Dertig struikelstenen voor slachtoffers nazigruwel: “Nu hebben we plek om grootouders te herdenken”

De twee Joodse broers Léon en Simon Helfgott bekochten hun verzet tegen de nazi’s met de dood.
Laenen De twee Joodse broers Léon en Simon Helfgott bekochten hun verzet tegen de nazi’s met de dood.
De Duitse kunstenaar Gunter Demnig (71) plaatste dinsdag in diverse stadswijken dertig struikelstenen. Die ‘Stolpersteine’ in de voetpaden komen telkens voor de huizen van de slachtoffers van de nazibezetting. Eén van die plekken is het Moorkensplein in Borgerhout. Daar woonde de Joodse verzetsstrijder Simon Helfgott die omkwam op zijn 23ste.

Met onder meer plechtigheden in de Boomgaardstraat, de Lange Kievitstraat, op het Tramplein en het Moorkensplein werd dinsdag herinnerd aan de gruwelen van de Tweede Wereldoorlog. Er waren een aantal families overgekomen uit Isräel en de Verenigde Staten. Rector Herman Van Goethem blijft het vreemd vinden dat de Eerste Wereldoorlog in Antwerpen beter bekend is dan de Tweede Wereldoorlog. “Terwijl we toch de stad zijn van de V-bommen, de deportaties van Joden en heel veel politieke gevangenen. Het hoogste aantal oorlogsslachtoffers viel in Antwerpen. Dat proberen we meer ruimte te geven in de straten van onze stad.”

Verdeeld

Evident was dat nochtans niet. Het stadsbestuur gaf lange tijd geen toestemming voor de struikelstenen, omdat de Joodse gemeenschap daarover zeer verdeeld was. De gedenkstenen waren volgens sommigen te oneerbiedig. Na wetenschappelijk advies zette het stadsbestuur het licht toch op groen. Na een aantal clandestien geplaatste stenen legde de stad in oktober vorig jaar de eerste officiële ‘Stolperstein’. Hij kwam op de stoep voor het huis waar in 1942 Rosa Marinower en haar twee kinderen werden opgepakt. Ze overleefden Auschwitz niet. Rosa was de tante van Antwerps schepen Claude Marinower (Open Vld).

Joodse verzetsstrijders

Over heel Europa liggen al 70.000 struikelstenen. Het verhaal achter de twee tegels voor de Joodse broers Simon en Léon Helfgott toont volgens Borgerhouts districtsschepen Ben Van Duppen (PVDA) aan dat fascisme geen diversiteit verdraagt. “Joodse mensen, homoseksuelen, zigeuners, mensen met een handicap, politieke tegenstanders, verzetsstrijders: ze waren allemaal slachtoffers van de nazi’s. Simon Helfgott was een Antwerpse jongen van 23 jaar met Poolse roots. Hij was arbeider in de diamant en lid van de communistische partij. In 1943 stierf hij als verzetsman tijdens een actie nabij het Sportpaleis. Zijn broer Léon werd gedeporteerd naar Litouwen en daar vermoord.”

In de Boomgaardstraat in Antwerpen werden gedenkstenen ingewijd voor de vroegere woning van Wolf en Sura Szpigielmann. Ze werden in 1942 gedeporteerd en vermoord. “Het is belangrijk om een plaats te hebben waar we onze grootouders écht kunnen herinneren”, zegt kleinzoon Alain Adler.

600 in België

De Brusselse Association pour la Mémoire de la Shoah (AMS) is tevreden. “We zijn blij dat we nu ook in Antwerpen struikelstenen mogen plaatsen. In België zitten we aan 600 stuks.”

Gunter Demnig werd op het districtshuis van Borgerhout ontvangen. Schepen Van Duppen beklemtoonde de diversiteit in het district. “Die moeten we actief omarmen. We moeten er alles aan doen om mensen bij elkaar te brengen en te bouwen aan gelijkheid en rechtvaardigheid.”

Kunstenaar Gunter Demnig plaatste op het Moorkensplein zelf de struikelstenen ter ere van de broers Helfgott.
Laenen Kunstenaar Gunter Demnig plaatste op het Moorkensplein zelf de struikelstenen ter ere van de broers Helfgott.
Een van de struikelstenen die vandaag werd geplaatst.
BELGAONTHESPOT Een van de struikelstenen die vandaag werd geplaatst.



Reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.