"Vroeg of laat gaat het ontploffen"

PVDA-KOPMAN PETER MERTENS PAKT GRAAIZUCHT VAN ELITE AAN IN NIEUW BOEK

Peter Mertens op het PVDA-congres zaterdag in het Zuiderpershuis.
Klaas De Scheirder Peter Mertens op het PVDA-congres zaterdag in het Zuiderpershuis.
Woede en verontwaardiging over een hebzuchtige economische en politieke elite, maar ook een boodschap van hoop: met 'Graailand' heeft PVDA-voorzitter Peter Mertens de opvolger van zijn bestseller 'Hoe durven ze?' geschreven. "Europa zal sociaal en democratisch zijn, of niet zijn."

De polonaises van Marc Coucke, de zonnepanelen van Fernand Huts, het Antwerps beleid van De Wever en zijn N-VA-schepenen, de Duitse wurggreep op Europa: keuze genoeg qua schietschijven, dicht of ver van huis. Peter Mertens is socioloog, maar kent zijn wiskunde. "Deze winter moeten 54 miljoen Europeanen kiezen tussen voedsel en verwarming. Wij hebben in ons land sociale zekerheid. Anders leefde niet 15, maar 42 procent onder de armoedegrens."


Nog eentje: "Toen ik in 2011 'Hoe durven ze?' schreef, hadden 325 multimiljardairs even veel geld als de 3,5 miljard armste mensen. Vandaag zijn het er geen 325, maar 62. Dan weet je: het gáát ontploffen."

'Graailand' is uitgegeven bij EPO, telt 403 blz. en kost 20 euro.
Laenen 'Graailand' is uitgegeven bij EPO, telt 403 blz. en kost 20 euro.

"Onbeschaafd rechts"

Neen, vrolijk word je niet van 'Graailand'. Mertens ziet in de voorbije vijf jaar vooral achteruitgang. "Wie in 2011 de Brexit, Donald Trump en het succes van Geert Wilders had voorspeld, was door witte jassen afgevoerd. En hier stuurt N-VA erop aan om het opheffen van het cordon sanitaire rond Vlaams Belang bespreekbaar te maken. Een cordon waar Gwendolyn Rutten (voorzitter Open Vld) ons ook graag zou induwen. Wel, in 2018 kan enkel een groot links blok in Antwerpen de hegemonie van onbeschaafd rechts doorbreken. Borgerhout toont dat het werkbaar is. Sp.a en Groen (die er ook van langs krijgen in het boek, red.) houden nu nog de boot af op stadsniveau. Willen ze niet? Mij niet gelaten. PVDA scoort in de peilingen altijd lager dan in het stemhok. Wij gaan voor 10 procent. Dan blijft er veel mogelijk ná de verkiezingen."


Energie- en waterarmoede: vrij nieuwe fenomenen die Mertens illustreert met voorbeelden van alledag. Mensen als Svevira en Sergio, werkloos door ziekte en ontslag. Ze beslissen de afbetaling bij Water-link even uit te stellen om de schoolrekening van hun kinderen te vereffenen. En hun kraan gaat dicht.


Mertens wordt vaak weggezet als een extreemlinks populist. Van het soort dat eenvoudige oplossingen belooft voor al te complexe problemen. "Bedoelen ze misschien dat het organiseren van miljarden belastingontwijking tussen Luxemburg, Panama en Zwitserland een complexe oplossing is?", kaatst hij terug. "Weet je wat het grootste compliment was voor mijn vorige boek? Als mensen me zeggen dat het het enige politieke boek is dat ze ooit lazen. Ik ben fier als ik dat zie staan tussen het 'schoon' servies."

Zonneplantages

O ja, Huts. Mertens: "Tonnen zakelijk inzicht heeft hij. Maar zelfs als hij de vele miljoenen euro aan jaarlijkse subsidies voor zijn zonneplantages investeert in zijn bedrijf, wat dan met de gezinnen in het Waasland die voor dat subsidiegat elk jaar 147 euro ophoesten?"


1.700 euro: ziedaar het afgetopte loon van een PVDA-mandataris. "Ik heb genoeg, echt. Mijn vriendin verdient met haar baan hetzelfde. Een loon van een gemiddelde werknemer, dat volstaat. De politiek zit vol 10.000 euro-verdieners. Leg het plafond op 5 of 6.000. Van mij hoeft niet iedereen hetzelfde te verdienen. Als mijn hart open ligt, heb ik liever geen chirurg die aan de schoolrekening denkt." Waar staat de wereld binnen vijf jaar? Mertens: "We beleven een gevaarlijke tijd. Maar ik wil ook hoop uitdragen. Dichter Pablo Neruda schreef dat je alle bloemen kunt knippen. Maar de lente tegenhouden: dat kun je niet. Ik zie in Europa een jonge generatie die onbevangen kijkt naar politiek. Bernie Sanders (uitdager van Hillary Clinton bij de Democraten, red.) was vooral populair bij jongeren. Zij zoeken authentieke politici. Hier zijn Groen en PVDA samen 40 procent waard bij jongeren. De toekomst? Die moet er een zijn van een herverdeling van rijkdom en werk."