De Instagram-hoax die het westen deed nadenken over vluchtelingen

Doodsbang op een kleine boot, verstopt in een vrachtwagen, en toegetakeld door de politie. De Instagramaccount van Abdou Diouf maakt pijnlijk zichtbaar welk een lijdensweg de reis van Noord-Afrika naar Europa is voor de vele vluchtelingen die de oversteek proberen te maken. Ook al gaat het dan om een publiciteitscampagne voor een Spaans fotografiefestival.

Een week geleden postte Abdou Diouf zijn eerste foto op Instagram. Zijn account vertelt een aangrijpend verhaal: hoe hij dagenlang door de woestijn wandelde, in de open lucht sliep en overleefde op sap en koekjes.

Diouf vertelt dat hij het koud heeft en doodsbang is tijdens de gevaarlijke reis. Maar hoe angstig hij ook is, hij moet deze reis maken voor een "betere toekomst". Daarom betaalde hij duizenden euro's voor een plekje op een boot, om de illegale oversteek naar Spanje te maken.

#penthouse #family #weekend #happyfamily #bestdayever #love #willmissyou #daydreamers #african #senegal #dakar

Een foto die is geplaatst door Abdou Diouf (@abdoudiouf1993) op

Zijn eerste post toont Abdou samen met een glimlachende vrouw. "Vandaag begin ik een nieuwe droom", luidt de omschrijving. "Vandaag begint mijn reis naar Europa voor een betere toekomst voor mijn familie."

Daarna is te zien hoe een vriend hem wegbrengt op zijn motorfiets volgestouwd met dozen en kisten, en hoe zijn reis nadien zwaarder wordt. Eén foto toont hem neerslachtig en bezweet, na dagenlang te voet door de woestijn getrokken te hebben. "De gids zegt dat we niet kunnen stoppen. Of we verliezen de 2.000 euro die ik betaald heb voor de boot."

Even later bevindt hij zich in een krappe ruimte. Abdou zegt dat hij in de laadruimte van een vrachtwagen zit, in een poging een grens over te steken. Hij kan niet meereizen met de boot waarvoor hij betaald heeft. "Geen geld en geen grote boot", schrijft hij. Hij moet een hele dag roeien in een opblaasbaar roeibootje. Hij is doodsbang.

Abdou bereikt Spanje en noemt dat "een grote stap voor mijn toekomst". "We zijn moe, maar gelukkig." Maar nadien komt hij in moeilijkheden. Op een volgende foto lijkt hij gevat te zijn door de politie. Zijn laatste post toont Abdou in een thermische deken, samen met een andere man. Hij zegt dat ze naar een interneringscentrum gaan. "Ze noemen het 'cie'. Geen goede plaats om te verblijven", merkt hij op.

Het aangrijpende verhaal werd opgepikt door media in de hele wereld. De Spaanse krant El País ontdekte echter dat het om een hoax gaat. Het verzonnen verhaal van Abdou Diouf vormt de plot van een kortfilm die het Spaanse fotografiefestival Getxophoto moet promoten.

Volgens de organisatie van het festival moeten de video en de Instagramaccount ons doen nadenken over de manier waarop we omgaan met foto's van verdrijving en migratie. De promo is ook een reflectie over hoe het gebruik en het belang van fotografie de voorbije jaren radicaal veranderd is, waarbij een beeld onvermijdelijk gelinkt wordt aan een realiteit.

Het doel was te spelen met deze "westerse houding waar hashtags contrasteren met het beeld dat we zien", zegt regisseur Tomás Peña. "Het idee was de westerse lichtzinnigheid aan te klagen, die ons voortdurend selfies doet maken, en het feit dat iets niet beleefd is als het niet gedeeld is."

Ook nu geweten is dat het verhaal van Abdou niet echt is, blijven Instagramgebruikers op de foto's reageren. Over een ding is iedereen het eens: het verhaal mag dan nep zijn voor Abdou, voor vele anderen is deze reis een realiteit.