Hagelandse natuurgebieden in gevaar

NATUURPUNT OOST-BRABANT IN VERWEER TEGEN NIEUWE NATUURDECREET

Enkele jongeren steken de handen uit de mouwen in natuurgebied Aardgat in Tienen.
Bollen Enkele jongeren steken de handen uit de mouwen in natuurgebied Aardgat in Tienen.
Als het nieuwe natuurdecreet onveranderd van kracht gaat, betekent dat het einde van Natuurgebied Aardgat in Tienen. En van De Raam in Begijnendijk, Lazarijberg in Diest, Het Bolwerk in Zoutleeuw en veel andere waardevolle, kleinere gebieden in het Hageland. Natuurpunt gaat in het verweer tegen de voorstellen van het Agentschap Natuur en Bos.

Natuurpunt hoopt het tij nog te keren en organiseert een grootschalige petitie. Er tekenden tot nu toe meer dan 23.300 mensen de online petitie. Het is immers nog niet te laat. De Vlaamse regering keurde het nieuwe natuurdecreet wel al goed, maar het decreet wordt nog concreet uitgewerkt door het Agentschap Natuur en Bos in zogenaamde uitvoeringsbesluiten. Het is dan aan Vlaams minister Joke Schauvliege om deze uitvoeringsbesluiten te bekrachtigen. Natuurpunt rekent er op dat de minister de voorstellen omgooit.

Bollen

Lazarijberg

Een van de besluiten die op tafel liggen, heeft het over welke natuurgebieden in aanmerking komen voor erkenning als reservaat en dus financieel gesteund worden. Gebieden die kleiner zijn dan tien hectaren of die eigendom zijn van gemeenten komen niet langer in aanmerking. Dat zijn er in het Hageland een heel pak. Zo werd Natuurpunt pas vorig jaar eigenaar van vijf hectaren op de Lazarijberg in Diest, een dominante heuvel net ten noorden van het station. "Een uitzichtspunt aan de poorten van de stad, een merkteken, een kenmerkende Hagelandse heuvel", beschrijft Hugo Abts, voorzitter van Natuurpunt Oost-Brabant. "We kunnen het niet uitbouwen tot tientallen hectaren maar het is wel belangrijk want het brengt de natuur dicht bij de mensen. Dat geldt ook voor de Molenberg in Betekom, waar we natuur en erfgoed verweven. Natuurgebied De Raam is amper twee hectaren groot maar het zorgt wel voor natuur midden in het dorp van begijnendijk."


En zo telt het Hageland veel kleine lapjes natuur vol biodiversiteit en dicht bij de mensen. "De Zilverberg en Het Spikdoornveld in Meensel-Kiezegem, de Voortberg in Zichem, de Meertsheuvel en Het Bolwerk in Zoutleeuw, Het Ruekenbos in Kortenaken en zo zijn er nog veel", zegt Hugo Abts. "Vlaanderen telt 95 erkende natuurreservaten die kleiner zijn dan tien hectaren. In werkelijkheid zijn het er veel meer, want van een groot aantal gebieden loopt de procedure nog om erkend te worden."

Aardgat

Het kleine natuurgebied Aardgat in Tienen is een uniek stukje natuur, geprangd tussen de spoorlijn, de ring en een inudstriegebied. Maar je vindt er rietvelden, hooilanden en droge weilanden. Bijzondere bloemen en planten als de dotterbloem, bosorchis, brede orchis en pinksterbloem geven dit stukje Tienen leven en kleur. Natuur in de stad. Maar hoe lang nog? "Tot 1980 gebruikte de stad het gebied als stort", zegt Hugo. "Tot wij de stad op het unieke karakter van de site hebben gewezen. Natuurpunt kreeg het in beheer. Maar met de nieuwe voorstellen dreigt het alle steun te verliezen: het gebied is kleiner dan tien hectaren en het is bovendien eigendom van de stad."

Perceel per perceel

In de toekomst wordt het heel moeilijk voor Natuurpunt Oost-Brabant om nieuwe natuurgebieden uit te bouwen. Dat is een langzaam proces dat organisch groeit en draait op de inzet van vrijwilligers. "Een natuurgebied van meer dan tien hectaren is er niet plots. Dat groeit geleidelijk aan. De eerste jaren is dat een mozaïek van percelen, en perceeltje per perceeltje groeit dat aan dankzij de opmerkzaamheid van vrijwilligers. Dat is de kracht van Natuurpunt. Zo hebben we in Oost-Brabant de afgelopen twintig jaar liefst 3500 hectaren natuurgebied opgebouwd."


"Kijk naar het gebied van de Paddenpoel, de Velpevallei en de Rozendaalbeekvallei in Bunsbeek en Vissenaken. Dat is vandaag een natuurgebied van wel honderd hectaren groot, maar twintig jaar geleden is dat begonnen met een stukje land van 1,9 hectaren. Net als de Snoekengracht in Boutersem. Dertig jaar geleden was dat een verloren stukje groen in het dorp, nu is dat een reservaat van dertig hectaren met de grootste orchideeënpopulatie van heel de streek. En de hele Demervallei van Diest tot voorbij Aarschot. Ook dat gebied groeide langzaam over de jaren heen. Hetzelfde met de Getevallei van Tienen tot Aronst Hoek in Geetbets."

Subsidies verminderd

Vandaag zijn de meeste natuurgebieden in het Hageland vrij toegankelijk. Je vindt er wandelwegen, vogelkijkhutten, zitbanken en knuppelpaden. Maar in devoorgestelde uitvoeringsbesluiten van het nieuwe natuurdecreet worden de subsidies daarvoor met veertig procent verminderd. Het ziet er dus allesbehalve rooskleurig uit voor de natuur in het Hageland. "Maar we zijn zo ver nog niet", zegt voorzitter Hugo. "We geloven dat de minister ook wel zal inzien dat dit te ver gaat. De vrijwilligers van Natuurpunt zijn de katalysator van onze wekring. Deze voorstellen maakt het hen onmogelijk. Ik heb hoop dat het zo ver niet komt."