Celstraffen tot 4,5 jaar voor metaaldieven die beeldengroepen van ’t Zand stalen, kunstenares krijgt amper 20.000 euro schadevergoeding in plaats van het gevraagde miljoen

De beelden van 't Zand zullen nooit meer te zien zijn.
Benny Proot De beelden van 't Zand zullen nooit meer te zien zijn.
Een bende van achtentwintig Roemeense metaaldieven heeft celstraffen tot 4,5 jaar gekregen voor een reeks feiten in heel België. Vijf van de verdachten werden veroordeeld voor de spraakmakende diefstal van de beeldengroepen van ’t Zand in Brugge. Kunstenares Livia Canestraro vorderde 1 miljoen euro schadevergoeding, maar kreeg uiteindelijk amper 20.000 euro.

De diefstal van de beeldengroepen van ’t Zand werd vastgesteld op 1 juni 2018. De verschillende stukken lagen door de heraanleg van het plein op een braakliggend terrein in de Zeelaan. De diefstal bleef lange tijd een mysterie, maar werd onverwacht opgehelderd door een ander onderzoek. Brugse speurders waren al een tijdje een Roemeense bende metaaldieven op het spoor naar aanleiding van verschillende diefstallen op en rond het industrieterrein De Blauwe Toren. “De feiten vonden plaats in mei en juni 2018", vertelt procureur Nathalie Barzeele .“Bij één diefstal begin mei werden zes verdachten betrapt door een bewakingsagent. We vermoeden dat ze tijdens hun vlucht langs de spoorweg de beelden hebben zien liggen.”

Twee bendes

De Roemeense dieven gebruikten een gestolen vrachtwagen om het koper naar Nederland te voeren, waar het voor een appel en een ei verkocht werd. De truck werd achteraf teruggevonden langs de Steenkaai. Aan boord werden verschillende DNA-sporen van verdachten aangetroffen. Verder onderzoek bracht aan het licht dat de dievenbende opereerde met twee takken. De Antwerpse tak werd vanuit Borgerhout geleid door Paul-Ionel Z. (27). Vanuit Vilvoorde was een Brusselse tak actief onder leiding van Adrian B. (40). De twee bendes maakten grote hoeveelheden koper buit in rangeerstations in onder andere Schaarbeek, Haren en Hoboken. Op elke plaats waren ze soms meerdere dagen actief. “Op het terrein in Hoboken troffen we zelfgemaakte constructies aan die dienden als schuil- en slaapplaats.”

20.000 euro

Pas in november 2019 leidde het onderzoek naar de Roemeense bende ook tot een doorbraak in het dossier rond de diefstal van de beeldengroepen van ’t Zand. Speurders hoorden enkele verdachten in afgeluisterde telefoongesprekken spreken over het kunstwerk. Het parket meent dat de beelden van ’t Zand in de nacht van 30 op 31 mei 2018 door vijf bendeleden gestolen werden vanop het terrein in de Zeelaan. Ze werden ter plaatse in stukken gesneden en dezelfde nacht nog naar een firma in Maastricht gevoerd, waar de beelden gesmolten werden en dus definitief verloren zijn. De vijf daders van die diefstal kregen maandagmorgen celstraffen tussen 18 en 40 maanden, deels met uitstel. De twee kopstukken Adrian B. en Paul-Ionel Z. werden veroordeeld tot respectievelijk 54 maanden effectief en 4 jaar cel, de helft met uitstel. 

Overschat

Kunstenares Livia Canestraro vorderde op de zitting voorlopig een miljoen euro schadevergoeding. De rechter verminderde dat bedrag sterk en kende haar twintigduizend euro toe. “Het gegeven dat de historische binnenstad van Brugge als cultureel erfgoed wordt erkend, geeft geenszins aan de beeldengroep datzelfde statuut”, motiveerde hij. “De burgerlijke partij toont de uitzonderlijke artistieke waarde bovendien geenszins aan. Dit laat vermoeden dat ze de artistieke waarde van de beeldengroep mogelijk overschatten.” De vordering van de twee kinderen van Canestraro werd afgewezen, aangezien het volgens de rechtbank niet bewezen is dat ze erfgenamen van de auteursrechten zijn. De stad Brugge kreeg voorlopig 1 euro schadevergoeding toegekend. In januari krijgen zij de kans om verder te pleiten over het burgerlijke luik van de zaak.