IKSO-directeur scherp voor Pano in open brief: “U reduceert migrantenpopulatie tot groep dansende Congolezen en u marginaliseert malcontenten”

De dansende migranten in de Pano-reportage over de Denderstreek.
rv / printscreen / VRT De dansende migranten in de Pano-reportage over de Denderstreek.
Nico Van den Borre, directeur van IKSO in Denderleeuw, haalt in een open brief scherp uit naar de makers van Pano. In de reportage van afgelopen woensdag boog Pano zich over het succes van Vlaams Belang in de Denderstreek, maar de directeur vindt dat het beeld van onze streek in de reportage niet strookt met de werkelijkheid.

Pano trok twee maanden door de Denderstreek op zoek naar verklaringen waarom Vlaams Belang er zo goed scoort, vooral in Ninove en Denderleeuw. Van den Borre is allesbehalve tevreden met die reportage en reageert “als directeur van de grootste secundaire school aan de Dender en coördinerend directeur van scholengemeenschap (SG) Denderland, maar vooral als vader” in een open brief aan de Pano-makers: “U heeft twee maanden gependeld in de Denderstreek om een reportage te maken voor Pano”, begint de brief. “Ik vraag mij echt af waar u gedurende die twee maanden hebt uitgehangen behalve in stationstunnels, cafés en partijlokalen van politieke partijen om dan de migrantenpopulatie in de Denderstreek te reduceren tot een groep dansende Congolezen. U bent inderdaad op café geweest en op bezoek bij mensen die het financieel moeilijk hebben. U heeft gesproken met inwoners die zeggen dat al hun miserie de schuld is van de vreemdelingen en graag Terloops meegeven dat ze racist zijn. Zomaar. Gratuit.”

Hij heeft het ook over een gebrek aan nuance. “De groep malcontenten worden door u en uw ploeg geridiculiseerd en gemarginaliseerd, waardoor u voorbij gaat aan een meerderheid onder hen die niet in een karikatuur te vangen zijn. U stelt geen deontologische vragen bij het uitdelen van voedselpakketten of cadeaus aan potentiële kiezers door politici. Zonder gêne alludeert u op de chocomoussegrap van de leider van Forza Ninove en u geeft hem gaarne carte blanche om zijn fijne boodschap in prime time te brengen.”

Niet vervallen in clichébeelden

Van den Borre stelt dat Pano twee maanden lang slechts in heel klein stukje van de Denderstreek heeft gependeld. “Misschien kan u in de toekomst ook eens pendelen waar het goed gaat langs de mooie Dender, bijvoorbeeld in de ontelbare verenigingen en sportclubs, op de vele evenementen en culturele festiviteiten. U kan misschien eens echt langsgaan op de scholen waar elke dag in harmonie wordt samengeleefd en jongeren van allerlei rang of stand opgroeien tot kritische wereldburgers. Dan zal u zien dat hen elke dag geleerd wordt niet te vervallen in clichébeelden.”

“Dat er commentaar zou komen op de Pano-uitzending over de Denderstreek was te verwachten”, reageren de makers van Pano. “Immigratie, racisme en ontevredenheid zijn hypergevoelige thema’s. Helemaal in de lijn daarvan lokte de Pano veel meningen uit, vanuit verschillende hoeken. Net die polarisering was de reden dat we naar de Denderstreek trokken. Hier zit je met twee gemeenten, Ninove en Denderleeuw, waar het Vlaams Belang de hoogste scores in Vlaanderen laat optekenen. Hoe komt dat? We vertrokken naar de regio met een simpele missie: laat ons, middenin de strijd tussen de verschillende kampen, vooral luisteren naar de verhalen. En hun realiteit tonen.”

Dàt was het opzet, nièt om een portret van een hele streek as such te schetsen. Want natuurlijk is de werkelijkheid meer gelaagd en is er in beide plekken een meerderheid die niét voor Forza Ninove of Vlaams Belang kiest. Natuurlijk springen héél veel mensen wel soepel om met een wereld in volle verandering. En uiteraard geven heel wat verenigingen en mensen in de Denderstreek elke dag het beste van zichzelf om het samenleven vlotter te laten verlopen. Het is niet allemaal kommer en kwel in de Denderstreek, dat weten we.”

Duidelijke afbakening

“Maar voor deze reportage hebben we de duidelijke keuze en afbakening gemaakt om vooral met mensen te praten die ontevreden zijn, zo onbevangen mogelijk. Met heel wat van hen overigens, veel meer dan er in de reportage te zien waren. De beelden maken duidelijk dat er achter de soms rauwe meningen ook andere verhalen schuil gaan.”

“De manier waarop een aantal politici met die realiteit omspringt, met een assertief gebruik van social media, ook dat hebben we getoond. Daar kan iedereen zelf een oordeel over vormen. Wij hebben van onze kant geprobeerd dat debat te omkaderen met een aantal cijfers. Die tonen hoe hard de demografie in de Denderstreek verandert, maar maken ook duidelijk dat de vaak aangehaalde criminaliteit hier niet hoger ligt dan elders.”

“Hoeveel verhalen er ook achter het rauwe taalgebruik in de reportage schuil gaan, het kan nooit de bedoeling zijn om racisme te minimaliseren. Uiteraard hebben we ook mensen van Afrikaanse origine opgezocht. Veel meer, alweer, dan er in de uitzending te zien waren. Voor geen van deze mensen is racisme relatief en uit de reportage - zo hopen we - blijkt hoe hard een aantal zaken bij hen binnenkomt.”

Hieronder geven we de brief van de directeur en de reactie van de makers van Pano nog integraal mee:

Open brief aan de makers van de reportage over de Denderstreek in Pano

Beste reportagemakers 
Beste heer Lefevre

Het Afrikamuseum in Tervuren werd onlangs opnieuw geopend na vijf jaar renovatie. Het museumconcept werd helemaal herdacht omdat men eindelijk na al die jaren inzag dat het beeld van ons koloniaal verleden dat daar werd opgehangen niet strookte met de werkelijkheid, maar bulkte van halve waarheden, clichés, tendentieuze en ronduit racistische verhalen. Dat werd nu eindelijk rechtgezet.

Beste reportagemaker, u heeft twee maanden gependeld in de Denderstreek om een reportage te maken voor Pano. Dat moet nogal een karwei geweest zijn, die pendeltocht. Ik vraag mij echt af waar u gedurende die twee maanden hebt uitgehangen behalve in stationstunnels, cafés en partijlokalen van politieke partijen om dan de migrantenpopulatie in de Denderstreek te reduceren tot een groep dansende Congolezen. U bent inderdaad op café geweest en op bezoek bij mensen die het financieel moeilijk hebben. U heeft gesproken met inwoners die zeggen dat al hun miserie de schuld is van de vreemdelingen en graag Terloops meegeven dat ze racist zijn. Zomaar. Gratuit.

Tijdens uw pendelbeweging was u duidelijk niet op zoek naar nuance. U had geen zin in het stellen van een kritische vraag of het opdiepen van correcte achtergrondinformatie. Een korte surftocht op het internet had u nochtans kunnen leren dat ‘de basisschool IKSO’, zoals u het omschrijft, niet bestaat in de streek waar u twee maanden hebt verbleven. Maar u wou een stem geven aan het ongenoegen, aan wat ten grondslag ligt aan de resultaten van de afgelopen gemeenteraadsverkiezingen. Dan is het noodzakelijk om een resem gemeenplaatsen in een kom te gooien en er een leuk, aangebrand stoofpotje van te maken. U was niet geïnteresseerd in een intellectueel eerlijke analyse. Nee, u doet niet meer mee aan dat soort saaie, objectieve berichtgeving of ‘politieke correctheid’. Nee, u schotelt uw kijkers liever stemmingmakerij voor die snel een weg vindt naar Facebook en Twitter.

Als u dan toch op zoek bent naar de oorzaken van het ongenoegen in Vlaanderen, pendel dan niet verder en las een moment van introspectie in. Bespaar op uw transport, bekijk nog eens uw reportage en ga op zoek naar het evenwicht, het kader, de duiding, de kritische vraag. Vraag u af wat uw bijdrage is tot het maatschappelijk debat en wat de invloed daarvan kan zijn op toekomstige verkiezingsshows. Als polarisatie al pijnlijke breuklijnen trekt dwars door onze samenleving, dan hebt u daar lustig olie op het vuur gegoten.

Geachte journalist, uw stoofpotje heeft maar één kleur en één smaak, want u wil het uw kijkers niet al te lastig maken. U wil ook niet het risico lopen dat ze u verwijten van linkse rakker. Nee, u graaft gretig in de onderbuik van het oerdegelijke, Vlaamse café. U dartelt graag in het gezelschap van verkozen mandatarissen die het niet zo nauw nemen met de waarheid. U heeft geen oog voor een eerlijke schets van de migrantenpopulatie in de Denderstreek, want die bestaat in uw hoofd blijkbaar alleen uit een bende Franssprekende Congolezen. De groep malcontenten worden door u en uw ploeg geridiculiseerd en gemarginaliseerd, waardoor u voorbij gaat aan een meerderheid onder hen die niet in een karikatuur te vangen zijn. U stelt geen deontologische vragen bij het uitdelen van voedselpakketten of cadeaus aan potentiële kiezers door politici. Zonder gêne alludeert u op de chocomoussegrap van de leider van Forza Ninove en u geeft hem gaarne carte blanche om zijn fijne boodschap in prime time te brengen. Ach ja, u heeft er hier en daar, wat cijfers tussen gegoocheld. Een resem snel afgehaspelde, niet al te accurate statistieken die verder weinig of niks zeggen.

U heeft twee maanden gependeld in de Denderstreek, tenminste in een heel klein stukje ervan. Misschien kan u in de toekomst ook eens pendelen waar het goed gaat langs de mooie Dender, bv. in de ontelbare verenigingen en sportclubs, op de vele evenementen en culturele festiviteiten. U kan misschien eens echt langsgaan op de scholen waar elke dag in harmonie wordt samengeleefd en jongeren van allerlei rang of stand opgroeien tot kritische wereldburgers. Dan zal u zien dat hen elke dag geleerd wordt niet te vervallen in clichébeelden die op niets meer gebaseerd zijn dan op ‘van horen zeggen’. Misschien kan u van hen nog iets leren, want zij maken een reportage, zoals u die gemaakt heeft, op een doordeweekse voormiddag voor de schoolwebsite. De scholen proberen hen dan te leren dat ze hun bronnen moeten checken, dat ze thema’s vanuit verschillende oogpunten moeten belichten. U bent bij de voorbereiding van uw reportage nochtans op de speelplaats van het Instituut voor Katholiek Secundair Onderwijs geweest, maar u vertrok al na 5 minuten. U had geen tijd voor een babbel omdat de leerlingenpopulatie op de speelplaats volgens u niet ‘gekleurd’ genoeg was. Wellicht was uw pendeltocht al te vermoeiend geweest en bent u iets te lang blijven hangen in dat warme Vlaamse nest op café.

Vijf jaar heeft men erover gedaan om het Afrikamuseum te renoveren. Meer dan 100 jaar heeft men erover gedaan om het besef te laten groeien dat er excuses nodig zijn voor grote schendingen van de mensenrechten door de Belgische staat tijdens ons koloniaal verleden. In 1897 was er een negerdorp in het museum ter vermaak van de bezoeker, die zich vergaapte aan de olijke bewoners van Leopolds Congo. De racistische presentatie werd verwijderd. Ik vraag mij af of u zich bij het herbekijken van uw reportage ook zal bezinnen over het Panorama dat u ophangt van de Denderstreek of tenminste toch een heel klein stukje ervan.

Reactie Pano:

Dat er commentaar zou komen op de Pano-uitzending over de Denderstreek was te verwachten. We hebben na de brief ook onmiddellijk gebeld met de directeur in kwestie. Er was een verschil van mening, dat moet kunnen, in een constructieve sfeer. We zijn voor onze research wel degelijk in de IKSO basischool geweest, maar het schooltje ernaast was het KCD of Katholieke centrumschool Denderleeuw, dat hadden we correcter moeten specifiëren, dat is zo.

Immigratie, racisme en ontevredenheid zijn hypergevoelige thema’s. Helemaal in de lijn daarvan lokte de Pano veel meningen uit, vanuit verschillende hoeken. Net die polarisering was de reden dat we naar de Denderstreek trokken. Hier zit je met twee gemeenten, Ninove en Denderleeuw, waar het Vlaams Belang de hoogste scores in Vlaanderen laat optekenen. Hoe komt dat? We vertrokken naar de regio met een simpele missie: laat ons, middenin de strijd tussen de verschillende kampen, vooral luisteren naar de verhalen. En hun realiteit tonen.

Dàt was het opzet, nièt om een portret van een hele streek as such te schetsen. Want natuurlijk is de werkelijkheid gelaagder en is er in beide plekken een meerderheid die niét voor Forza Ninove of Vlaams Belang kiest, natuurlijk springen héél veel mensen wel soepel om met een wereld in volle verandering. En uiteraard geven heel wat verenigingen en mensen in de Denderstreek elke dag het beste van zichzelf om het samenleven vlotter te laten verlopen. 
Nee dus, het is niet allemaal kommer en kwel in de Denderstreek. Dat weten we.

Maar voor deze reportage hebben we de duidelijke keuze en afbakening gemaakt (en de tijd genomen) om vooral met mensen te praten die ontevreden zijn, zo onbevangen mogelijk. Met heel wat van hen overigens, veel meer dan er in de reportage te zien waren. De beelden - zo hopen we, zo geloven we - maken duidelijk dat er achter de soms rauwe meningen ook andere verhalen schuil gaan. Kansarmoede bijvoorbeeld. Of eenzaamheid, het gebrek aan sociale cohesie, of persoonlijke drama’s. Het gevoel dat ze in de steek gelaten worden door de overheid. Gecombineerd met de snelle inwijking zorgt dat bij veel mensen van verschillende rangen en standen voor groot onbehagen, regelrechte angst en racisme. Dàt hebben we willen tonen.
Niet meer, maar zeker ook niet minder.

De manier waarop een aantal politici met die realiteit omspringt, met een assertief gebruik van social media, ook dat hebben we getoond. Daar kan iedereen zelf een oordeel over vormen. Wij hebben van onze kant geprobeerd dat debat te omkaderen met een aantal cijfers. Die tonen hoe hard de demografie in de Denderstreek verandert, maar maken ook duidelijk dat de vaak aangehaalde criminaliteit hier niet hoger ligt dan elders.

Hoeveel verhalen er ook achter het rauwe taalgebruik in de reportage schuil gaan, het kan nooit de bedoeling zijn om racisme te minimaliseren. Uiteraard hebben we ook mensen van Afrikaanse origine opgezocht. Veel meer, alweer, dan er in de uitzending te zien waren. Voor geen van deze mensen is racisme relatief en uit de reportage - zo hopen we - blijkt hoe hard een aantal zaken bij hen binnenkomt.

Na de Pano-reportage hebben de burgemeesters van Ninove en Denderleeuw onze conclusies bevestigd in Het Laatste Nieuws. In het VRT NWS-radioprogramma De Ochtend zei Jo Fonck, burgemeester van Denderleeuw de dag na de uitzending: “We hebben problemen in onze scholen, we hebben problemen met het managen van de toestroom, we krijgen daar verschillende culturen samen. En als lokaal bestuur hebben we zeer veel moeite om die te verzoenen, om dat te overbruggen”. Ook Tania De Jonge, de burgemeester van Ninove vond het een herkenbaar beeld, al kwamen er veel mensen niet aan bod, en dat is volgens haar jammer. “We mogen de problemen echter niet ontkennen. Heel tekenend in de reportage is het feit dat we onze buren niet kennen, er is nog veel werk aan de winkel”. Pano wil belangrijke maatschappelijke thema’s blijven aansnijden en uitwerken. De bedoeling van de reportage is om op een aantal achterliggende factoren te wijzen, in de hoop dat dààr meer aan gedaan wordt dan tot nog toe het geval was.

Fabian Lefevere, Pano-reporter
Sara Van Boxstael, eindredacteur Pano
Pascal Seynhaeve, eindredacteur Pano

Nico Van den Borre, directeur van IKSO in Denderleeuw.
Claudia Van den Houte Nico Van den Borre, directeur van IKSO in Denderleeuw.
De voorbije maanden trok Pano door de Denderstreek, met pleisterplekken Aalst, Denderleeuw en Ninove.
VRT De voorbije maanden trok Pano door de Denderstreek, met pleisterplekken Aalst, Denderleeuw en Ninove.
De voorbije maanden trok Pano door de Denderstreek, met pleisterplekken Aalst, Denderleeuw en Ninove.
VRT De voorbije maanden trok Pano door de Denderstreek, met pleisterplekken Aalst, Denderleeuw en Ninove.
Guy D’haeseleer in de reportage van Pano over de Denderstreek.
VRT Guy D’haeseleer in de reportage van Pano over de Denderstreek.



Reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.