Poolse bevrijders vonden 75 jaar geleden Bevers lief: “Terugkeer naar eigen land was onmogelijk door communistisch bewind”

Tony Synowiec met de trouwfoto van zijn ouders die te zien is op de expo ‘Poolse liefdes, Beverse huwelijken’ in CC Ter Vesten.
Kristof Pieters Tony Synowiec met de trouwfoto van zijn ouders die te zien is op de expo ‘Poolse liefdes, Beverse huwelijken’ in CC Ter Vesten.
Het is precies 75 jaar geleden dat de Poolse pantserbrigade Beveren binnenreed en bevrijdde van het Naziregime. Dat wordt komend weekend uitgebreid herdacht. In CC Ter Vesten loopt een opmerkelijke expo over veertien Poolse veteranen die na de oorlog zijn gebleven en met een Beverse schone in het huwelijksbootje zijn gestapt. Hun nakomelingen dragen deze dappere soldaten nog steeds op handen. Tony Synowiec is één van hen: “Mijn paspoort is Belgisch, maar mijn hart is Pools.”

Over de bevrijding van Beveren door de Poolse pantserbrigade is al heel wat inkt gevloeid, maar hoe het deze veteranen nadien is vergaan, is veel minder bekend. “Mijn vader heeft heel Europa doorkruist en samen met de geallieerden gevochten in de hoop ook zijn geliefd Polen te bevrijden, maar hij is uiteindelijk van een kale reis teruggekeerd”, vertelt Tony Synowiec. Zijn vader Eugeniusz was chauffeur van een tank en is één van de oorlogshelden die in Beveren is blijven hangen. “Mijn vader was bij het begin van de Tweede Wereldoorlog gevangen genomen met andere soldaten en opgesloten in een kamp in Polen. Hij is kunnen ontsnappen en via Hongarije en Italië uiteindelijk in Frankrijk terechtgekomen, waar hij opnieuw de wapens opnam tegen de Duisters. Hij heeft zich daarna aangesloten bij Poolse pantsereenheid van generaal Stanisław Maczek. In het Waasland hebben ze onder meer Sint-Niklaas en Beveren bevrijd. Mijn vader heeft een paar keer veel geluk gehad. Bij de gevechten aan de Scheldemonding werd zijn tank geraakt. Hij kon er nog uitspringen, maar de rest van de bemanning liet het leven. Hier in Beveren is hij iets langer gebleven. De eenheid had post gevat in de Kasteeldreef. Van daaruit werden de Duitsers bestookt die zich in Kallo hadden verschanst. De Polen werden natuurlijk als helden onthaald en zo werden ook de eerste contacten gelegd met de plaatselijke meisjes. Mijn moeder heeft hij pas na afloop van de oorlog leren kennen in 1945. Hij was teruggekeerd naar Beveren om een trouwfeest bij te wonen van een legermakker en zij was ook aanwezig en de vonk sloeg over. Een jaar later zijn ze zelf in het huwelijksbootje gestapt.”

Eugeniusz als jonge Pools soldaat.
Kristof Pieters Eugeniusz als jonge Pools soldaat.

In totaal kozen veertien Poolse veteranen ervoor om zich definitief in Beveren te vestigen. “Uiteraard was de reden in de eerste plaats de liefde, maar ze konden eigenlijk niet terugkeren naar hun eigen land”, legt Tony uit. “Polen stond intussen onder communistische bewind en de leden van de pantserdivisie werden beschouwd als landverraders. Het heeft mijn vader veel pijn gedaan dat hij afscheid moest nemen van zijn vaderland.”

Mijn vader leerde mijn moeder pas na afloop van de oorlog kennen. Hij was teruggekeerd naar Beveren om een trouwfeest bij te wonen, zij was ook aanwezig en de vonk sloeg over. Een jaar later zijn ze zelf getrouwd

Tony Synowiec

Ook Tony, die in 1957 werd geboren, ondervond nog lang de gevolgen van koude oorlog tussen West en Oost. “In die tijd kreeg een kind automatisch de nationaliteit van de vader. Pas in 1960 ben ik samen met mijn vader tot Belg genaturaliseerd. Niet dat het veel problemen opleverde, maar voor mijn vader was het moeilijk om werk te vinden. Hij was een tijdje aan de slag in een garage en kwam uiteindelijk terecht bij een ‘draadtrekkerij’ in Hemiksem. Ik ondervond ook soms moeilijkheden. Een schoolreis naar Aken had heel wat voeten in de aarde omdat we de grens over moesten. De bus werd bij de terugkeer tegengehouden om te controleren of ik er wel degelijk op zat.”

Belgisch paspoort, maar hart is Pools

Vader Eugeniusz zou zijn ouders, het grootste deel van de familie en zijn geboorteland nooit meer terugzien. “Zijn oudste zus is in de jaren zeventig wel op bezoek gekomen en uiteraard is hij met de vijf andere broers en zussen wel blijven corresponderen. Ik heb trouwens nog altijd een brief liggen van zijn vader, mijn grootvader dus. Die koester ik wel. Ik spreek zelf maar een klein mondje Pools en heb nu een Belgisch paspoort, maar in mijn hart voel ik me toch Pool. In 2010, mijn vader was toen al tien jaar overleden, ben ik met mijn eigen gezin en mijn moeder naar Polen getrokken en hebben we onder meer Krakau en Auschwitz bezocht. Dat is een reis geweest die diepe indruk heeft nagelaten.”

75 jaar na de bevrijding is Tony nog altijd bijzonder trots op wat zijn vader en zijn legermakkers hebben betekend. “Toen mijn vader al die oorlogsverhalen vertelde, hing ik aan zijn lippen. Ik merk dat de Polen in deze regio nog altijd op handen worden gedragen. Er zijn straatnamen naar vernoemd, er is een standbeeld op de Vesten,… het doet wel deugd dat ze niet zomaar vergeten worden.”

Nieuw hoofdstuk van hun leven

Nog tot 15 september kan men in de foyer van CC Ter Vesten de tentoonstelling ‘Poolse liefde, Beverse huwelijken’ bezoeken. Het gaat om een initiatief van het vredesgenootschap Axis. Voorzitter Ann Cools is blij dat er eens een ander beeld kan getoond worden van de Poolse bevrijders. “Ze hebben zwaar geleden in de oorlog en dit is ontegensprekelijk een tekenend deel van hun leven geweest. Maar voor de rest waren zij, net als iedereen, gewoon op zoek naar rust, naar het geluk binnen een gezin, een gewone job. Ze wilden een toekomst in vrijheid en tevredenheid uitbouwen. De erkenning was er, de medailles werden toegekend, maar dat was het dan ook. Ze konden niet rekenen op een of andere financiële tegemoetkoming, van geen enkele internationale, laat staan Belgische, instantie. In Beveren hebben ze echter een nieuw hoofdstuk van hun leven aangesneden. Het zou mooi zijn dat deze tentoonstelling vroegere vriendschappen terug zou kunnen doen opbloeien en resulteren in een jaarlijkse reünie.”

Voor zowel Tony als zijn gezin zijn de Poolse roots nog altijd heel belangrijk.
Kristof Pieters Voor zowel Tony als zijn gezin zijn de Poolse roots nog altijd heel belangrijk.
Kristof Pieters
Een beeld van Eugeniusz op zijn tank in de Poolse pantserdivisie.
Kristof Pieters Een beeld van Eugeniusz op zijn tank in de Poolse pantserdivisie.
Kristof Pieters
Ann Cools van het Vredesgenootschap Axis dat het initiatief nam voor de opmerkelijke expo.
Kristof Pieters Ann Cools van het Vredesgenootschap Axis dat het initiatief nam voor de opmerkelijke expo.
Een collectie trouwfoto’s van de Poolse veteranen die in Beveren zijn blijven hangen.
Kristof Pieters Een collectie trouwfoto’s van de Poolse veteranen die in Beveren zijn blijven hangen.



Reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.