"Hij was speciaal, maar wat een talent"

ZAKENMAN EN POLITICUS FREDDY VAN GAEVER (79) OVERLEDEN

Freddy Van Gaever, vooral bekend als ondernemer in de luchtvaartsector.
Foto Klaas De Scheirder Freddy Van Gaever, vooral bekend als ondernemer in de luchtvaartsector.
Vrienden en vijanden zullen het eens zijn: met de dood van Freddy Van Gaever (79) verliest Antwerpen een opmerkelijk én eigenzinnig zakenman. Zijn naam blijft vooral verbonden met de luchtvaart. Zo richtte hij in 1992 VLM op. Een politieke carrière bij Vlaams Belang sloot veel deuren. Op zijn tachtigste wou hij nog de lijst duwen bij de gemeenteraadsverkiezingen. Uitgezaaide kanker besliste er anders over.

Op elke VLM-vlucht verse pistolets, koffiekoeken en beleg van bij de lokale bakker en slager. En als het kon: 'bollekes' van De Koninck. Plastiek en smaakloos eten: niet bij hem. Het tekent de ondernemer Freddy Van Gaever. Aan regels en conventies heeft hij een hekel. Buikgevoel telt. En hoe ouder hij wordt, hoe meer zijn 'voeten vooruit'-stijl botst met de wereld. "Een businessplan wou hij nooit opmaken", vertelt auteur Freddy Michiels. "Je moest hem maar geloven. 'Hoe kan ik nu weten hoeveel passagiers ik zal hebben?', zei hij dan. 'Dat is waarzeggerij'. De incrowd binnen de sector zag hem als een nestbevuiler omdat hij de zwakke plekken van de luchtvaart blootlegde. Maar talent had hij in overvloed."


Van Gaevers zakelijke carrière is er bijgevolg één van pieken en dalen, van vallen en opstaan. Met diploma's handelswetenschappen en toerisme op zak richt hij op zijn 25ste, in 1963, 'Freddytrans' op. Wegtransport wijst hem de weg, de Franse maatschappij Onatra is zijn volgend kind. Van Gaever maakt er een succes van. In 1966 volgt zijn eerste meesterzet in de luchtvaart: Delta Air Transport (DAT). Het bedrijf gaat veel later op in Sabena. Brussels Airlines dankt er vandaag zijn bestaan aan: wanneer Sabena in 2001 de boeken neerlegt, beleeft DAT als dochter van Sabena een doorstart.

Wembley

Het hoofdstuk VLM dan. Voluit: Vlaamse Luchttransport Maatschappij. Van Gaever verbindt de luchthaven van Deurne met London City. De eerste vlucht komt er op de dag van Wem-be-ley (12 mei 1993): de Europacupfinale van Antwerp FC. "Freddy stak zijn Vlaamse overtuiging niet weg", zegt Filip Dewinter (Vlaams Belang). "Hij laat een Vlaamse leeuw klauwen op de geelzwarte staart van de Fokkers." VLM doet het niet kwaad, maar er zijn moeilijke momenten. In 1998 stapt Van Gaever eruit.


Intussen raakt hij ook verstrikt in het voetbal. Wanneer in 1998 Antwerp FC (in eerste klasse) en Beerschot (in derde) krasselen, looft hij 1 miljoen frank (25.000 euro) aan vliegtickets uit als de twee clubs in hetzelfde weekend weten te winnen. Dat gebeurt ook: na enig gehakketak beslissen de clubs de buit netjes te verdelen onder hun fans. De rest is bittere ernst: Van Gaever wil 20 miljoen frank (500.000 euro) ophalen om de weggezakte Kielse trots schuldenvrij te maken. Maar dat stuit op wetten en praktische bezwaren. Van Gaever verkast naar Berchem Sport en is er gedelegeerd bestuurder, tot 2000.

VG Airlines

Van Gaever is een gefortuneerd man als op 11 september 2001 twee vliegtuigen in de WTC-torens vliegen. Acht weken later gaat Sabena kopje onder. Duizenden mensen staan op straat. Luchtvaartexpert Luk De Wilde: "En dan krijgt Freddy Van Gaever een idee. Hij wil zijn schoonzoon die piloot is, weer aan werk helpen. VG Airlines wordt geboren. Met drie gehuurde Airbussen wil hij vanuit Brussel naar Jerevan (Armenië), New York en Los Angeles. De media worden naar zijn huis in Wommelgem geroepen. Enfin: zijn tuinhuis, bij -5 graden. Zij bibberende kleinzoon moet op de foto met de aandeelhouders. Op de maidenvlucht naar Los Angeles riep hij de journalisten bij hem. We kregen zomaar 5.000 dollar cash om ons een paar dagen te redden in L.A., want hij moest alweer weg naar Armenië. Drie dagen later kwam hij ons halen."

Spaarcenten

Helaas: VG Airlines wordt eerst Delsey Airlines - wanneer zakenman Tony Gram als investeerder instapt - en crasht dan na een maand of negen. Het verbittert Van Gaever. Een paar miljoen euro spaarcenten gaan in rook op. De politiek en het Bestuur der Luchtvaart krijgen ervan langs in een boek. Ze hebben VG Airlines te lang aan de grond gehouden. Het zijn allemaal fraudeurs en foefelaars, vindt hij.


In 2004 raakt Van Gaever voor Vlaams Belang verkozen in het Vlaams parlement. "Ik ben in de politiek gegaan uit woede en omdat ik iets wou veranderen", zegt hij in onze krant. Drie jaar later coöpteert het VB hem als senator. "Zijn roeping was het cordon sanitaire te doorbreken", zegt Dewinter. "We vonden het een eer hem bij ons te hebben. Het was moedig om als zakenman die stap te zetten. Zijn voorstellen vielen wel vaak buiten ons programma. Zo heeft hij hemel en aarde bewogen om de vrachtwagens met een lange snuit, zoals in de VS, ook bij ons erdoor te krijgen. Maar het mocht niet zijn. Onbeperkt bijverdienen na je pensioen was ook een voorstel. Wel, dat komt er nu toch door, weliswaar beperkt."


Vorig jaar waagt de onvermoeibare Van Gaever op zijn 78ste alsnog een poging om het failliete VLM over te nemen. Zonder businessplan. De curator bedankt. Het is Van Gaevers laatste kunstje. Het respect bij de VLM-familie blijft groot. "Hij was goed voor het personeel. Het deed hem plezier dat VLM toch nog kon heropstarten", besluit Yves Panneels, woordvoerder van VLM Airlines.

Operatie antivries

De mooiste woorden komen van Willy Heyninck, oud-journalist bij De Nieuwe Gazet. "Freddy had een groot hart. Hij heeft voor mindervalide mensen honderden gratis luchtdopen ingelegd. En in de Siberische winter van 1963 heb ik met hem een operatie 'antivries' opgezet, zodat arme mensen voldoende steenkool kregen. Freddy stelde er zelfs de start van zijn eerste bedrijf voor uit."