Tone Pauwels, medeoprichter van De Muze, overleden: “Hij behoorde tot een generatie vrijbuiters”

Tone Pauwels begin 2019 voor De Muze, het café dat hij in 1964 samen met Walter Masselis oprichtte.
Benoit De Freine Tone Pauwels begin 2019 voor De Muze, het café dat hij in 1964 samen met Walter Masselis oprichtte.
Vijf jaar na Walter Masselis is met Tone Pauwels die andere medestichter van het legendarische café De Muze overleden. Hij werd net geen 80 jaar oud. Pauwels was in de eerste plaats kunstenaar. “Hij zorgde er mee voor dat De Muze een soort cultureel centrum werd, maar dan ongesubsidieerd”, herinnert Adriaan Raemdonck van galerie De Zwarte Panter zich.  

Tone Pauwels groeide op in Oostrozebeke, ten noorden van Kortrijk. Hij week uit naar Antwerpen om er aan de Academie te studeren. Samen met medestudent Walter Masselis opende hij, niet zonder improvisatie, in 1964 De Muze. De jonge generatie kunstenaars en muzikanten in de Scheldestad had er meteen een stamcafé én culturele ontmoetingsplek bij. Ferre Grignard werd er ontdekt en begon met hits als ‘Ring Ring I’ve Got To Sing’ en ‘Drunken Sailor’ aan een kortstondige internationale carrière. Andere opvallende namen van toen waren onder meer Wannes Van de Velde, Panamarenko en Fred Bervoets.

Happenings

In 1967 lieten Masselis en Pauwels De Muze over aan Jan Van den Braak. Die overleed begin vorig jaar. Tone Pauwels blikte toen in onze krant terug op de beginjaren. “De Muze was een vrijplaats voor outlaws, hippies en alles wat alternatief was. Heel artistiek Antwerpen kwam, vaak blootsvoets, aan happenings meedoen. We haalden Jan Van den Braak in huis omdat hij meer verstand had van café houden dan wij. De Muze is van dan af onophoudelijk uitgebreid en verbouwd.”

Antwerpen was in die tijd een broeinest van creativiteit. Tone Pauwels behoorde tot een generatie vrijbuiters

Adriaan Raemdonck, De Zwarte Panter

Adriaan Raemdonck opende in 1968 galerie De Zwarte Panter, op de hoek van de Oude Beurs en de Wisselstraat. Twee jaar later verhuisde hij naar de Hoogstraat. “Antwerpen was in die tijd een broeinest van creativiteit. Tone Pauwels behoorde tot een generatie vrijbuiters. Veel meer dan cafébaas wou hij kunstenaar zijn, als schilder en maker van objecten. Hij heeft vaak bij mij tentoongesteld. De grote ambitie had hij niet, maar hij blijft een van de ‘schone’ figuren uit dat tijdperk, een man met veel talent. Ik hoop dat er toch een boek over zijn oeuvre en carrière kan komen.”

Kunstenaars konden ook sportief sterk uit de hoek komen. Raemdonck herinnert zich ook de Van Gogh-route in de jaren ’80. “Verschillende équipes reden dan in drie dagen met de koersfiets naar Auvers-sur-Oise, waar Van Gogh de laatste maanden van zijn leven doorbracht. Tone reed toen mee voor het befaamde café De Volle Maan.”

Zachtmoedig en gelukkig

Erik Van Malder (76) was de eerste die destijds met folksongs en blues optrad in De Muze, onder de artiestennaam Little Boy Walker. “Vorig jaar ben ik Tone Pauwels nog tegengekomen. Hij was een fijne, zachtmoedige man.”

Dat is ook wat Adriaan Raemdonck bij blijft. “Tone bleef ook als zeventiger goed op de hoogte van wat de jongeren deden. Hij keek naar de wereld als een gelukkige mens.”

Troebel Neyntje

Vorige herfst haalde Pauwels nog even de pers toen hij een avond achter de toog stond van pop-upcafé De Vaste Hand in de Grote Pieter Potstraat. Dat eendaags initiatief van kunstplatform Troebel Neyntje van Idris Sevenans (27) was opgezet uit protest tegen de vele regeltjes en normen voor de horeca, maar ook om nog een keer de ‘open plek’ te creëren die De Muze bij de oprichting was.

Sevenans is erg aangedaan door het overlijden. “Maar tegelijkertijd word ik er ook blij van als ik aan hem terugdenk. Tone was altijd zo onvoorspelbaar en grappig, je wist nooit wat hij zou zeggen. Ik heb hem nooit beschouwd als iemand van diep in de zeventig. Ik keek echt naar hem op. Dankzij mensen als hem kunnen we vandaag nog steeds op zijn generatie kunstenaars surfen.”

Schetsboek in De Muze

Een dienst of plechtigheid is er op zijn wens niet. In De Muze ligt vanaf maandagavond een schetsboek waar iedereen die dat wil iets kan in schrijven of tekenen. 

Tone Pauwels schilderde en maakte objecten. Hier ziet u hem in galerie De Zwarte Panter.
RV Tone Pauwels schilderde en maakte objecten. Hier ziet u hem in galerie De Zwarte Panter.