De vader van uw platte tv-scherm is niet meer

creative commons - IEEE
LCD's, voluit liquid crystal displays, zijn één van hun vaders kwijt. George H. Heilmeier, die eind april overleed, was de bedenker van de platte schermtechnologie die nu alomtegenwoordig is in mobieltjes, computerschermen en tv's.

George H. Heilmeier overleed al op 22 april in Plano, Texas, maar zijn dood raakte pas enkele dagen geleden bekend. Heilmeier, al jaren een Alzheimer-patiënt, werd 77. Hij zal in het collectieve geheugen herinnerd worden als één van de vaders van liquid crystal displays, letterlijk vloeibaar-kristalschermen. Die technologie wordt vandaag heel breed toegepast in dagdagelijkse elektronische apparatuur waar een eenvoudig, dun en energiezuinig scherm voor nodig is.

Heilmeier, geboren in 1936 in de Oost-Amerikaanse stad Philadelphia, studeert af als ingenieur in de elektromechanica en later als doctor in solid state elektronica. Vanaf 1958 is hij aan de slag in een onderzoekslab van elektronicabedrijf Radio Corporation of America (RCA). Daar experimenteert hij met de optische effecten van vloeibare kristallen tussen glasplaatjes. Dat mondt na een paar jaren al uit in de creatie van de eerste LCD's, een uitvinding waarmee RCA in mei 1968 uitpakt.

Heilige graal
RCA ziet er op dat moment er in de eerste plaats heil in voor de creatie van moderne klokken en rekenmachines, maar de New York Times maakt al snel gewag van veel meer mogelijkheden, zoals "een dun televisiescherm dat aan de muur van de woonkamer kan gehangen worden, zoals een schilderij, elektronische klokken en horloges zonder bewegende onderdelen, televieschermen en elektronische borden waarvan de beelden niet vervagen in hel zonlicht, zoals met de schermen die nu in zwang zijn."

In 2005 vertelt Heilmeier aan Businessweek dat LCD's exact daarvoor bedacht waren: flatscreen-tv's. "Dat was de heilige graal van de hele tv-industrie in die tijd." Nochtans springt de Amerikaanse industrie niet onmiddellijk op de technologie. In Japan is er veel meer appetijt, met vooral Sharp als koploper. Heilmeier wordt er op handen gedragen. Hij heeft in latere interviews geregeld laten vallen dat de VS zich op vlak van elektronica hadden laten voorbijsteken door Japan.

Even terzijde: Heilmeier is niet echt de enige 'vader' van de LCD-technologie. Onder meer ook George William Gray, Wolfgang Helfrich, Martin Schadt en James Fergason worden steevast genoemd als belangrijke LCD-pioniers. Maar het vooraanstaande IEEE (Institute of Electrical and Electronics Engineers) citeert Heilmeier wel degelijk als dé uitvinder.

Sharp was een van de eerste bedrijven die op LCD-technologie sprong.
AFP Sharp was een van de eerste bedrijven die op LCD-technologie sprong.
Werknemers in een LCD-fabriek in China.
REUTERS Werknemers in een LCD-fabriek in China.

Bommenwerpers
Heilmeier zelf belandt al snel na de lancering van zijn succesvolle uitvinding bij de Amerikaanse overheid, waar hij als adjunct-directeur de militaire research van de VS overziet. In 1975 wordt hij directeur van het Amerikaanse Defense Advanced Projects Agency, dat zich bezighoudt met de meest geavanceerde militaire technologie: van ruimtelasers tot stealth bommenwerpers.

In 1977 stapt hij over naar het technologiebedrijf Texas Instruments. In 1983 wordt hij er senior vice president en chief technical offier (CTO), een functie waarin hij alle onderzoek- en ontwikkelingactiviteiten van het bedrijf onder zijn hoede heeft. Vanaf 1991 tot 1997 leidt hij Bellcore, een r&d-firma van enkele regionale telefoniebedrijven (vandaag Telcordia genaamd).

'Who cares?'
Heilmeier had 15 patenten op zijn naam staan en ontving al tijdens zijn carrière bijzonder veel prijzen en bekroningen. Eén van de mooiste was de National Medal of Science in 1991.

Zijn invloed op de technologiewereld kan dan ook moeilijk overschat worden. Bill Clinton beschouwde hem tijdens zijn presidentsschap als een topadviseur inzake de ontwikkeling van het internet. En onder hightechonderzoekers is het concept 'Heilmeiers catechismus' nog altijd een begrip: een reeks vragen om het potentieel van een project te achterhalen en te duiden, waaronder 'wat wil je bereiken?' en het doodeenvoudige 'who cares?'.

George H. Heilmeier laat een vrouw, een dochter en drie kleinkinderen achter.