Twintig extra krachten in geriatrie, opleidingen voor een ‘warmere cultuur’: ZNA rolt groot actieplan uit na klachtenregen in HLN

ZNA Stuivenberg in Borgerhout.
Laenen ZNA Stuivenberg in Borgerhout.
Na een onderzoek van deze krant en meer dan honderd klachten over de geriatrische afdelingen van Ziekenhuis Netwerk Antwerpen (ZNA), lanceert het grootste fusieziekenhuis van ons land in 2020 een actieplan. “Er komen 20 voltijdse krachten bij in de geriatrie en patiënten én hun familie zullen meer betrokken worden bij de zorg”, zegt Renée Willems van ZNA. “Alle medewerkers van de geriatrie zullen extra opleidingen krijgen die moeten leiden tot een ‘warmere cultuur’. De klachten die bij Het Laatste Nieuws binnenkwamen, gingen als een schokgolf door onze organisatie en hebben we zeer ernstig genomen.”

In april onderzocht Het Laatste Nieuws meer dan honderd schrijnende klachten over de geriatrie van ZNA. “Wie in de geriatrie werkt, weet dat dit zware diensten zijn, waar je met hart en ziel zorg moet geven, anders hou je dat niet vol”, zegt Renée Willems van ZNA. “Verpleegkundigen en artsen waren diep geschokt door wat ze lazen. De boodschap kwam aan en onze hele organisatie stond meteen klaar om waar nodig de zorg en alles wat daarbij komt kijken te verbeteren.”

Er volgde een onderzoek, zowel intern als door de zorginspectie van de Vlaamse overheid. “De conclusies van die onderzoeken werden besproken op de afdelingen en er ligt een plan klaar voor 2020. Met heel wat van de maatregelen zijn we al gestart.”

De helderste maatregel is die van 20 extra, voltijdse krachten op de geriatrie. “We horen het vaak: er zijn te weinig handen aan het bed”, zegt Willems. “Zeker bij zwaar zorgbehoevende patiënten die vaak in een laatste levensfase zijn en/of dementerend. ZNA besliste dan ook 20 extra voltijds equivalenten in haar geriatriediensten in te zetten vanaf 2020. Dit zijn, voor alle duidelijk, extra mensen boven op de door de overheid gefinancierde personeelsleden.”

Mensonwaardig

Els Henderieckx was één van de ruim honderd mensen die haar verhaal deed aan deze krant. Haar beide schoonouders overleden in ZNA Stuivenberg. Haar schoonvader amper vijf dagen na haar schoonmoeder. “Een prachtig, liefdevol koppel, maar hun laatste weken waren mensonwaardig”, vertelde Els in april. “Moeke moest pijnlijke onderzoeken ondergaan aan de darmen en bloedde leeg, kon niet meer eten of drinken, en verzwakte. Soms loopt het leven zo, maar van de artsen en de verpleegkundigen kreeg ze weinig hulp en begrip. Soms moest ze bijna een uur lang op een mobiel toilet zitten. De harde bodem deed haar ontzettend veel pijn. Ze woog nog maar 46 kilo. Vroeg ze om eraf geholpen te worden, dan was het antwoord bitsig: ‘Er zijn nog andere patiënten’. Ze zat daar in het oog van iedereen, in het midden van de kamer, de deur geopend. Ze probeerde zelf van het toilet te komen en viel. In plaats van hulp kreeg ze een uitbrander. Moeke zakte weg in verdriet en wanhoop omdat er niet geluisterd, laat staan geholpen, werd.”

“Tijdens de laatste dagen lag haar man, vake, mijn schoonvader, naast haar. Hij leed aan de ziekte van Parkinson. Hij kreeg na de dood van zijn vrouw ook enkel de basisdosis morfine, tot vijf dagen later de dosis plots wél verhoogd kon worden en hij overleed. Er waren goede mensen onder de verpleegkundigen. Aan die dokters, verpleeg- en zorgkundigen die onze ouders het leven nog moeilijker maakten dan het al was, heb ik één boodschap: te weinig middelen, tijd en personeel of niet, je hebt áltijd de keuze om menselijk met patiënten om te gaan.”

Intern onderzoek

“Naar aanleiding van het artikel werd een intern onderzoek gestart”, vertelt Els als we haar in december opnieuw spreken. “Onder begeleiding van een externe adviseur – een vroegere arts van de koepel die nu met pensioen is, maar zich nog inzet voor het Rode Kruis. Ik zal zijn letterlijke woorden nooit vergeten: ‘Geriaters kijken hier naar de ziekte en niet naar de zieke’.  Hij had het dossier van mijn schoonouders duidelijk goed doorgenomen en wist ons te zeggen dat er klinisch niet mis was geweest met de behandeling, maar in de feiten is die klinische behandeling wars geweest van enige menselijkheid, zonder op eender welke manier ook rekening te houden met het lijden van de patiënt en de onzekerheid en onwetendheid van de familie.”

“Mijn man heeft sindsdien heel gedetailleerd ons verhaal kunnen doen aan heel wat mensen: Wim Van de Waeter (Algemeen Directeur Patiëntenzorg, red.) leidde het gesprek.  Er waren ook mensen bij van de ombudsdienst.  Het moet gezegd dat er veel begrip was bij ZNA, veel dankbaarheid ook voor onze duidelijke taal.”

Confronterend

Het is duidelijk dat ZNA werk wil maken van de communicatie met patiënten én familie. Willems: “Een ziekenhuisopname van een bejaard familielid – vaak in de laatste levensfase – in geriatrie is een beproeving. Mensen komen in een voor hen vreemde omgeving terecht en gaan vaak snel achteruit. Ook voor de familie is het confronterend om in een wereld terecht te komen die zij, in de meeste gevallen, niet kennen.”

“We zullen vanaf nu een intakegesprek met de familie voeren. Het ziekenhuis geeft daarin uitleg bij de werking, taakverdeling en structuur van de dag”, zegt Willems. “De familie krijgt de kans om alle informatie door te geven over de patiënt, sociale en psychologische factoren waarop de zorg kan inspelen, maar ook andere gewoontes en voorkeuren. Voor dit intakegesprek wordt een afspraak gemaakt met de familie kort na de opname.”

Briefing aan het bed

“Elke dag, rond 14 uur, zal een verpleegkundige briefing aan het bed van de patiënt worden gegeven. De familie zal welkom zijn en zo elke dag kunnen vernemen hoe de patiënt het stelt, welke onderzoeken nog gepland staan, enzovoort. Het zijn testen, pilootprojecten, die we later opnieuw zullen evalueren.”

Verder wil ZNA meer aandacht besteden aan de manier waarop er met patiënten wordt omgegaan en hoe ze worden aangesproken. “We hebben een opleiding gestart voor alle medewerkers van de geriatrie en revalidatie. Een meer verbindende communicatie komt aan bod, de manier waarop onze mensen patiënten aanspreken en hoe ze zich zo professioneel mogelijk kunnen gedragen op de werkvloer. Ze zullen ook leren hoe ze beter kunnen omgaan met ‘moeilijke patiënten’, hoe ze betere communiceren over moeilijke thema’s als het levenseinde of dementie.”

‘Warmere cultuur’

Dit alles moet leiden tot een ‘warmere cultuur’. “Leidinggevenden worden ondertussen aangespoord medewerkers bij waarderingsgesprekken te evalueren en waar nodig bij te sturen wanneer nodig als het gaat over de houding tegenover patiënten en familie. Alle klachten worden in het team besproken, zodat er lessen uit kunnen worden getrokken”, zegt Willems. “Het zal ook makkelijker worden om een klacht in te dienen en de klachten zullen beter opgevolgd worden. Ook aan de interactie tussen de ombudsdienst en de afdelingen wordt gewerkt. Patiënten en familie zullen alle contactpunten aangereikt krijgen en worden met posters op de afdelingen beter geïnformeerd over de werking van bijvoorbeeld de geriatrie.”

Tot slot zal ZNA verder investeren in de preventie van doorligwonden. Nu al wordt er gebruik gemaakt van zogenaamde alternerende drukmatrassen. Over vijf jaar gespreid zullen er voor 1 miljoen euro extra matrassen worden aangekocht.

Els Henderieckx was één van de mensen die getuigden over de soms schrijnende toestanden op de geriatrie van ZNA.
Jan Aelberts Els Henderieckx was één van de mensen die getuigden over de soms schrijnende toestanden op de geriatrie van ZNA.



17 reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.


  • Katrien De Geyter

    Heeft er al iemand het idee gehad om uit te rekenen hoeveel fulltime equivalenten er dan zijn per G-afdeling? Misleidend pers-boodschap? 20 FEQ ... dat is misschien 0,5 FEQ per afdeling ....

  • Jean Van den Bosch

    Inderdaad Louis Staal. De kwaliteit van het verplegend personeel kan je zeer zeker in vraag stellen. En dat heeft NIETS met verloning te maken. Eerder met onbekwaamheid. Tegenwoordig loopt iedereen in hetzelfde uniformpje rond, hoofdverpleegster, verpleegkundige EN administratief personeel....En er is WEL voldoende personeel!!!!

  • Gisele Vandendorpe

    In sommige rusthuizen mocht ik bij afruimen tafels geen 2 min praten met bewoner ..tafel afkuisen was niet toegelaten ...was dan ook na 3maand weg daar...en ja ziekenhuis was indd..niet veel beter..

  • Guy Van Becelaere

    Kijk daar werken is een roeping zoals in het onderwijs, maar ze worden on respectvol behandeld door de gemeenschap die steeds klaar staan met verwijten en niet weten waar ze over spreken. Veel familie leden weigeren zelf iets te doen voor die zieke mensen en stoppen ze in een instelling want het zijn toch maar lastposten anderen moeten het maar doen en meestal mag het niet te veel kosten want dat verkleind de erfenis

  • Sandra Peeters

    Eerlijk, ik denk dat de meeste mensen beter af zijn met een hotelkamer gans jaar rond te huren en een verpleegdienst aan huis dan naar een RVT te gaan. Willen we gewoon met zijn allen 65+ is gewoon terug als elke andere volwassene als volwassen gaan behandelen ipv als een kind. Als je iemand kinds aanspreekt ben je niet zorgzaam of attent maar kleinerend. En oud of niet, in je vrije tijd of privé hoor je nog steeds te doen wat je wil en geen opgelegde activiteiten of urenschema te krijgen.