De dag dat Antwerpen stilstond

Tien jaar na dodelijke raid van Hans Van Themsche

Antwerpen klein krijgen. Eén man deed het tien jaar geleden met een geladen cowboykarabijn op zijn schouder: Hans Van Themsche. Op 11 mei, en de daaropvolgende weken, stond de Scheldestad stil. Hoe kon zoiets gebeuren, anno 2006? Met een blik op oneindig koos Van Themsche koelbloedig zijn slachtoffers uit. Alsof het gisteren was herinnert de Antwerpenaar zich het drama waarbij Luna Drowart (2,5) en haar Malinese oppas Oulematou Niangadou (25) het leven lieten. Een reconstructie van een dramatische tocht door de Antwerpse binnenstad.

Donderdagochtend 11 mei 2006. Hans Van Themsche wrijft om 5u de slaap uit zijn ogen in het internaat in Roeselare. Daar studeert hij dan al drie jaar voor dierenverzorger. Een paar dagen ervoor is hij betrapt op roken. Van Themsche vreest dat hij wordt weggestuurd, wil zelfmoord plegen, maar eerst 'zo veel mogelijk allochtonen' meesleuren.' Dat vertelt hij een dag eerder ook aan wat klasgenoten, maar niemand neemt hem au sérieux. Die ochtend haalt hij een scheermes door zijn haar. Slordig, want er blijven lange plukken hangen. Zijn aangezicht bloedt ook omdat hij zich grof geschoren heeft. Voor hij naar de trein richting Antwerpen tsjokt, trekt hij een lange zwarte leren jas aan, een witte T-shirt eronder, een legerbroek en combatschoenen om de metamorfose naar 'skinhead' te maken. Het contrast met zijn normale 'grijze muis'-imago, kán niet groter zijn. Van Themsche laat ook een afscheidsbrief achter. Hij is niet van plan terug te keren, dat is duidelijk.

Op de plaats waar Luna werd doodgeschoten, werd kort na de schietpartij een herdenkingssteen aangebracht.
Klaas De Scheirder Op de plaats waar Luna werd doodgeschoten, werd kort na de schietpartij een herdenkingssteen aangebracht.

Uitgebluste blik

De treinrit gebeurt in een soort van roes, met een uitgebluste, dromerige blik op oneindig. Net als zijn doelgerichte wandeling rond 8.30u van het Centraal Station naar wapenhandelaar Lang in de Lombardenvest, achter de Groenplaats. Hij vraagt welke wapens vrij te koop zijn, laat zijn oog vallen op een karabijn 30-30, type Marlin, maar heeft te weinig geld bij. Hij neemt de bus naar Wilrijk - waar zijn ouders en drie broers wonen - en haalt in een bankkantoor 750 euro af.


Rond 10.45u staat hij terug in de wapenwinkel. Eigenaar Georges Lang vertelt tijdens de grootse reconstructie eind juni 2006 al hoe een sullige en brave jongeman voor hem stond. Vandaag heeft de intussen 79 jaar oude man ernstige hartproblemen. "Mijn aorta staat op ontploffen", vertelt hij. "Het is zo'n pijnlijke periode geweest die gepaard ging met een torenhoog schuldgevoel. Ik ben sinds kort ook mijn zoon Benoit kwijt."


Zijn wapenwinkel - de oudste van de stad - is ook gesloten sinds 2014. "Nu wil ik alles eindelijk laten rusten." Samen met zijn zoon demonstreerde Georges Lang hoe het wapen werkte. Van Themsche betaalt 494 euro voor het jachtgeweer. Hij koopt ook 20 patronen voor 18 euro. Dat deze bleke kerel, net 18, nog geen uur later een koelbloedige moordenaar wordt, kan Georges Lang in de verste verte niet voorspellen. Met de karabijn in de doos over de schouder wandelt hij over De Groenplaats. Bob Merckx, uitbater van café De Post, ziet hem die dag lopen. Hij valt op door zijn lange jas op een dag die Antwerpen stilaan in de zon laat baden. "Ik was mijn terras aan het buiten zetten. Het was nog vrij vroeg. Misschien is dat ons geluk geweest." Niets is minder waar, want Van Themsche wilde wel degelijk daar toeslaan, maar hij bedenkt zich omdat er te veel kinderen zijn. Merckx denkt nog vaak aan de dag dat Antwerpen voor het eerst geconfronteerd werd met blind geweld. "En nu leven we in een wereld met terreurdreigingen. Het zet je nog meer tot nadenken. Mijn grootmoeder zei altijd: in het leven kan je niet banger zijn dan van een gek." Van Themsche loopt naar de kathedraal, maar ook daar is het te druk. Hij zet zijn toch verder door de wat rustigere straatjes in de binnenstad.

Het labo voert een sporenonderzoek uit aan de Grote Koraalberg, waar een agent Hans Van Themsche even daarvoor neerschoot.
RONNY MEYERS Het labo voert een sporenonderzoek uit aan de Grote Koraalberg, waar een agent Hans Van Themsche even daarvoor neerschoot.

Hoofddoek

In de Spanjepandsteeg verbergt hij zich achter een container, haalt zijn wapen uit de doos en laadt het. Hij stapt verder, wapen in de hand, vinger naast de trekker, om te vermijden dat er een toevallig schot zou afgaan. Rond 11.45 arriveert hij aan het rustige pleintje Pottenbrug. Het standbeeld van de Antwerpse schrijver Paul van Ostaijen kijkt er al jaren goedkeurend overheen, ook die 11de mei als Songül Koç (46) er in alle rust een boek zit te lezen. Ze zit verzonken in het verhaal als Hans Van Themsche haar vanop twintig meter in de borst schiet. Omdat ze een hoofddoek droeg, verklaart hij later. Hij zegt geen woord, gunt haar geen blik. Hij ziet alleen een schietschijf. Er zijn verschillende getuigen van de schietpartij die de Turkse als bij wonder overleeft. De kogel doorboort haar borst en verlaat haar lichaam weer door de rug.

Het pleintje waar Songül Koç op een bank een boek zat te lezen toen ze werd neergeschoten.
Klaas De Scheirder Het pleintje waar Songül Koç op een bank een boek zat te lezen toen ze werd neergeschoten.

Litteken

Als zo'n twee jaar geleden het gat van de afgeketste kogel in het bankje wordt hersteld, zijn de meningen verdeeld. "Wij zijn blij", reageert Barista Jens Oris van koffiebar Normo, in de Minderbroedersrui net over het pleintje. De zaak zit er dan nog maar drie jaar. "Want er wordt geregeld gepraat over die vreselijke dag. Het is niet leuk de sporen daarvan nog altijd te zien. Het leven is hier verder gegaan. Maar dat gat bleef een smet. Dat laatste lugubere spoor is eindelijk weg." Dirk Arts zag wél hoe Van Themsche zich muisstil richting Songül boog. Hij werkt in een kantoor op het plein. Hij vond de herstelling toen jammer en vindt dat nog steeds. "Alles moet slijten, maar dat kogelgat was een litteken. En een litteken hoeft niet altijd lelijk te zijn. Ik zal het alleszins nooit vergeten. Je gelooft niet wat je ziet, maar je ziet ook niet wat je gelooft."

De wapenwinkel waar Van Themsche de dag zelf nog een karabijn heeft gekocht, is sinds 2014 dicht.
Klaas De Scheirder De wapenwinkel waar Van Themsche de dag zelf nog een karabijn heeft gekocht, is sinds 2014 dicht.

IJzig kalm

Al tien jaar lang schrijft Arts op de 11de mei een tekstje en stuurt dat door naar een paar vrienden. "Het is mijn manier om te verwerken wat ik toen zag. Het geeft me de mogelijkheid het een plaats te geven. Het moet gezegd, na tien jaar is het concrete feit vervaagd, maar de herinnering blijft." Intussen stapt Van Themsche ijzig kalm verder. Twee minuten later draait hij de Zwartzustersstraat in. Daar breekt de hel los als hij Oulematou Niangadou tegemoet loopt. De oppas merkt dat Van Themsche een wapen vasthoudt en versnelt haar pas nog. Maar als hij de vrouw en het kindje passeert, draait hij zich om. Hij vuurt eerst op Oulematou, van op vijf meter in haar rug. Het slachtoffer kijkt net over haar schouder. Van Themsche kijkt haar recht in de ogen. De vrouw valt. Luna begint te huilen. Hij herlaadt en schiet het meisje op haar driewieler in de rug. Maandenlang leggen mensen bloemen neer bij de plek waar Luna en haar oppas het leven lieten. "Nu gebeurt dat niet meer. In 2007 is er wel een herdenkingssteen geplaatst. Tot vandaag zien we er nog regelmatig mensen stoppen", klinkt het in bloemenwinkel De Plantage in de Lange Koepoortstraat waar het personeel vlak na de raid in de Zwartzusterstraat paniek ziet uitbreken.

Hans Van Themsche in het hof van assisen, in 2007.
RUDI VAN BEEK Hans Van Themsche in het hof van assisen, in 2007.

Nonchalant

Van Themsche is daarentegen niet te stoppen. Hij wil naar de Grote Markt en gaat via de Zirkstraat de Hofstraat in. Met zijn wapen nonchalant langs hem slingerend, dan eens in zijn nek zoals een commando. Op het pleintje aan de Grote Koraalberg alarmeren een paar vrouwen wijkagent Marcel Van Peel. Marcel houdt er met een boek middagpauze op het terras van café In de gloria. Hij sommeert Van Themsche tot drie keer toe zijn wapen neer te leggen. Die vraagt de agent 'hem door de kop te schieten' en richt zijn karabijn op Van Peel. De agent - vandaag met pensioen - vuurt Van Themsche een kogel in de buik. De moordenaar stuikt rond 11.54 uur in elkaar. "Een drama op De Grote Markt is vermeden", herinnert Olivier Reyniers die toen mede-eigenaar was van café Het Ultimatum. Want één ding staat vast: was Van Themsche op de Grote Markt geraakt, het bloedbad was niet te overzien geweest. "Ik stond toen op een vol terras op te dienen. Het was een heel warme dag. Ik herinner me nog goed dat wat er achter de hoek gebeurd was, heel snel tot bij ons kwam. Ik kon mijn oren niet geloven. Vooral dat die kerel heel de stad had kunnen doorlopen met een jachtgeweer. Ik denk nog vaak aan die dag. Te meer omdat ik nu vlak bij het restaurant woon dat de ouders van Luna, Laurence Van Bree en Roman Drowart, toen in de Hofstraat uitbaatten."

De witte kist van Luna, op de begrafenisplechtigheid.
EPA De witte kist van Luna, op de begrafenisplechtigheid.
Songül Koç raakte zwaargewond na een kogel in de borst.
Klaas De Scheirder Songül Koç raakte zwaargewond na een kogel in de borst.
De Malinese oppas Oulematou Niangadou werd doodgeschoten vanop 5 meter.
Dirk Laenen De Malinese oppas Oulematou Niangadou werd doodgeschoten vanop 5 meter.
Van Themsche schoot Luna Drowart (2) op haar driewieler dood.
BELGA Van Themsche schoot Luna Drowart (2) op haar driewieler dood.
Wapenhandelaar GEORGES LANG
BELGA Wapenhandelaar GEORGES LANG
Bob Merckx van Café De Post
Klaas De Scheirder Bob Merckx van Café De Post