om teksten te lezen of met de schaal rond te gaan.”

De overplaatsing van onderpastoor Verhaeghen zorgde voor massaal protest.
Historisch Documentatiecentrum Dendermonde De overplaatsing van onderpastoor Verhaeghen zorgde voor massaal protest.

Het protest bereikte een hoogtepunt tijdens het vormsel in 1969, waarvoor hulpbisschop De Kezel van Gent kwam. De inwoners ontvingen hem met zwarte vlaggen. De massa was zo opgejut dat de politie de hulpbisschop moest beschermen. “De man ging gaan lopen van schrik”, vertelt van Dievel. “Het bestaan van de huidige vzw Jeugd Zonder Dak is een rechtstreeks gevolg van deze gebeurtenissen. Die maakte effectief werk van de jeugdlokalen. Om KSA en Chiro onderdak te geven; maar ook om een plek te hebben waar ze Verhaeghen ondanks zijn overplaatsing nog een thuis konden geven.”

Van Dievel kreeg het hele zwartboek in handen over de zaak en raakte danig gefascineerd. In verschillende archieven, bij onder andere De Voorpost, heemkringen en het Historisch Documentatiecentrum van Dendermonde vond hij nog meer info. Die staafde hij ook nog eens met tal van interviews met getuigen van toen. “Nadat alle mogelijk informatie verzameld en verwerkt was, besloot ik een roman te schrijven over het gebeuren”, zegt hij. “Ik vertel het verhaal via drie personages: de pastoor, onderpastoor Coppenholle en een groep actievoerders. Meer dan drie jaar lang heb ik hieraan gewerkt.”

Het boek ‘De Onderpastoor’ wordt op zaterdag 23 februari voorgesteld in de Sint-Egidiuskerk in Sint-Gillis, vijftig jaar geleden ook het centrum van de gebeurtenissen. Gastsprekers zijn Rik Torfs en Pascale Mertens. Auteur Louis van Dievel zal zelf voorlezen uit zijn roman. De voorstelling begint om 19.30 uur. De toegang is gratis.

Met grote spandoeken maakten inwoners hun ongenoegen duidelijk.
Historisch Documentatiecentrum Dendermonde Met grote spandoeken maakten inwoners hun ongenoegen duidelijk.
De kwestie Verhaeghen kende een ongeziene controverse in Sint-Gillis-Dendermonde.
Historisch Documentatiecentrum Dendermonde De kwestie Verhaeghen kende een ongeziene controverse in Sint-Gillis-Dendermonde.



Reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.