"Enorme vuurbal liet niets heel"

BRAND IN SWITEL EISTE DAG OP DAG TWINTIG JAAR GELEDEN VIJFTIEN LEVENS

450 gasten kropen over elkaar heen om levend uit het inferno te geraken. Eindbalans: 164 zwaargewonden en 15 doden.
kos 450 gasten kropen over elkaar heen om levend uit het inferno te geraken. Eindbalans: 164 zwaargewonden en 15 doden.
Vandaag is het precies twintig jaar geleden dat een gigantische vuurbol de feestzaal van het Switel hotel aan het Kievitplein verwoestte. Wat een onvergetelijk oudejaarsfeest moest worden, ontaardde in een van de meest dodelijke rampen uit de Belgische na-oorlogse geschiedenis. Er vielen vijftien doden en 164 zwaargewonden. Maar wat de brand precies veroorzaakte, werd nooit helemaal duidelijk.

Het moest voor de 450 gasten in de feestzaal van het Switel hotel een memorabele viering van het nieuwe jaar worden die 31ste december 1994. Er was een diner met livemuziek en overal hingen er ballonnen, kerstversiering en sfeerverlichting. Om 22.50 uur terwijl de eerste gasten al op de dansvloer stonden, brak er echter plots brand uit. Aanvankelijk was het maar een klein vuurtje, maar dat laaide al snel op door de zeer brandbare kerstversiering. Er volgde een knal en daarna was er een grote krachtige steekvlam. Het licht viel uit, glasscherven vlogen in het rond en mensen vielen in paniek over elkaar heen om buiten te geraken. De eindbalans die de hulpdiensten opmaakten, was vreselijk. Drie mensen zijn ter plekke in de zaal gestorven, twaalf overleden in het ziekenhuis. In totaal vielen er 164 zwaargewonden.

Glasscherven vlogen de feestvierders om de oren.
kos Glasscherven vlogen de feestvierders om de oren.

Vrienden verloren

Impresario Rik Vervecken zorgde meer dan twintig jaar lang voor de muziek in het hotel. "Die avond stond niet Lee Towers, zoals vaak verkeerdelijk werd aangenomen, maar wel Bart Herman geprogrammeerd op het podium. Hij werd van de ramp gered doordat hij een halfuur te laat kwam, hij had zich immers van hotel vergist en reed eerst naar het Crest hotel. Ik zat op het moment dat de brand uitbrak in de bar van het hotel de planning op te maken en raakte niet gewond, maar ik verloor wel enkele vrienden en vriendinnen in de vuurzee", zegt Rik. "Iedereen in de zaal werd verrast door een vuurbal van vier meter hoog en drie meter breed die door de zaal raasde. Die doofde ook bijna vanzelf na amper dertig seconden, maar de gevolgen waren verwoestend. Vele mensen hadden vreselijke verwondingen door de enorme hitte. De vingers van de trompettist kleefden gewoon aan zijn instrument. Miss Diamant Sandra Vandenbroucke, die de avond presenteerde, raakte zwaar verbrand. Ze geraakte gelukkig nog net buiten omdat onze gitarist een raam insloeg."


"De oorzaak van de brand is, ondanks dat er talloze experten aan te pas kwamen, nooit achterhaald", zegt Vervecken. Hij hoopt dat de media de zaak nu laten rusten. "Want voor de vele slachtoffers is dit een drama dat telkens opnieuw wordt opgerakeld. Ook voor mij is oudjaar nadien nooit nog een feestavond geweest."


De verantwoordelijkheid voor de brand werd achteraf tijdens een rechtszaak in de schoenen geschoven van toenmalig cateringmanager Luk Serré, de enige manager die de moed had om zijn verantwoordelijkheid te nemen door zijn kaartje aan de brandweercommandant te geven in de nacht van de brand. In een boek klaagde Serré aan dat zijn overste en de chef veiligheid van het hotel zonder veel vragen mochten beschikken. Na jaren werd Luk Serré volledig vrijgesproken omdat zelfs de rechter vond dat het onderzoek naar de brand niet op een goede manier gevoerd was.

Kersvers burgemeester Leona Detiège geeft een persconferentie.
kos Kersvers burgemeester Leona Detiège geeft een persconferentie.

Afgedekte lichamen

Voor Leona Detiège werd de rampnacht haar vuurdoop als kersvers burgemeester, want op 1 januari diende ze Bob Cools op te volgen. "Naar goede gewoonte zat ik die nacht oudejaar te vieren bij mijn zus, toen om iets na middernacht de telefoon ging. De hoofdcommissaris van de politie meldde me dat er een zware brand was in hotel Switel en dat ik maar beter meteen kon komen. Mijn schoonbroer bracht me ter plaatse en het eerste wat ik me van de rampplek herinner, was dat we over de afgedekte lichamen van overleden slachtoffers moesten stappen om de ingang van het hotel te bereiken. Eigenlijk was er die nacht een politiestaking, maar dankzij de radioberichten en een banner op televisie waren er toch vrij snel een pak hulpverleners ter plaatse en ging de verdeling van de gewonden over de gespecialiseerde ziekenhuizen, tot in Nederland en Duitsland toe, enorm vlot."


Detiège viert oudejaar nog wel vanavond. "Maar ik ben wel extreem voorzichtig geworden met kaarsen en kerstbomen die er te dicht bijstaan."

Miss Diamant Sandra Vandenbroucke raakte ernstig verbrand.
kos Miss Diamant Sandra Vandenbroucke raakte ernstig verbrand.