Voorspellingen wiskundige griezelig accuraat: “Model voorspelde 895 positieve tests, voor morgen 1.151. Echt belangrijk om nu strikt de maatregelen op te volgen”

Kurt Barbé
RLA Kurt Barbé
VUB-professor en biostatisticus Kurt Barbé uit Aalst heeft een wiskundig model ontwikkeld waarmee hij het aantal gekende besmettingen met het coronavirus kan voorspellen. Die voorspellingen blijken griezelig accuraat te zijn: “Voor gisteren rapporteerde FOD volksgezondheid 689 en voor vandaag 886 positieve tests. Mijn model gaf voor gisteren een verwachting van 697 en voor vandaag 895", zegt hij. De berekeningen van de wiskundige tonen aan dat de grootschalige maatregelen niks te vroeg komen. Tegen 23 maart verwacht hij bijna 4.500 positieve tests in ons land.

Donderdag voorspelde het wiskundig model van de Aalstenaar 433 besmettingen. Minister van Volksgezondheid Maggie De Block communiceerde die dag dat er 399 positieve tests waren. Vrijdag was de voorspelling van Barbé nog accurater. Volgens hem zouden er 560 (gekende) besmette patiënten zijn in België, de overheid liet vrijdag weten dat er 559 coronavirus-patiënten waren. Voor zaterdag 14 maart berekende hij dat er 724 besmettingen zouden vastgesteld zijn, de overheid maakte die dag bekend dat er 692 zijn.

Zijn predictie voor zondag 15 maart is opnieuw juist. “Het spijt me te moeten melden dat het model griezelig accuraat blijkt en blijft. Voor gisteren rapporteerde FOD volksgezondheid 689 en voor vandaag 886 positieve tests. Mijn model gaf voor gisteren een verwachting van 697 en voor vandaag 895. Voor morgen voorspelt het model 1151 positieven”, aldus professor Kurt Barbé.

Grafiek 15 maart
Prof Barbé Grafiek 15 maart
Grafiek van 14 maart
Blauwe kruisjes: geobserveerde infecties Italië
Blauwe stippellijn: predictiemodel Italië
Rode kruisjes: geobserveerde infecties België
Rode stippellijn: predictiemodel België
Zwarte kruisjes: nieuwste observaties België
Kurt Barbé Grafiek van 14 maart Blauwe kruisjes: geobserveerde infecties Italië Blauwe stippellijn: predictiemodel Italië Rode kruisjes: geobserveerde infecties België Rode stippellijn: predictiemodel België Zwarte kruisjes: nieuwste observaties België

Onaangename verrassing

Kurt Barbé is biostatisticus aan de VUB. Biostatistiek is statistiek met medische gegevens. “Initieel was ik niet ongerust over het coronavirus. Vijf dagen geleden zag ik dat er geen maatregelen kwamen en dat was op dat moment oké voor mij. Ik ging ervan uit dat er geen reden was om maatregelen te nemen. Er was veel ongerustheid in de samenleving en dus dacht ik: laat ik dat eens aantonen met data, dat het bij ons er effectief beter aan toegaat dan in Italië. Door de resultaten ben ik echter zeer onaangenaam verrast”, zegt Kurt Barbé.

“Ik wilde een statistische toets maken die laat zien dat het bij ons significant minder erg is. Ik wou empirisch bewijs leveren dat het beter gaat in België. Dat blijkt niet zo te zijn. De exponentiële groei houdt hetzelfde ritme aan als in Italië.”

Kurt bekijkt het louter wiskundig. “Ik baseer me enerzijds op de cijfers van Italië en anderzijds op de cijfers die gerapporteerd worden over de situatie in België. Die twee. Niks meer”, zegt hij. “Bij de overheid bekijken ze wellicht ingewikkeldere modellen, maar is men geïnteresseerd in een beleid. Dus zij gaan uit van scenario’s. Als ze de scholen sluiten, welke effecten heeft dat dan? Die modellen baseren zich meer op expertenkennis en historische scenario’s. Wat ik doe, is data-gedreven, op basis wat er nu aan het gebeuren is. De overheid maakt simulaties. Ik heb een data-driven predictiemodel gemaakt. Ik zie de data en ik probeer het mechanisme erachter te vinden. Welke wiskundige formule zit erachter? Heel standaard in de medische wereld.”

Binnen tien dagen 4.500 besmettingen

Uit de wiskunde blijkt ook dat België 9 à 10 dagen achteroploopt in vergelijking met Italië. “Dat blijkt uit de data”, zegt hij. Het is ook niet zo dat het aantal besmette personen elke dag verdubbelt. “Het is complexer dan dat. Mijn model schat het reproductiegetal op 2.28. Wat wil zeggen dat elke 100 zieke mensen er 228 besmetten”, zegt hij.

Waar staan we binnen tien dagen? Volgens de berekeningen van professor Barbé ligt het aantal (gekende) besmette personen in België op dat moment rond de 4.500. Over het aantal doden spreekt hij zich niet uit. In een tweede grafiek voorspelt hij ook de piek van het aantal besmettingen. De wiskundige voorspelt dat het aantal besmettingen zal pieken in mei en daarna begint te dalen.

Grafiek: de piek van het aantal besmettingen wordt verwacht in mei.
Kurt Barbé Grafiek: de piek van het aantal besmettingen wordt verwacht in mei.
Rode lijn: voorspelde tijdsevolutie België
Gele lijn: voorspelde tijdsevolutie China
Rode kruisjes: geobserveerde infecties België
Gele kruisjes: geobserveerde infecties China
Zwarte kruisjes: nieuwste infecties België
Kurt Barbé Rode lijn: voorspelde tijdsevolutie België Gele lijn: voorspelde tijdsevolutie China Rode kruisjes: geobserveerde infecties België Gele kruisjes: geobserveerde infecties China Zwarte kruisjes: nieuwste infecties België

“Hopelijk blijken voorspellingen onjuist”

De piek bevindt zich volgens de berekeningen in mei, met 45.000 besmettingen in België. Professor Barbé waarschuwt dat dit verre van zeker is. “Of de piek echt op dat moment zal plaatsvinden, is hoogst onzeker. Niet alleen het moment van de piek, maar de hoogte van de piek is onzeker. Veel zal er ook van afhangen of we door de maatregelen de stijgende lijn van het aantal besmettingen kunnen afbuigen naar beneden”, zegt Kurt Barbé.

Hij hoopt vooral dat dit model uiteindelijk onjuist zal blijken te zijn, doordat iedereen de voorschriften van de overheid goed opvolgt. “’All models are wrong, but some are useful’, is een quote van George Box en die klopt ook. Het model dat ik ontwikkelde is momenteel heel accuraat, maar ik hoop door de inspanningen van ons allen het uiteindelijk niet meer zal kloppen. Laten we samen gemotiveerd blijven om strikt de maatregelen op te volgen, met minder besmettingen tot gevolg.”