Etnisch profileren? Onderzoek vindt geen aanwijzingen van structureel probleem in zone Noord

Beeld ter illustratie
Baert Marc Beeld ter illustratie
Onderzoekers van het NICC deden twee jaar lang onderzoek naar ‘selectiviteit’ bij interventies van de politiezone Brussel-Noord. Het rapport stelt dat er geen sprake is van structureel etnisch profileren binnen het interventiekorps. Toch kan soms die indruk ontstaan door de manier waarop politiewerk tot stand komt.

Politieagenten op het terrein beoordelen meestal niet zelf waar ze naartoe gaan. Agenten reageren vaak op basis van een klacht van burgers. En tussen die burgers zitten soms ‘problematische oproepers’: mensen die bellen en in hun klacht duidelijk discrimineren. “Zelfs wanneer agenten het overwegen niet toegeven aan de problematische oproepers, is dit soms moeilijk”, aldus het rapport. 

Een voorbeeld uit het onderzoek: een patrouille krijgt opdracht om tussen te komen aan de bussen aan het Noordstation. Er was een conflict tussen een vrouw die wou opstappen op een bus en geweigerd werd door de chauffeur. Omdat het er hevig aan toe ging, belde de toezichter van de bussen de politie. Er wordt geduwd en getrokken.

Altijd lastig

De buschauffeur weigert de Nederlandse vrouw toegang tot zijn bus omdat ze een verkeerd identiteitsbewijs bij zich heeft. Het is geen internationaal reisdocument, maar een residentiekaart. De chauffeur verwijst in zijn verklaringen meermaals naar de zwarte huidskleur van de vrouw: dat is de reden waarom hij haar residentiekaart niet vertrouwt. Ook haalt hij aan tegen de agenten dat zij goed weten dat “zwarten” steeds lastig doen.

De politie reageerde op een oproep, maar zat hier duidelijk verveeld met de verklaringen van de buschauffeur. De agenten benadrukten zelfs dat de vrouw klacht kon indienen voor racisme.

Soms leiden herhaaldelijke klachten van burgers tot gericht beleid. Een voorbeeld uit het rapport: de politie krijgt herhaaldelijk klachten over één bepaald plein. Daaruit wordt afgeleid dat er een politie-operatie nodig is om te controleren wie op dat plein rondhangen.  Die beleidskeuzes van een politiezone hebben een aanzienlijke impact op de selectiviteit van politieagenten om ergens op te treden. 

Volgens het Interfederaal Gelijkekansencentrum Unia, dat het onderzoek financierde, kan een politiezone zoals de zone Brussel-Noord er best voor kiezen om aansluiting bij de bevolking te zoeken en een divers personeelsbestand op te bouwen. Transparantie van de politie is volgens Unia ook belangrijk zodat het vertrouwen in de politie kan groeien.

Voorts vraagt Unia om de politiewet aan te passen zodat burgers bij controles het recht hebben om te vragen waarom ze worden gecontroleerd.