Eerste struikelstenen als eerbetoon aan oorlogsslachtoffers onthuld... zonder struikelstenen

De Duitse kunstenaar Gunter Demnig metste eigenhandig de eerste struikelsteen in het voetpad. Een alternatief exemplaar weliswaar, want de echte zijn zoek.
Geert De Rycke De Duitse kunstenaar Gunter Demnig metste eigenhandig de eerste struikelsteen in het voetpad. Een alternatief exemplaar weliswaar, want de echte zijn zoek.
Een sereen en plechtig moment moest het worden woensdagnamiddag aan de Sint-Pieters en Paulusabdij van Dendermonde, maar het werd er één met een chaotische start. De struikelstenen, als eerbetoon aan Dendermondse oorlogsslachtoffers uit WO II, die onthuld moesten worden waren er niet. Het is zelfs een raadsel waar ze op dit ogenblik zijn. Het deed gelukkig geen afbreuk aan de hulde voor de overleden Dendermondenaren die ermee geëerd worden.

‘Struikelstenen’, vraagt u. Het zijn kasseivormige gedenkstenen die in het voetpad geplaatst worden om slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog te herdenken. Ze worden in het voetpad gemetseld, aan de vroegere woonst van iemand die tijdens de nazi-bezetting uit ons land verdreven, geporteerd, vermoord werd of stierf. Zo wil men deze slachtoffers gedenken en herdenken. Elke steen, een betonklinker van 10 op 10 centimeter met een koperen naamplaatje, krijgt de naam van het slachtoffer, zodat ze vernoemd blijven worden en dus niet vergeten. In Dendermonde moeten er zo negen komen, allemaal voor slachtoffers die politieke gevangenen waren en behoorden tot diverse weerstandsgroeperingen.

Met een kleine honderd waren ze dan ook aan de abdij, vlakbij de Vlasmarkt, verzameld voor de inhuldiging: leden van de Werkgroep Cultureel Patrimonium, afgevaardigden van scholen, politici, inwoners én nabestaanden van Dendermondenaren die overleden tijdens WO II. Allemaal waren ze aanwezig om de Duitse kunstenaar Gunter Demnig de eerste struikelsteen te zien inmetsen in het voetpad. Alleen moest die dat noodgedwongen doen met een andere klinker, want de officiële struikelstenen zelf, die waren zoek. De kunstenaar verstuurde ze naar Dendermonde, maar vlak voor de plechtigheid bleek dat ze niet toegekomen waren. Waar ze op dit ogenblik dan wel zijn, weet niemand. Gevolg was dat ook de andere acht struikelstenen op andere locaties in het stadscentrum niet ingemetst konden worden. Het gebeuren, dat door de zoektocht met een halfuur vertraging startte, bleef woensdag beperkt tot een plechtig moment aan de abdij.

Marieke De Coninck las de levensverhalen van de verschillende slachtoffers voor.
Geert De Rycke Marieke De Coninck las de levensverhalen van de verschillende slachtoffers voor.

Warm gebeuren

Toch werd deze ‘eerstesteenlegging’ nog een warm gebeuren, vol respect voor die Dendermondenaars die in de Tweede Wereldoorlog het leven lieten voor ons land. “Iedereen kent de verwoestingen die de Eerste Wereldoorlog voor Dendermonde met zich mee bracht, en al bleef Dendermonde in WO II meer gespaard van materiële verwoestingen ook toen was er heel veel menselijk leed”, weet burgemeester Piet Buyse (CD&V). “Dat de plechtigheid aan de Sint-Pieters- en -Paulusabdij plaatsvindt, is geen toeval. Dom Anselmus, die hier was ingetreden, kreeg samen met Dendermondenaren René Verleyen en Antoine Hannoset op 10 november 1942 de dood met de kogel op bevel van de Duitse bezetter. Ze maakten tijdens de oorlog deel uit van de spionagegroep Bravery. Dom Anselmus had in Dendermonde een lokale cel opgericht. Men begon in de eigen vriendenkring leden aan te werven, onderduikadressen te zoeken en koeriersters aan te trekken. Met de hulp van enkele rijkswachters kon men enkele wapens bemachtigen. De groep maakte zo deel uit van de gewapende weerstand. De verzetsgroep was echter geen lang leven beschoren en ook Dom Anselmus werd opgepakt bij een inval in de abdij en gedood. Hij was een vriendelijk man geweest, die altijd en overal paraat stond om te helpen, ook in het verzet tegen de Duitse bezetter.”

Anaïs, Marc en echtgenote, nabestaanden van Jozef Maes, waren erg geraakt door de plechtigheid.
Geert De Rycke Anaïs, Marc en echtgenote, nabestaanden van Jozef Maes, waren erg geraakt door de plechtigheid.

“Meest trieste dag uit zijn leven”

Samen met Dom Anselmus krijgen ook Antoine Hannoset, Adolf De Mol, Tony en Pierre De Landtsheer, Jozef Maes, Jean De Grauwe, Albéric Reubens en Willem Loret, een struikelsteen ter hoogte van hun gewezen woonplaats. Marieke De Coninck van de Werkgroep Cultureel Patrimonium las over elk van hen hun levensverhaal voor. Voor de aanwezige nabestaanden was het een heel bijzonder moment. “We wilden hier absoluut bij zijn”, zegt Anaïs, kleindochter van Frans Maes, de broer van oorlogsslachtoffer Jozef. “Mijn grootvader heeft samen met zijn broer alle ellende van dichtbij beleefd. Dertig jaar lang heeft hij gezwegen, tot hij in de jaren zeventig toch begon te vertellen. Hij miste zijn broer Jozef enorm en de dag dat die werd gedood was de meest trieste uit zijn leven. De verhalen van opa waren voor mij de impuls om geschiedenis te gaan studeren en er leerkracht in te worden. Het is mooi dat Dendermonde er voor zorgt dat deze mensen niet vergeten worden.”

De komende jaren zal het project Struikelstenen in Dendermonde nog voortgezet worden. “Ook in de verschillende deelgemeenten komen er gelijkaardige steentjes, ongeveer 25 in totaal”, zegt Patrick De Landtsheer van de NSB Grembergen. “De kleine naamsteentjes vormen het meest ultieme respect dat we kunnen tonen. Elk steentje steekt iets uit boven de straatstenen eromheen. ‘Men moet erover struikelen, met hoofd en hart’, is de gedachte.”

De inhuldiging van de struikelstenen lokte veel volk.
Geert De Rycke De inhuldiging van de struikelstenen lokte veel volk.
Geert De Rycke



Reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.