Gezocht: oplossing voor lege kerken

STAD BEKIJKT WELKE GEBOUWEN NIEUWE FUNCTIE KUNNEN KRIJGEN

De Sint-Jozefkerk op de Loosplaats wordt verhuurd aan de Russisch-orthodoxe gemeenschap.
Foto Klaas De Scheirder De Sint-Jozefkerk op de Loosplaats wordt verhuurd aan de Russisch-orthodoxe gemeenschap.
De stad werkt aan een kerkenplan dat moet uitwijzen wélke van de 77 kerken op Antwerps grondgebied een herbestemming kunnen krijgen. Bevoegd schepen Philip Heylen (CD&V) noemt nog geen namen. "We willen het plan eerst met alle betrokkenen - waaronder het bisdom - aftoetsen."

Het opmerkelijkste voorbeeld van een ontwijde kerk in Antwerpen is AMUZ, het muziekcentrum in de Kammenstraat. Tot 1973 werden daar in de Sint-Augustinuskerk nog erediensten gehouden. Ook de Sint-Jozefkerk aan de Loosplaats is in 2000 ontwijd, al bleef de bestemming religieus: de Russisch-orthodoxe gemeenschap huurt sindsdien de voormalige rooms-katholieke kerk. En wie kent intussen restaurant The Jane niet? Sergio Herman baat het uit in wat ooit de kapel van het Militair Hospitaal was. Galerie De Zwarte Panter huist dan weer in de kapel van het oude Sint-Julianusgasthuis in de Hoogstraat. In het buitenland zijn er kerken verbouwd tot kantoren, appartementen of winkels.


Voorlopig is het koffiedik kijken in het Antwerps kerkendossier. Stad, bisdom en Monumentenzorg moeten er de komende jaren proberen uit te geraken. De job is ook niet mis: er zijn 77 kerken, waarvan 67 rooms-katholieke, 6 protestantse, 3 orthodoxe en 1 anglicaanse.

Criteria

Zullen er nog herbestemmingen komen? Haast zeker wel. Maar ook Jan Jaspers, directeur van het expertisecentrum onroerend kerkelijk erfgoed, kan geen uitsluitsel geven. "Toch vind ik de Antwerpse aanpak goed, omdat zoveel betrokken actoren worden aangesproken. Er spelen verschillende criteria mee om een kerk te herbestemmen. Bovenaan: het belang van een kerk voor erediensten. Niet alleen op basis van het aantal bezoekers. Je moet ook genoeg priesters hebben voor je kerken (de Vlaamse priesteropleidingen kregen er dit academiejaar drie studenten bij, red.). De bisdommen werken bovendien aan een schaalvergroting van de parochies. En op termijn gaan de onderhoudskosten voor de kerkfabrieken doorwegen, al verkeren de meeste kerken nu nog in goede of behoorlijke staat."


Roel Veyt, woordvoerder van Philip Heylen, wijst op de gevoeligheden. "Alle betrokkenen op één lijn krijgen voor zo'n groot patrimonium, is een oefening die je met veel geduld moet aanpakken."

Rangschikking

"Nu wat namen droppen, zou veel nervositeit veroorzaken. Maar er is een rangschikking in de maak", zegt Veyt.


De Vlaamse regering beseft intussen dat steden en gemeenten geen geld te veel hebben om te investeren in ontwijde kerken. Minister-president Geert Bourgeois en minister van Binnenlands Bestuur Liesbeth Homans (N-VA) stellen morgen, vrijdag, het projectbureau voor de herbestemming van kerken voor. De lokale besturen kunnen daar een aanvraag indienen voor een haalbaarheidsstudie.